VI SA/Wa 1555/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego J. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uchwałą z dnia [...] kwietnia 2007 r. Okręgowa Rada Adwokacka w C. postanowiła wpisać J. K. (dalej skarżący) na listę adwokatów tej Izby. W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że skarżący uzyskał w 1991 r. tytuł magistra prawa. Następnie w latach 1996 - 1998 odbył aplikację prokuratorską. Po pomyślnym zdaniu egzaminu wieńczącego aplikację Pan J. K. rozpoczął pracę w prokuraturze rejonowej na stanowisku asesora, a następnie od 2001 r. do dnia wydania uchwały na stanowisku prokuratora prokuratury rejonowej. W ocenie organu, wnioskodawca jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym postępowaniem daje rękojmię co do prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Organ wskazał na długi okres praktyki prawniczej i pozytywne referencje dwóch adwokatów. Zdaniem organu, powyższe okoliczności świadczą o spełnianiu przez stronę skarżącą wymogów wskazanych w art. 65 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zmianami) - cytowana dalej jako "Prawo o adwokaturze". Na powyższą uchwałę Minister Sprawiedliwości złożył decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. sprzeciw. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przepisy ustawy Prawo o adwokaturze nie zawierają wprost zakazu dokonywania wpisu na listę adwokatów osoby zajmującej stanowisko prokuratora. Jednakże zakaz taki można wyinterpretować z brzmienia art. 4b ust. 1 pkt 1 i art. 72 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. W ocenie organu, niepodważalna jest w sprawie niniejszej okoliczność piastowania przez stronę skarżącą stanowiska prokuratora i pozostawania w stosunku pracy. Ponadto zajmowanie tego stanowiska równoznaczne jest z zatrudnieniem go w organie wymiarze sprawiedliwości. Organ wskazał również na zakaz podejmowania przez prokuratora dodatkowego zatrudnienia oraz podejmowania innego zajęcia lub sposobu zarobkowania oraz prowadzenia przez prokuratora działalności gospodarczej wynikający z art. 49 ust. 1, ust. 2 i art. 49 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U. z 2002 r., Nr 21, poz. 206 ze zmianami). Ponadto organ wskazał, że jedną z przesłanek uzasadniających wpisanie na listę adwokatów jest powinność legitymowania się przez kandydata nieskazitelnym charakterem oraz dawanie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Organ wskazał na akt oskarżenia skierowany wobec strony skarżącej. Wynika z niego, że skarżący umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Wskazał na okoliczność potrącenia kobiety na przejściu dla pieszych, w wyniku czego doznała licznych obrażeń. Organ podkreślił, że z danych którymi dysponuje wynika, że skarżący podczas tego zdarzenia nie dostosował prędkości kierowania pojazdem do obowiązującej w tym miejscu prędkości jak również warunków drogowych. Ponadto ustalono, że potrącona przez skarżącego osoba znajdowała się na wysepce rozdzielającej obydwa pasy ruchu. W świetle ustaleń poczynionych w czasie śledztwa, zachowaniem tym skarżący naruszył zasadę ograniczonego zaufania. Powyższe okoliczności, w ocenie organu, wskazują, że skarżący nie spełnia przesłanek, o których mowa w art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze. Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając: obrazę przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania, to jest art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez brak oznaczenia w decyzji strony, do której jest kierowana oraz brak wskazania w uzasadnieniu decyzji dowodów, na których organ oparł swoje ustalenia, obrazę przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, to jest: art. 65 pkt 1 w związku z art. 4b ust. 1 pkt 1 oraz art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze oraz art. 49 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 5 ustawy o prokuraturze. W skardze wskazał na wymagane w przepisach Kpa konieczne elementy decyzji. Podkreślił, że brak któregokolwiek z nich stanowi uchybienie, powodujące, że