II OZ 1017/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1180/07 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi P. K. o wznowienie postępowania sądowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1180/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie tegoż Sądu z dnia 11 grudnia 2007 r. odrzucające skargę o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż postanowieniem z dnia 11 grudnia 2007 r. odrzucił skargę o wznowienie postępowania. Odpis tego postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 18 grudnia 2007 r., zaś pełnomocnikowi skarżącego w dniu 19 grudnia 2008 r. W dniu 31 lipca 2009 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata J. R. złożył skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Jako uzasadnienie wniosku wskazano, iż pełnomocnik skarżącego dopiero w dniu 29 lipca 2009 r. miał rzeczywistą możliwość zapoznania się z aktami sprawy, co było podyktowane uzyskaniem pełnomocnictwa od skarżącego. Sąd pierwszej instancji uznał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ wnioskodawca nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący nie wskazał okoliczności, które umożliwiły mu wniesienie skargi kasacyjnej w określonym terminie. Sąd zważył, że skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - adw. J. R. i nie znajduje racjonalnego uzasadnienia fakt wniesienia skargi kasacyjnej dopiero w dniu 31 lipca 2009 r. przez nowo ustanowionego pełnomocnika. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył P. K., reprezentowany przez pełnomocnika urzędu adwokata J. R., wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz art. 177 § 1 poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż pełnomocnik skarżącego zawiadomienie z Okręgowej Rady Adwokackiej o zmianie pełnomocnika z urzędu dla skarżącego otrzymał w dniu 7 lipca 2009 r., zaś w dniu 9 lipca 2009 r. wysłał do skarżącego pismo z prośbą o podpisanie pełnomocnictwa, które zostało zwrócone w dniu 16 lipca 2009 r. Od tej daty pełnomocnik skarżącego miał rzeczywistą możliwość zapoznania się z aktami sprawy celem zbadania zasadności skargi kasacyjnej, której wniesienie nastąpiło w dniu 31 lipca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Sąd pierwszej instancji podejmując zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej - stwierdzając, że nie znajduje racjonalnego uzasadnienia fakt złożenia skargi kasacyjnej dopiero w dniu 31 lipca 2009 r. przez nowo ustanowionego pełnomocnika oraz, że strona nie wykazała okoliczności uniemożliwiających wniesienie skargi kasacyjnej w terminie - nie wziął pod uwagę kwestii związanych z ustanowieniem dla skarżącego pełnomocnika z urzędu, działań tego pełnomocnika, a także treści pism składanych przez skarżącego. W niniejszej sprawie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 marca 2006 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od części kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W dniu 12 kwietnia 2006 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła dla skarżącego adwokata J. R. pełnomocnikiem z urzędu, któremu P. K. w dniu 28 lipca 2006 r. udzielił stosownego pełnomocnictwa. Wprawdzie skarga o wznowienie postępowania dotyczy w niniejszej sprawie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, a przymus adwokacki obowiązuje w sytuacji, gdy do wznowienia właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny (art. 276 p.p.s.a.), to jednak Sąd pierwszej instancji winien mieć na uwadze obowiązki, jakie spoczywają na sądach administracyjnych z mocy art. 6 p.p.s.a. oraz brzmienie art. 39 p.p.s.a. Stosownie do treści 39 pkt 1 p.p.s.a. pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. Zatem w sytuacji złożenia przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania, Sąd winien pouczyć skarżącego o treści przepisów dotyczących wznowienia postępowania, jednocześnie pouczyć skarżącego, że na mocy art. 39 pkt 1 p.p.s.a. w jego imieniu może działać ustanowiony pełnomocnik z urzędu. Nadto z uwagi na treść pisma skarżącego z dnia 19 lipca 2007 r., w którym wnosił o "zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi o wznowienie postępowania do czasu wyznaczenia nowego pełnomocnika przez Radę Adwokacką do złożenia kasacji", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien pouczyć także skarżącego, że w sytuacji, gdy nie jest zadowolony z działań ustanowionego pełnomocnika z urzędu może złożyć wniosek do Rady Adwokackiej o zmianę pełnomocnika. Nie mogą pozostać poza oceną Sądu także działania skarżącego podejmowane od dnia doręczenia mu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. P. K. otrzymał odpis postanowienia z dnia 11 grudnia 2007 r. w dniu 18 grudnia 2007 r., a już w dniu 22 grudnia 2007 r. złożył pismo, w którym "zakwestionował" powyższe rozstrzygnięcie Sądu i wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie powiadomiła o zmianie pełnomocnika z urzędu w dniu 24 czerwca 2009 r. W wyniku zatem działań skarżącego nastąpiła zmiana pełnomocnika z urzędu, przy czym jak wyżej wskazano skarżący niezadowolenie z działań (braku działań) pełnomocnika zgłosił już w piśmie z dnia 27 czerwca 2007 r. W takiej sytuacji przypuszczać można, że w przypadku udzielenia skarżącemu stosownego pouczenia przez Sąd po złożeniu tego pisma, dalsze działania (czynności procesowe) skarżącego nastąpiłyby wcześniej. W tym stanie rzeczy konieczna jest ponowna ocena wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej w aspekcie powyżej wskazanych okoliczności, z uwzględnieniem zmiany przez Okręgową Radę Adwokacką pełnomocnika z urzędu dla skarżącego. Z powyższych względów, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.