II SA/Bk 645/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor WSA Jacek Pruszyński (spr.), asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w części dotyczącej określenia terminu początkowego, od którego przyznano zasiłek pielęgnacyjny. We wniosku z dnia 12.04.2007 r. T. D. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego dla K. J. D. z tytułu niepełnosprawności. Do wniosku dołączono orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...].03.2007 r. Decyzją z dnia [...].04.2007 r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta S. przyznał K. J. D. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od 01.04.2007 r. do 28.02.2009 r. W złożonym odwołaniu T. D. stwierdziła, że zasiłek powinien być przyznany również za miesiąc marzec 2007 r. Decyzją z dnia [...].07.2007r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu początkowego, od którego przyznano zasiłek pielęgnacyjny i orzekło o jego przyznaniu od dnia 01.03.2007 r., w pozostałym zakresie decyzja ta pozostała w mocy. Organ ustalił, iż niepełnosprawna K. D. ur. [...].1991 r. na wniosek matki T. D. z dnia 01.03.2007 r. orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...].03.2007 r. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności datującego się od dnia 04.02.2007 r. przy istnieniu niepełnosprawności od 28.01.2000 r., orzeczenie zostało wydane do 04.02.2009 r. Poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...].06.2003 r. dotyczące K. D. zaliczało ją do osób niepełnosprawnych na okres do ukończenia 16 roku życia, tzn. do 04.02.2007 r. Organ podzielił stanowisko Dyrektora MOPS w S., iż w tych okolicznościach K. D. spełniała warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, nie zgodził się natomiast ze sposobem określenia terminu początkowego, od którego przyznano to świadczenie. Jak stwierdził, organ I instancji przyznając zasiłek pielęgnacyjny od miesiąca, w którym złożono wniosek zastosował się do literalnego brzmienia przepisu art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Faktem jest, że w końcowej części przepisu art. 24 ust. 3a ustawy użyto słów "nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego", jednak literalne czytanie tego przepisu prowadzi do wniosku, że jego regulacja będzie regulacją martwą, stanowiącą zbędne powtórzenie zasady określonej już w art. 24 ust. 2 ustawy. W przypadku ustawy o świadczeniach rodzinnych trzeba zwrócić też uwagę na fakt, że przepisy - ust. 3a w obecnym brzmieniu oraz ust. 3b, zostały wprowadzone w wyniku nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanej ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2260) od dnia 14.01.2006 r., a ich celem jest umożliwienie osobom niepełnosprawnym kontynuacji świadczeń rodzinnych związanych z ponownym ustalaniem niepełnosprawności. W związku z powyższym, zdaniem Kolegium, przepis art. 24 ust. 3a czytany łącznie z przepisem ust. 3b, jako fakt decydujący o terminie, od którego należy przyznać kontynuowane świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności wskazuje, oprócz momentu utraty ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności także moment złożenia wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, a nie złożenia wniosku o świadczenie rodzinne, skoro do wniosku o świadczenie rodzinne należy dołączyć zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W związku z tym wnioskowany zasiłek pielęgnacyjny należało przyznać od dnia 01.03.2007 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, a równocześnie od miesiąca, w którym strona złożyła wniosek o ponowne ustalenie niepełnosprawności. Powyższa decyzja została zaskarżona do sądu administracyjnego przez Prokuratora Rejonowego w S. w części dotyczącej terminu początkowego, od którego przyznano zasiłek pielęgnacyjny i orzeczenia o jego przyznaniu od dnia 01.03.2007 r. Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w tej części. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania, a mianowicie art. 24 pkt 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych polegające na przyjęciu, iż świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności może być ustalone wcześniej niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego, a w konsekwencji przyznanie K. D. prawa do świadczenia rodzinnego od dnia 01.03.2007 r. w sytuacji gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami świadczenie to przysługuje jej od dnia 01.04.2007 r. Zdaniem skarżącego art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniu rodzinnym wskazuje jednoznacznie zasady postępowania przy oznaczeniu czasu przyznawania świadczenia i nie pozostawia w tym zakresie żadnej dowolności. T. D. reprezentująca K. D. nie miała uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego na córkę K. w miesiącu marcu 2007 r., ponieważ nie złożyła w terminie wniosku o przyznanie tego świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego. Zasiłek pielęgnacyjny jest rodzajem świadczenia rodzinnego, warunki do nabycia świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Przede wszystkim należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż K. J. D. spełnia warunki niezbędne do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego (stosownie do treści art. 16 ust. 3 ustawy) i w zakresie rozstrzygnięcia o przyznaniu jej tego świadczenia decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem. Kwestią sporną jest natomiast termin początkowy, od którego należy ten zasiłek przyznać. Regulacje dotyczące okresów, na jakie przyznawane są świadczenia rodzinne zostały zawarte w art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, odnośnie zasiłku pielęgnacyjnego w przepisie tym przewidziano dwie sytuacje. Jeżeli zasiłek pielęgnacyjny jest przyznawany danej osobie po raz pierwszy, to zgodnie z art. 24 ust. 4 tej ustawy, prawo do niego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony, to wówczas prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Natomiast w stosunku do osób, które już wcześniej miały przyznane świadczenie uzależnione od niepełnosprawności (w tym przypadku zasiłek pielęgnacyjny), art. 24 ust. 3a ustawy stanowi, że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Osoba ta jest zobowiązana dołączyć do wniosku o świadczenie rodzinne zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 3b ustawy). Wykładnia językowa art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jednoznaczna – zasiłek pielęgnacyjny nie może być przyznany wcześniej, niż od miesiąca, w którym złożono wniosek o jego kontynuację. Wbrew stwierdzeniu organu odwoławczego, regulacja ta nie stanowi zbędnego powtórzenia zasady określonej w art. 24 ust 2 tej ustawy. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że zawarty w ust. 3a art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych zapis: "nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego" (podobnie jak ust. 3b tego artykułu) został dodany ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2260) od dnia 14.01.2006 r. W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej wskazano, że wprowadzona zmiana ma na celu doprecyzowanie tego przepisu. Przepis art. 24 ust. 3a ustawy w poprzednim brzmieniu uzależniał uznanie kontynuacji świadczenia jedynie od uzyskania ponownego orzeczenia o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, bez konieczności spełnienia innych warunków i pozwalał na przyznanie świadczenia od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, a zatem odmiennie od zasady zawartej w art. 24 ust. 2 ustawy. Aktualnie zapewnienie ciągłości świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy strona złoży wniosek o kontynuację świadczenia w miesiącu następującym bezpośrednio po miesiącu, w którym upłynął termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności (ust. 3a) wraz z zaświadczeniem właściwej instytucji potwierdzającym złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (ust. 3b). Należy podkreślić, że strona nie musi składać orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, a jedynie zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o wydanie takiego orzeczenia. Jeżeli strona nie spełni tych warunków, termin początkowy przyznania świadczenia ustala się od miesiąca złożenia wniosku o kontynuację świadczenia rodzinnego, wykładnia pomijająca ten warunek nie znajduje uzasadnienia. Skoro T. D. złożyła wniosek o kontynuację zasiłku pielęgnacyjnego w dniu 12.04.2007 r., w sytuacji, gdy termin ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności K. J. D. upłynął w dniu 04.02.2007 r. organ I instancji zasadnie uznał, że zasiłek ten nie może być przyznany za miesiąc marzec 2007 r. i przysługuje on dopiero od miesiąca, w którym złożono wniosek tj. od miesiąca kwietnia 2007 r. W związku z tym rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w zakresie, w którym przyznaje to świadczenie od dnia 01.03.2007 r. jest niezgodne z art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając na uwadze istotne naruszenie w zaskarżonej decyzji prawa materialnego - art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. W pkt II wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 w/w ustawy.