nie można takiemu rozstrzygnięciu nadać waloru decyzji administracyjnej. W ocenie skarżącego, w zaskarżonej decyzji nie wskazano strony, do której została skierowana. Według niego za oznaczenie strony nie można uznać wskazanie jej jako adresata w wykazie osób, do których decyzja winna być przesłana. Na poparcie tego stanowiska przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych w tej sprawie. Ponadto uzasadnienie decyzji, zdaniem skarżącego, nie zawiera szczegółowego uzasadnienia, które spełniałoby wymogi określone w art. 107 Kpa. Nie wskazano w nim bowiem dokumentów, czy też innych dowodów, na podstawie których zostały poczynione poszczególne ustalenia. Powyższe powoduje, że nie można ustalić, czy w sprawie niniejszej zebrano i rozpoznano cały materiał dowodowy. Ponadto, w ocenie skarżącego, organ błędnie uznał, że istnieją przeszkody do wpisania jego osoby na listę adwokatów. Podkreślił, że art. 65 Prawa o adwokaturze w sposób kompletny określa przesłanki, jakie kandydat ubiegający się o wpisanie na listę adwokatów powinien spełniać. W jego ocenie, nie można zatem oprzeć podjętego rozstrzygnięcia na przepisach innej ustawy, czyli ustawy o prokuraturze. W ocenie skarżącego, art. 4b ust. 1 pkt 1 Prawa o adwokaturze odnosi się tylko i wyłącznie do wykonywania zawodu. Natomiast za rozpoczęcie wykonywania zawodu nie można uznać momentu, w którym uprawomocni się decyzja o wpisie na listę adwokatów. Do rozpoczęcia zaś wykonywania zawodu niezbędne jest spełnienie jeszcze wielu formalności, w szczególności złożenie ślubowania. Uznać zatem należy, że wpisanie na listę adwokatów nie jest tożsame z rozpoczęciem wykonywania zawodu adwokata. Ponadto w ocenie strony skarżącej, spełnia ona warunki określone w art. 65 ustawy Prawo o adwokaturze. Nie zaprzecza, że toczy się przeciwko niemu postępowanie karne. Jednakże okoliczność ta, w jej ocenie, nie może mieć znaczenia dla oceny przesłanek zawartych w powołanym przepisie. Stanowi to bowiem naruszenie zasady domniemania niewinności. Zdaniem strony skarżącej, organ dokonał wyrywkowej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu karnym, przywołując jedynie te elementy, które są dla strony skarżącej niekorzystne. Pominął natomiast kluczowe ustalenia biegłych, które są korzystne dla niej. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej, w decyzji wskazano strony postępowania, które umieszczono w części końcowej decyzji. Wskazuje ona również fakty, które organ uznał za udowodnione, jak również te, na których oparł swoje rozstrzygnięcie. W ocenie organu, w decyzji umieszczono jego stanowisko do całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, wskazał te, które są w jego ocenie prawdziwe, jak również omówiono te z nich, którym nie dał wiary. Wobec powyższego, według organu, zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia w tym względzie przepisów postępowania są bezzasadne. Organ zwrócił również uwagę, że w jego ocenie nie można łączyć funkcji prokuratora z zawodem adwokata. Nie zgodził się tym samym z interpretacją przepisów prawa materialnego regulujących to zagadnienie przedstawioną przez stronę skarżącą. Organ wskazał na art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze, który wprost zobowiązuje okręgową radę adwokacką do skreślenia adwokata z listy w przypadku objęcia przez niego stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości. W ocenie organu, przepis ten przesądza, że osoba wpisana na listę adwokatów nie może być zatrudniona, w tym przypadku w prokuraturze. Wobec powyższego, nieuprawnione jest stanowisko strony skarżącej, który wskazał, że osoba wykonująca zawód prokuratora może być wpisana na listę adwokatów bez prawa wykonywania tego zawodu. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, wbrew twierdzeniom skarżącego, organ nie zajmował się analizą stopnia zawinienia strony skarżącej w kontekście zdarzenia wypadku drogowego. Wskazał, że w toku postępowania administracyjnego przeprowadzono jedynie analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wśród nich znajdował się również materiał zgromadzony w związku z przedstawionym stronie skarżącej aktem oskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej: W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną (uchwałę) lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwana dalej p.p.s.a.). Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty należy uznać za zasadne. Przede wszystkim chybiony jest zarzut skargi w zakresie w jakim wykazuje naruszenie art. 107 § 1 i 3 Kpa. Wbrew twierdzeniom skarżącego zaskarżona decyzja zawiera oznaczenia adresata, do którego została skierowana, bowiem imię i nazwisko oraz adres strony zostały umieszczone w końcowej części decyzji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 Kpa. Minister Sprawiedliwości powołał się na informację Prokuratora Okręgowego w K. o skierowaniu wobec Pana J. K. w dniu [...] października 2006 roku aktu oskarżenia, a następnie omówił ustalenia wynikające z tego dowodu. W pozostałym zakresie skargę należy uznać za zasadną. Minister Sprawiedliwości sprzeciwiając się wpisowi skarżącego na listę adwokatów swoje stanowisko uzasadnił zakazem wpisania na listę adwokatów osoby zajmującej stanowisko prokuratora oraz brakiem po jego stronie przymiotu nieskazitelności charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Przechodząc do pierwszej wykazywanej przez organ przeszkody uniemożliwiającej wpisanie skarżącego na listę adwokatów należy podkreślić, iż Prawo o adwokaturze nie zawiera wprost zakazu dokonania wpisu na listę adwokatów osoby zajmującej stanowisko prokuratora tak jak to czyni w art. 26 ustawa z 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 roku, Nr 123, poz. 1059 z poźn. zm.). Zgodnie z powyższym przepisem "osoby, które wykonują zawód sędziego, prokuratora, notariusza, komornika, asesora sądowego, prokuratorskiego i notarialnego bądź odbywają aplikację sądową, prokuratorską lub notarialną nie mogą jednocześnie zostać wpisane na listę radców prawnych ani wykonywać zawodu radcy prawnego". Analogicznego uregulowania odnośnie niemożności wpisania prokuratora na listę adwokatów nie posiada Prawo o adwokaturze, bowiem w myśl art. 68 ust. 4 "Okręgowa rada adwokacka może odmówić wpisu na listę adwokatów tylko wtedy gdy wpis narusza przepisy art. 65 pkt 1-3 lub art. 67", a wśród tych przepisów nie ma ogólnego zakazu dokonania wpisu prokuratora na listę adwokatów. Poza tym przepisy, na które powołuje się Minister Sprawiedliwości tj. art. 4b ust. 1 pkt 1 dotyczy nie wpisu na listę adwokatów, ale wykonywania zawodu adwokata. O tym, że wpis na listę adwokatów nie jest jednoznaczny z wykonywaniem zawodu adwokata słusznie podnosi skarżący w skardze, poza tym, o tym że są to dwie różne sytuacje przekonuje wspomniany art. 26 Prawa o radcach prawnych wprowadzając odnośnie osób tam wskazanych zakaz i wpisu na listę radców prawnych i wykonywania zawodu radcy prawnego. Według oceny Sądu wpis na listę adwokatów oznacza prawo do wykonywania zawodu adwokata i nie jest równoznaczny z wykonywaniem zawodu adwokata. W niniejszej sprawie, według oceny Sądu skarżący składając wniosek o wpis na listę adwokatów wyraził tym samym zamiar uzyskania wpisu i w przyszłości po uzyskaniu tegoż wpisu wykonywania zawodu adwokata. Nie ma uzasadnienia prawnego, aby już na tym etapie, jeszcze przed dokonaniem wpisu zrzekał się zajmowanego stanowiska prokuratora z przyczyn, o których mowa w art. 49 ust. 1, 2 i ust. 3 pkt 5 ustawy o prokuraturze. Okręgowa Rada Adwokacka nie naruszyła prawa wpisując skarżącego na listę adwokatów z przyczyn omówionych wyżej. Sam zaś wpis na listę adwokatów w myśl art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze "uważa się za dokonany jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały". W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości złożył sprzeciw a więc nie możemy mówić o tym, że skarżący nabył prawo do wykonywania zawodu adwokata a tym bardziej, żeby będąc prokuratorem wykonywał zawód adwokata. Dopiero bowiem po ostatecznym uzyskaniu wpisu, chcąc wykonywać zawód adwokata skarżący