II SA/Bk 701/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych oraz zwrotu kwot wyegzekwowanych przez komornika i przekazanych wierzycielowi uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z dnia [...] czerwca 2007 roku nr [...] We wniosku z dnia 21.12.2006 r. L. S. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych na jego dziecko D. S. zaliczek alimentacyjnych oraz o "zwrot pieniędzy" pobieranych od niego przez Dział Świadczeń Rodzinnych MOPR w B. na podstawie decyzji nr [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w związku z uchyleniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...].05.2007 r. nr [...] – poprzedniej decyzji z dnia [...].02.2007 r. nr [...] działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. decyzją z dnia [...].06.2007 r. nr [...] umorzył L. S. w całości należność w łącznej kwocie 373,90 zł z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych A. G. na D. S. za okres od 01.11.2006 r. do 30.11.2006 r. w wysokości 123,90 zł oraz za okres od 01.12.2006 r. do 31.12.2006 r. w wysokości 250 zł oraz należność z tytułu przewidzianej do zwrotu kwoty 5 % wypłaconych zaliczek alimentacyjnych w kwocie 18,70 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji L. S. podniósł, że na skutek zbyt późnego dowiedzenia się o możliwości umorzenia należności z tytułu wypłacanych zaliczek alimentacyjnych wcześniej nie występował o takie umorzenie i domaga się zwrócenia mu kwot wyegzekwowanych przez komornika i przekazanych gminie. Decyzją z dnia [...].08.2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo zastosował art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z tym przepisem organ wierzyciela może umarzać jedynie "należności", a więc kwoty przysługujące mu od dłużnika alimentacyjnego. Przepis ten, ani żaden inny nie przewiduje natomiast zwracania kwot przekazanych już organowi wierzyciela przez komornika, po ich wyegzekwowaniu od dłużnika alimentacyjnego, nie są to bowiem istniejące należności. W skardze do sądu administracyjnego L. S. podtrzymał stanowisko i zarzuty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przede wszystkim należy stwierdzić, że uchylając zaskarżoną decyzję Sąd nie kwestionuje zasadności umorzenia przez organy administracyjne L. S. należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych A. G. na D. S. oraz należności z tytułu przewidzianej do zwrotu kwoty 5 % wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Ustalenia dokonane przez organy w tym zakresie znajdują pełne oparcie w regulacji zawartej w art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Zaskarżona decyzja podlegała natomiast uchyleniu, ponieważ nie rozstrzygnęła ona o całości wniosku L. S. z dnia 21.12.2006 r. W podaniu tym skarżący poza żądaniem umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych zwracał się również o zwrot kwot wyegzekwowanych od niego jako dłużnika alimentacyjnego przez komornika i przekazanych już organowi wierzyciela. W tym zakresie ani decyzja organu odwoławczego, ani decyzja organu I instancji nie zawierają rozstrzygnięcia, zatem wniosek w tej części pozostaje niezałatwiony. Wprawdzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśnia, że nie było podstaw prawnych do rozpoznania wniosku o zwrot kwot wyegzekwowanych przez komornika od L. S. jako dłużnika alimentacyjnego, jednak w sentencji decyzji nie zawarło ono żadnego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Stosownie do regulacji art. 104 K.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba, że przepisy kodeksu stanowią inaczej, decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji. Zatem decyzja administracyjna powinna rozstrzygać o istocie sprawy (w całości lub w części) lub stwierdzać niedopuszczalność takiego rozstrzygnięcia, co również kończy postępowanie w sprawie przed organem administracyjnym w danej instancji bez orzekania odnośnie do interesu prawnego lub obowiązku, ale otwiera drogę do weryfikacji tego rozstrzygnięcia w trybie administracyjnym lub sądowym. W tym wyraża się znamię jurysdykcyjności decyzji administracyjnej podejmowanej w postępowaniu administracyjnym ogólnym unormowanym w K.p.a. Organ załatwiając sprawę przez wydanie decyzji wykonuje tzw. proceduralny nakaz podjęcia decyzji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, str. 473). Skoro zaskarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia o całości wniosku strony, który był podstawą wszczęcia postępowania, a brak jest podstaw do stwierdzenia, że jest to decyzja częściowa przewidująca wydanie odrębnej decyzji dla części nierozstrzygniętej (należy zaznaczyć, że Sąd nie przesądza, że wydanie takiej decyzji w niniejszej sprawie byłoby dopuszczalne) to należy stwierdzić, że została ona wydana z istotnym naruszeniem przepisu art. 104 K.p.a. W tym stanie rzeczy wobec stwierdzonego uchybienia przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uwzględnić poczynione powyżej uwagi odnośnie konieczności rozstrzygnięcia całości wniosku skarżącego.