II SA/Wa 1443/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Przemysław Szustakiewicz, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Łukasz Bazyluk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie renty specjalnej: - oddala skargę. Wyrokiem z dnia 19 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. D. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r., utrzymującą w mocy decyzję organu z dnia [...] stycznia 2006 r. w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano miedzy innymi, iż dokumenty przedstawione przez skarżącego po rozstrzygnięciu sprawy decyzją ostateczną, wykluczają możliwość odniesienia się do nich przez Sąd i mogą być ewentualnie podstawą do ponownego ubiegania się o przyznanie świadczenia specjalnego. We wniosku z dnia 30 marca 2006 r. H. D. wystąpił o uchylenie decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. wskazując na ustalenia wynikające z orzeczeń sądów powszechnych zapadłych w 2006 r., po wydaniu wskazanych decyzji. W swoim piśmie z dnia 21 czerwca 2007 r. (wpływ do organu 25 czerwca 2007 r.) sprecyzował swoje stanowisko wnosząc o zmianę ostatecznej decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. w trybie art. 154 k.p.a. Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. na podstawie art. 154 k.p.a. odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania H. D., organ decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ ustalił i zważył co następuje: Jedną z podstaw wniosku z 30 marca 2006 r. była okoliczność uchylenia przez sąd karny wyroku skazującego H. D. na karę pozbawienia wolności, którą odbył. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2006 r. Sąd Okręgowy w B., [...], wznowił postępowanie sądowe w sprawie H. D. zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 7 marca 1975 r. i uchylił powyższy wyrok oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Z ustaleń Sądu Okręgowego wynikało, że w trakcie wyrokowania w 1975 r. doszło do uchybienia stanowiącego podstawę wznowienia postępowania z urzędu – to jest choroby psychicznej, na którą cierpiał H. D. prawdopodobnie od 1970 r., co nie było znane sądowi w 1975 r. Sąd Rejonowy w B., ponownie rozpoznając sprawę, dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych, którzy ustalili, że H. D. cierpi na chorobę psychiczną pod postacią schizofrenii przewlekłej, na którą choruje od 16. roku życia to jest od 1970 r. Tak więc w dacie zarzucanego czynu karnego, o ile go popełnił, miał całkowicie zniesioną zdolność rozumienia czynu i kierowania swoim postępowaniem. Z tych przyczyn Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia 25 września 2006 r. umorzył postępowanie karne przeciwko oskarżonemu H. D. Kolejną przesłanką uzasadniającą, zdaniem H. D., żądanie z dnia 30 marca 2006 r. było istnienie związku przyczynowego między nachodzeniem go przez funkcjonariuszy SB i pogorszeniem stanu zdrowia. W tym zakresie organ ustalił, że rozmowy z funkcjonariuszami SB, mające nakłonić wnioskodawcę do współpracy w czasie studiów w Seminarium Duchownym, nie były przyczyną obecnego stanu zdrowia wnioskodawcy, tj. choroby psychicznej, a więc wbrew twierdzeniom skarżącego, nie zostało udokumentowane, aby w wyniku tych rozmów załamały się jego plany życiowe. W konkluzji uzasadnienia decyzji organ stwierdził, że nie ma podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. Sam fakt wystąpienia choroby psychicznej u osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia specjalnego, uniemożliwiającej realizację planów życiowych, nie stanowi okoliczności szczególnej uzasadniającej przyznanie świadczenia w szczególnym trybie. Okoliczności takiej nie stanowi również fakt skazania wnioskodawcy na karę pozbawienia wolności mimo, że stan zdrowia w dacie popełnienia zarzucanego czynu z uwagi na niepoczytalność wykluczał takie skazanie. Renty specjalne nie stanowią formy odszkodowania i zadośćuczynienia za takie niesłuszne skazanie. Ponadto z ustaleń organu wynika, że osiągane przez wnioskodawcę dochody nie uzasadniają uznania sytuacji materialnej Pana H. D. za szczególnie trudną. Nie zachodzą więc przesłanki uzasadniające przyznanie Panu H. D. świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Okoliczności i dokumenty, na które powołuje się wnioskodawca po wydaniu ostatecznej decyzji Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej nie mogłyby spowodować zmiany tej decyzji. Materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, aby odmowa uchylenia decyzji naruszała interes społeczny lub interes prawny strony. Decyzja wydana po uwzględnieniu powyżej przedstawionych okoliczności w swej istocie mogłaby jedynie odpowiadać decyzji dotychczasowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz w dalszych pismach składanych do Sądu, H. D. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazywał na niezawinione przez siebie okoliczności, które spowodowały jego skazanie i odbycie kary pozbawienia wolności, nachodzenie go przez funkcjonariuszy SB. Podnosił, iż istnieje związek miedzy tymi zdarzeniami, a jego chorobą psychiczną. Zdarzenia te w sposób istotny wpłynęły na jego życie, uniemożliwiając realizację jego planów. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie przywołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga nie jest zasadna. Dochodzone przez skarżącego świadczenie – renta specjalna – jest uregulowane w art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 nr 39, poz. 353 ze zm.). Przepis ten nie określa przesłanek przyznania świadczenia, decyzja w tej sprawie, podejmowana przez Prezesa Rady Ministrów, ma charakter uznaniowy. Organ każdorazowo ma przedstawić przesłanki faktyczne i prawne, którymi kierował się przy podjęciu takiej decyzji. Przyznanie świadczenia na podstawie jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. W związku z powyższym każdy wniosek powinien być wnikliwie rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadniać potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawcy jest brana pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Prezes Rady Ministrów w sposób dociekliwy i gruntowny zbadał przedstawiony przez skarżącego materiał dowodowy, który nie mógł być znany organowi podczas rozpatrywania sprawy o rentę specjalną na początku 2006 roku (decyzje z [...] stycznia i [...] lutego 2006 r.), prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne i wnikliwie uzasadnił swoją decyzję. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek H. D. o zmianę w trybie art. 154 k.p.a. wcześniej wydanej decyzji odmawiającej przyznania mu renty specjalnej i dowody zgromadzone w trakcie postępowania administracyjnego, zainicjowanego tym wnioskiem, nie mogą wpłynąć na zmianę pierwotnych decyzji, jakkolwiek podnoszone przez skarżącego okoliczności miały bezpośredni wpływ na jego obecne życie i na niemożność zrealizowania planów życiowych. Główną przesłanką pozwalającą na przyznanie świadczenia specjalnego przez Prezesa Rady Ministrów są przede wszystkim udokumentowane okoliczności wskazujące, iż wnioskodawca podczas swojej działalności np. politycznej, naukowej, społecznej, gospodarczej położył wybitne zasługi dla rozwoju kraju, a jego obecna sytuacja socjalno-bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w odniesieniu do jego dokonań. Świadczenia specjalne nie są świadczeniami o charakterze socjalnym, które są przyznawane jedynie z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej wnioskodawcy. Trafnie organ wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż sam fakt wystąpienia choroby psychicznej u osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia specjalnego, uniemożliwiającej realizację planów życiowych, nie stanowi okoliczności szczególnej uzasadniającej przyznanie świadczenia w szczególnym trybie. Okoliczności takiej nie stanowi również fakt skazania wnioskodawcy na karę pozbawienia wolności, mimo że stan zdrowia w dacie popełnienia zarzucanego czynu z uwagi na niepoczytalność wykluczał takie skazanie. Renty specjalne nie stanowią formy odszkodowania i zadośćuczynienia za takie niesłuszne skazanie. Z tych wszystkich wyżej wskazanych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną. Analizując postępowanie administracyjne Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ. Dlatego na podstawie art. 132 i art. 151 przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.