V SA/Wa 2296/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Zabłocka, Sędzia NSA Ewa Jóźków (spr.), Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska, , Protokolant Izabela Kucharczyk-Szczerba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z 15 września 2006 r. E. S. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddziału w [...] o umorzenie zadłużenia z tytułu zaległych składek. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie ponieść ciążących na niej należności. Od 1996 roku przebywa na rencie, prowadziła działalność gospodarczą w latach 1997 - 2002, którą musiała zawiesić [...]. Obecnie - z powodu pogarszającego się stanu zdrowia i licznych pobytów w szpitalu - nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej ani podjąć innej pracy. Decyzją z [...] stycznia 2007 r. o numerze [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych - powołując w podstawie prawnej przepisy art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, ust. 3 i ust. 3a oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), dalej: u.s.u.s. - umorzył należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami na ubezpieczenie zdrowotne oraz odmówił umorzenia należności z tytułu składek za ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Decyzja została przesłana na wskazany we wniosku adres oraz uznana za doręczoną w trybie zastępczym, tj. poprzez podwójne awizo pozostawiane w dniach 19 i 26 stycznia 2007 r. Pismem z 14 czerwca 2007 r. wnioskodawczyni zwróciła się do Zakładu o przesłanie jej wszelkiej korespondencji w sprawie wyjaśniając, iż z uwagi na długotrwały pobyt w szpitalu nie była w stanie jej odbierać. W odpowiedzi - pismem z 20 czerwca 2007 r. - Zakład przesłał stronie prawomocną decyzję z [...] stycznia 2007 r. oraz pisma w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wnioskiem z 25 czerwca 2007 r. E. S. wystąpiła o przywrócenie terminu oraz jednocześnie o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia zaległych składek. Wskazała jednocześnie, iż w razie przywrócenia jej terminu nadeśle wniosek jako strona niezadowolona z wydanej decyzji. Wnioskodawczyni wyjaśniła, iż od [...] lutego do [...] kwietnia 2007 r. przebywała w szpitalu, gdzie nie poruszała się (nie chodziła). Również po opuszczeniu szpitala jej stan zdrowia był ciężki i miała kłopoty z poruszaniem się. W związku z tym nie była w stanie odbierać korespondencji ani udzielać odpowiedzi Zakładowi. Skarżąca opisała również swoją obecną sytuację życiową i materialną. Konkludując sformułowała ponownie wniosek o przywrócenie terminu odwołania się od decyzji nr [...]. Decyzją z [...] lipca 2007 r. o numerze [...] - działający z upoważnienia Prezesa Zakładu - Dyrektor Oddziału ZUS w [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 83 ust. 1 i ust. 4, art. 123 u.s.u.s. oraz art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podniósł, iż decyzja [...] z [...]stycznia 2007 r. została wysłana na wskazany adres i mimo podwójnego awizowania nie została odebrana. Zgodnie zaś z pouczeniem w niej zawartym, stronie przysługiwało prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia. Jednocześnie - w końcowej części uzasadnienia - organ stwierdził, iż z wyjaśnień wnioskodawczyni wynika, że została przyjęta do szpitala w dniu [...] lutego 2007 r., natomiast decyzja została zwrócona przez pocztę dnia 7 lutego 2007 r., w związku z czym brak jest przesłanek do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. S. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej odwołania od decyzji Zakładu, a w konsekwencji - przywrócenie terminu. Uzasadniając skargę wskazała na okoliczności związane z jej choroba oraz przyjęciem do szpitala. Skarżąca kwestionuje postępowanie urzędników związane z kierowaniem do niej korespondencji, której nie była w stanie odebrać oraz zarzuca organowi, iż nie wziął pod uwagę wszelkich okoliczności jakie przedstawiła we wniosku z 25 czerwca 2007 r. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek podejmując rozstrzygnięcie Sąd wziął pod rozwagę okoliczności, które nie zostały w niej wprost wyartykułowane. Możliwość taką stwarza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. W pierwszej kolejności podniesienia wymaga, iż w rozpatrywanej sprawie - której przedmiotem jest stwierdzenie przez organ uchybienia terminowi do złożenia środka zaskarżenia - kwestia rzeczywistego uchybienia terminu nie jest sporna. Strona postępowania administracyjnego nie twierdzi bowiem, że składa wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w ustawowym terminie lecz przeciwnie jest świadoma tego, że uchybiła temu terminowi. W tej też świadomości składa do organu pismo, którym w pierwszej kolejności zwraca się z wnioskiem o przywrócenie terminu, zaś dopełniając wymogów formalnych zawiera ponadto wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - tj. wniosek, którego nie złożyła w terminie. Stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (odpowiednio wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). W niniejszej sprawie strona skarżąca nie zachowała ustawowego terminu o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Wobec tego złożyła wniosek o jego przywrócenie. W tym stanie sprawy niedopuszczalne było potraktowanie wniosku skarżącej wyłącznie jako środka zaskarżenia od decyzji pierwszej instancji, tj. jako wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W treści omawianego pisma z 25 czerwca 2007 r. wprost wyartykułowany był wniosek o przywrócenie terminu. Wniosek taki - stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. - wszczął postępowanie wpadkowe, toczące się w ramach postępowania z wniosku o umorzenie, którego rozstrzygnięcie miało pierwszeństwo przed załatwieniem sprawy głównej. Zatem organ miał obowiązek podjąć postępowanie w sprawie z wniosku, tj. zbadać w pierwszej kolejności czy spełnia on wymogi formalne wynikające z art. 58 k.p.a. oraz w razie ich zachowania rozpoznać wniosek merytorycznie i wydać stosowne rozstrzygnięcie o przywróceniu bądź odmowie przywrócenia terminu, w trybie art. 59 k.p.a. Dopiero po wydaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu, możliwe jest rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W doktrynie przyjmuje się bowiem, iż orzeczenia wydawane na podstawie art. 134 k.p.a. organ podejmuje w sytuacji gdy strona składa środek zaskarżenia po terminie i nie wnosi jednocześnie o jego przywrócenie. Oznacza to, iż strona działa w takich przypadkach bez świadomości, że uchybia terminowi, o czym nie można powiedzieć w niniejszej sprawie. Natomiast niedopuszczalne jest w omawianym stanie faktycznym sprawy, wydanie tylko decyzji opartej na art. 134 k.p.a. oraz jednoczesne ustosunkowanie się w uzasadnieniu tej decyzji do wniosku o przywrócenie terminu. Takie rozważania organu winny przybrać postać sformalizowaną, tj. odrębnej decyzji, wydanej stosownie do właściwych przepisów postępowania administracyjnego, tj. przepisu art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1 u.s.u.s. Wobec powyższego stwierdzić należało, iż kontrolowana decyzja wydana została z naruszeniem przepisu art. 59 k.p.a., co stanowi naruszenie przepisów postępowania, a co więcej naruszenie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zauważyć bowiem należy, iż od orzeczenia wydanego w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu stronie przysługują odrębne środki zaskarżenia (art. 59 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1 u.s.u.s.) oraz skarga do sądu administracyjnego. Na koniec należy zauważyć, iż uchylenie decyzji nastąpiło wyłącznie z przyczyn proceduralnych i nie oznacza, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu uznano za zasadny czy niezasadny. Kwestia ta stanie się przedmiotem oceny Prezesa Zakładu, który winien zbadać wymogi formalne wniosku oraz wydać stosowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie. Z wyłożonych powyżej względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.