III SA/Wa 1106/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), Sędzia WSA Jerzy Płusa, Asesor WSA Hieronim Sęk, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku od towarów i usług oddala skargę W dniu [...] 06.2004 r. do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. wpłynął wniosek firmy "A." (A.) z siedzibą w H., o zwrot podatku od towarów i usług w kwocie 90.500,72 zł za okres od stycznia do grudnia 2003 r. Organ pierwszej instancji pismem z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] wezwał spółkę do ich usunięcia braków formalnych wniosku w terminie 7 dni od doręczenia przedmiotowego wezwania. W dniu [...] listopada 2005 r. wpłynęło do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. pismo Strony, w którym podała informacje stanowiące przedmiot wezwania organu pierwszej instancji, nie przesyłając jednakże zaświadczenia wskazującego, iż jest podatnikiem podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze w kraju siedziby, do dostarczenia którego również była wzywana przez organ podatkowy. W związku z tym, iż Strona usunęła jedynie część braków formalnych wniosku o zwrot podatku, czyniąc to ze znacznym uchybieniem wyznaczonego terminu organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], pozostawił wniosek Strony o zwrot podatku bez rozpatrzenia. Przedmiotowe postanowienie zostało skutecznie doręczone Stronie w dniu [...] sierpnia 2006 r. Na powyższe postanowienie Strona nie złożyła zażalenia. Natomiast przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2006 r. dostarczyła do organu zaświadczenie potwierdzające, iż podlega w H. podatkowi od wartości dodanej wraz z tłumaczeniem treści przedmiotowego dokumentu na język polski sporządzonym przez tłumacza przysięgłego. Na żądanie organu podatkowego Strona wyjaśniła, iż pismo z dnia [...] sierpnia 2006 r. jest wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku. Jako powód niedochowania terminu wnioskodawca wskazał proces zmian organizacyjnych wewnątrz firmy, co zakłócało normalny tryb jej funkcjonowania. Postanowieniem z dnia [...] pażdziernika 2006 r. nr [...] organ pierwszej instancji odmówił spółce przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przywrócenie uchybionego terminu, spółka nie uprawdopodobniła bowiem, iż w uchybieniu terminu nie było braku winy z jej strony. Zdaniem organu pierwszej instancji, Strona nie dochowała należytej staranności w dbaniu o własne interesy. Na powyższe postanowienie pełnomocnik Strony pismem z dnia [...] listopada 2006 r. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w W. zażalenie, w którym zarzucił rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji naruszenie przepisu art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, zpóźn. zm.) zwana dalej "ord.pod." podatkowej poprzez niewłaściwe jego zastosowanie. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik Strony podniósł, że w świetle art. 162 § 1 ord.pod. do przywrócenia terminu wymagane jest jedynie uprawdopodobnienie, nie zaś udowodnienie braku winy Strony w uchybieniu terminu. Przywoływane przez Stronę okoliczności tj. proces zmian organizacyjnych trwający w momencie otrzymania wezwania są zdarzeniem o charakterze wyjątkowym i z obiektywnego punktu widzenia wiążą się z brakiem możliwości zapewnienia pełnej kontroli nad załatwianiem bieżących spraw firmy. Zdaniem pełnomocnika Strony ocena taka jest tym bardziej uzasadniona, iż Strona nie włada językiem polskim i pisma kierowane do niej w tym języku nie mogą od razu zostać zakwalifikowane jako pisma szczególnej wagi. Ponadto pełnomocnik Strony zauważył, iż w przypadku jakiejkolwiek reorganizacji w działaniu organów podatkowych związana z tym zwłoka w załatwianiu spraw przez te organy jest obiektywnie oceniana jako uzasadniona. Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie uwzględnił zażalenia Spółki i postanowieniem dnia [...] kwietnia 2007 r. [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. jedną z przyczyn uchybienia terminowi określonemu w wezwaniu był brak wiedzy Strony o tym, iż termin ten nie został zachowany i przyczyna ta ustała w dniu doręczenia Stronie postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia, tj. w dniu [...] sierpnia 2006 r. Zatem określony w art. 162 § 2 ord.pod. termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o zwrot podatku upłynął w dniu [...] września 2006 r. Z akt sprawy wynika zaś, że wniosek o przywrócenie terminu, datowany na dzień [...] pażdziernika 2006 r., został nadany w polskiej placówce pocztowej w O. w dniu [...] pażdziernika 2006 r., a więc przedmiotowy wniosek złożony został z uchybieniem terminowi określonemu w art. 162 § 2 ord.pod. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż w przedmiotowej sprawie nie zostało spełnione kryterium zachowania przez Stronę należytej staranności w dbaniu o własne interesy. Proces wewnętrznych zmian organizacyjnych w przedsiębiorstwie, czy też zmiana siedziby spółki nie zwalniają z obowiązku zorganizowania pracy w tym przedsiębiorstwie w taki sposób, aby zapewnić prawidłowy tryb załatwiania bieżących jego spraw. Z powyższego względu nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na stwierdzenie, iż strona nie ponosi winy w uchybieniu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 162, art. 122 i 187 § 1ord.pod. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Skarżąca w swoim przekonaniu uprawdopodobniła jak tego wymaga art. 162 § 1 ord.pod. brak winy w uchybieniu terminu. Przywołane przez skarżącą okoliczności - to jest trwający u strony w momencie otrzymania wezwania do uzupełnienia wniosku proces zmian organizacyjnych był zdarzeniem o charakterze wyjątkowym - i oceniając sprawę obiektywnie -wiązał się z natury rzeczy z brakiem możliwości zapewnienia pełnej kontroli nad załatwianiem bieżących spraw firmy. Reorganizacja stanowisk pracy, w tym także obsługi biurowej oraz prowadzone w związku z tym prace remontowe i aranżacyjne wnętrz stanowiły okoliczności szczególne, których wystąpienie uzasadnia ocenę, iż po stronie skarżącej nie miała miejsca wina w uchybieniu terminu. Należy podkreślić, że ocena taka była tym bardziej uzasadniona w związku z faktem, że strona nie władała językiem polskim i pisma do niej kierowane nie mogły być na pierwszy rzut oka oceniane jako pisma szczególnej wagi. To, iż językiem urzędowym w Rzeczpospolitej Polskiej jest język polski - nie zmienia w żadnym razie stanu, iż będąca stroną niniejszego postępowania Spółka holenderska nie dysponowała personelem, który władałby językiem polskim i jak wskazano we wniosku - dokonane w warunkach trudnych robocze tłumaczenie wezwania okazało się niestety wadliwe, a co za tym idzie skarżąca nie powzięła informacji o konieczności przedłożenia brakujących dokumentów. W tym stanie sprawy zdaniem skarżącej ocena dokonana przez organ drugiej instancji, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu jest dowolna i poza naruszeniem art. 162 § 1 ord.pod. narusza także dyrektywę wynikającą z art. 187 § 1 ord.pod. znajdującej zastosowanie w drodze analogii do faktów wymagających jedynie uprawdopodobnienia.Zdaniem skarżącej w zaskarżonym postanowieniu organ naruszył też art. 122 i 187 § 1 ord.pod. z tego względu, iż błędnie przyjął, że sam wniosek o przywrócenie terminu został złożony z uchybieniem terminu. Sprawa ta była przedmiotem postępowania wyjaśniającego, przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji, w wyniku którego to postępowania organ ten przyjął zgodnie z wyjaśnieniami strony, iż pismo z [...] sierpnia 2006 r. stanowiło wniosek o przywrócenie terminu. Takie wyjaśnienie strony zostało zawarte w piśmie z dnia [...] września 2006 r., w którym skarżąca sprecyzowała, że pismo z dnia [...] sierpnia 2006 r. stanowiło wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku, z jednoczesnym dopełnieniem czynność, tj. uzupełnieniem braków formalnych. W tym stanie przyjęcie przez organ drugiej instancji w zaskarżonym postanowieniu, że wniosek o przywrócenie terminu złożono dopiero w piśmie z dnia [...] września 2006 r. było nieuprawnione - dowolne, dokonane z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów postępowania ( art. 122 i 187 §1 ord. pod.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga na uwzględnienie nie zasługuje. Zgodnie z treścią art. 162 § 1 ord.pod. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jednocześnie z wniesieniem podania należy zgodnie z treścią § 2 art. 162 ord.pod. dopełnić czynności, dla której był określony ten termin. Pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia łącznie następujących przesłanek określonych w ww. przepisach: - wniesienia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, - uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, - równoczesnego ze złożeniem wniosku dokonania czynności, której strona nie dokonała w terminie. W przedmiotowej sprawie wbrew twierdzeniom Dyrektora Izby Skarbowej w W. strona zachowała siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku. Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie jest sporne między stronami, iż strona o uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o zwrot podatku dowiedziała się dopiero z chwilą doręczenia jej w dniu [...] sierpnia 2006 r. postanowienia o pozostawieniu wniosku o zwrot podatku bez rozpatrzenia. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2006 r., poinformowała organ o złożonych dokumentach wyrażając przekonanie o możliwości pozytywnego załatwienia jej wniosku. W dniu [...] września 2006 r. organ skierował do strony wezwanie do sprecyzowania charakteru powyższego pisma oraz określenia żądania w nim zawartego. W odpowiedzi na wezwanie organu strona pismem z dnia [...] września 2006 r. wyjaśniła, iż jest ono wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku, przedstawiając jednocześnie przyczyny uchybienia terminowi. Wobec takich okoliczności faktycznych sprawy, nieuprawnione jest stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w W. , iż strona wniosek o przywrócenie terminu złożyła dopiero w dniu [...] pażdziernika 2006 r. tj. w dacie nadania na poczcie pisma z dnia [...] września 2006 r., w którym sprecyzowała żądanie w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku. Pismo to było jedynie doprecyzowaniem pisma z dnia [...] sierpnia 2006 r. złożonego z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym w art.162 § 2 ord.pod. Z tych względów zarzut skargi w tym zakresie Sąd uznaje za uzasadniony, a w konsekwencji stwierdzić należy, iż organy podatkowe były uprawnione do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Przesłanką stanowiącą o przywróceniu uchybionego terminu procesowego określoną w art. 162 § 1 ord.pod., jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Z kolei o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, E. Iserzon, J. Starościak, Warszawa 1970 r., str. 136). Za takie powody uznaje się np. nagłą chorobę, awarię komunikacyjną, pożar, powódź. Zdaniem składu orzekającego, brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dlatego też, w odróżnieniu od nagłej choroby, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej (sporządzenia odwołania) i nadania tego pisma za pośrednictwem poczty - osobiście lub przez domownika (por. wyrok NSA z dnia 19.09.2000 r. sygn. akt I SA 1072/00, wyrok NSA z 1.03.1999 r. sygn. akt II SA 45/99, wyrok NSA z 30.12.1999 r. sygn. akt III SA 1259/98). W orzecznictwie sądowym wielokrotnie wyrażano również pogląd, iż kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się więc z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. Dlatego też okoliczności, na które powołuje się skarżącą , czyli zmiany organizacyjne w prowadzonym przedsiębiorstwie połączone z pracami remontowymi stanowisk pracy oraz nieznajomość języka polskiego w sytuacji gdy strona składa do polskich organów podatkowych wniosek o zwrot podatku, nie uprawdopodabniają, zdaniem Sądu, braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W tej kwestii prawidłowo stwierdził Dyrektor Izby Skarbowej w W., iż są to okoliczności świadczące o braku staranności strony w prowadzeniu spraw Spółki. Nie są to też okoliczności, których nie można było przewidzieć i przezwyciężyć. Każda zmiana organizacyjna w przedsiębiorstwie prowadzącym działalność gospodarczą w połączeniu z pracami remontowymi nie są okolicznościami niezależnymi od Strony, które mogłyby ją w jakikolwiek sposób zaskoczyć, a więc obowiązkiem Skarżącej było takie zorganizowanie pracy, aby możliwe było jej normalne funkcjonowanie. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z póżn.zm) nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, orzekł jak w sentencji.