powinien zrzec się stanowiska prokuratora, albowiem nie może wykonywać zawodu prokuratora równolegle z zawodem adwokata, bowiem stoją temu na przeszkodzie przepisy art. 4b ust. 1 pkt 1, art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze oraz cytowane wyżej przepisy ustawy o prokuraturze. Tym samym w tym zakresie sprzeciw Ministra Sprawiedliwości jest niezasadny, gdyż uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w C. nie narusza prawa. Stanowisko organu, iż skarżący nie spełnia przesłanki z art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze nie jest również zasadne. Zgodnie z powyższym przepisem na listę adwokatów może być wpisany ten kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W świetle dotychczasowego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 5 kwietnia 2001 roku, II SA 725/00, Lex nr 53476) "o nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Na rękojmię w rozumieniu art. 65 Prawa o adwokaturze składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem. Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie, postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokacką, do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata." W innym wyroku z dnia 18 czerwca 2001 roku, II SA 1610/00 LEX nr 53475 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "przez nieskazitelność", należy rozumieć takie cechy charakteru, jak szlachetność, prawość, uczciwość. Są to zatem cechy wartościujące konkretną osobę nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej ale wyłącznie etyczno-moralnej. O posiadaniu tego rodzaju przymiotów mogą świadczyć opinie i okresy dotychczasowego zatrudnienia, aplikacji jak i wymagane rekomendacje adwokatów. Ocenie winno podlegać postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej jak i prywatnej w dłuższym okresie czasu. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż uznanie organu o braku u skarżącego przymiotu nieskazitelnego charakteru i braku rękojmi do wykonywania zawodu adwokata nastąpiło bez wyczerpującej analizy materiału dowodowego w sprawie. Organ nie przeanalizował przebiegu dotychczasowej kariery skarżącego, nie zażądał opinii z miejsca pracy. Skoncentrował się na okoliczności, iż przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne o popełnienie czynu z art. 177 § 2 k.k., przy czym swoje ustalenia oparł na akcie oskarżenia, skierowanym przez prokuratora do Sądu i na tej podstawie wysnuł wnioski o braku rękojmi skarżącego do wykonywania zawodu adwokata. Ocenę Ministra Sprawiedliwości należy uznać za przedwczesną. Przede wszystkim należy podkreślić, iż swoje ustalenia organ czyni w oparciu o materiały, które nie zostały zweryfikowane przez Sad, gdyż nie zapadł jeszcze wyrok skazujący i skarżący korzysta z domniemania niewinności. Poza tym Minister Sprawiedliwości nie uwzględnił faktu, że skarżący nie został oskarżony o przestępstwo pospolite takie jak kradzież, pobicie, rozbój, tylko o spowodowanie wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym. Okoliczności tego wypadku drogowego i zawinienie skarżącego zostaną ostatecznie rozstrzygnięte przez Sąd orzekający w sprawie. Minister Sprawiedliwości nie wziął pod uwagę, iż przeciwko skarżącemu nie toczyło się postępowanie dyscyplinarne na podstawie przepisów ustawy o prokuraturze. Od daty wypadku w 2004 roku do chwili obecnej skarżący jest czynnym prokuratorem. A zatem daje rękojmię do wykonywania tego zawodu. Okoliczność ta nie może pozostać nieuwzględniona przez Ministra Sprawiedliwości, gdyż absurdalne byłoby przyjęcie, że w takiej samej sytuacji faktycznej nadaje się on do wykonywania zawodu prokuratora natomiast nie jest osobą wiarygodną by być adwokatem. Mając powyższe na względzie Minister Sprawiedliwości ponownie oceni materiał dowodowy w sprawie, zażąda uzupełniających dokumentów tj. opinii z miejsca pracy skarżącego po to, aby o istnieniu przesłanki z art. 65 ust. 1 Prawa o adwokaturze rozstrzygnąć na podstawie postępowania skarżącego w dłuższym okresie czasu. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.