III SA/Wa 1689/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber (spr.), Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi Z.Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz Z.Z kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Minister Finansów po rozpatrzeniu zażalenia Z. Z., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...]. W uzasadnieniu Minister Finansów wskazał: - Naczelnik Urzędu Skarbowego w E., na podstawie wystawionego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W., tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego zaległości Z. Z. z tytułu opłaty eksploatacyjnej za 2002 r., prowadzi egzekucję do jego majątku, stosując środki egzekucyjne określone ustawą z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm./, dalej jako upea. Wszczęcie egzekucji nastąpiło w dniu [...] stycznia 2007 r., co wynika z potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sprawy; - pismem z dnia [...] lutego 2007 r. Z. Z. zwrócił się z prośbą o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu ostatecznych rozstrzygnięć sądowych. W piśmie tym podniósł również, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego, prowadząc egzekucję, stał się "narzędziem zorganizowanej grupy przestępczej" działającej "metodą na dłużnika". W dniu [...] marca 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O., mając na względzie przepis art. 23 § 7 upea, stanowiący iż Dyrektor Izby Skarbowej może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne dotyczące innych należności pieniężnych niż pozostających we właściwości urzędów skarbowych wyłącznie za zgodą wierzyciela, pismo z dnia [...] lutego 2007 r. przekazał Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W., celem przedstawienia stanowiska w przedmiocie wstrzymania prowadzonego postępowania egzekucyjnego; - w dniu [...] kwietnia 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, zawartego w postanowieniu nr [...] z dnia [...] marca 2007 r., wydał postanowienie nr [...], odmawiające wstrzymania prowadzonego postępowania egzekucyjnego; - w dniu [...] kwietnia 2007 r. Z. Z. wniósł zażalenie, w którym ponownie wnosił o wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Podniósł, iż zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem przepisów art. 6, art. 7, art. 8 i art.10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz.1071/, dalej jako kpa, poprzez zignorowanie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji o zakończeniu postępowania. Ponadto zarzucił, iż w zaskarżonym postanowieniu nie ustosunkowano się do zarzutu dotyczącego wykorzystywania organów państwa jako narzędzia do realizacji przestępstw metodą na dłużnika. Na potwierdzenie słuszności wniesionych zarzutów, do zażalenia załączył decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] ustalającą wysokość karty podatkowej na 2007 r., pismo z dnia [...] lutego 2007 r. skierowane do posła J. S. w przedmiocie udzielenia wykładni prawnej dot. uzyskania koncesji przy wydobywaniu kruszyw, pismo Ministra Środowiska z dnia 26 lutego 2007 r. stanowiące odpowiedź na pismo z dnia 9 lutego 2007 r.; - przedmiotem postępowania jest postanowienie wydane na podstawie art. 23 upea. Stosownie do powołanego przepisu prawa, organy sprawujące nadzór nad egzekucją administracyjną uprawnione są do wstrzymania, na czas określony, czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego, w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W przypadku natomiast egzekucji innych należności niż pozostające we właściwości urzędów skarbowych, dyrektor izby skarbowej może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne wyłącznie za zgodą wierzyciela. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W. postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. nie wyraził zgody na wstrzymanie postępowania egzekucyjnego dochodzonych zaległości. W tej sytuacji Dyrektor Izby Skarbowej był zobligowany do odmowy wstrzymania prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zmiana rozstrzygnięcia przez Ministra Finansów, wobec jednoznacznego stanowiska wierzyciela w tym zakresie oraz cytowanych wyżej przepisów prawa, stanowiłaby naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 kpa; - postępowanie w tej sprawie prowadzono w sposób pogłębiający zaufanie do organów państwa, a zarzut strony wykorzystywania organów państwa jako narzędzia do realizacji przestępstw nie może być przedmiotem oceny w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 23 § 7 upea. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucił : naruszenie przepisów, mających istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie naruszenie zagwarantowanych w art. 7 Konstytucji RP prawa zobowiązującego organy władzy publicznej do działania na podstawie prawa i w granicach prawa oraz zagwarantowanego prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania poprzez zignorowanie zapisów art. 10 kpa przez co nastąpiło wybiórcze (niekompletne ) zebranie materiału dowodowego w sprawie, dowolną (wybiórczą) ocenę zebranego materiału dowodowego, w tym ignorancję wyroków Trybunału Konstytucyjnego - SK 53/04, SK/98, SK27/0), naruszenie art.2 Konstytucji RP - zasady demokratycznego państwa prawnego i wynikającej z niej zasady ochrony zaufania do państwa. Ponadto zaznaczył, że "kuriozalnym jest stwierdzenie, że w ramach przedmiotowego postepowania nie może być przedmiotem, oceny zarzut wykorzystywania organów państwa jako narzędzia do realizacji przestępstw czyli de facto nieistnienia obowiązku, który został wykreowany w wyniku przestępczej działalności - zarzut ten złożony został w oparciu o art. 33 upea. Powyższy zapis zobowiązuje organ egzekucyjny i organy nadzoru do merytorycznego rozpatrzenia zarzutu, czego w niniejszym postępowaniu nie wykonano. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów, w tym wypadku postanowień, zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Zgodnie zaś z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) - dalej jako ppsa - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi. Opisane zasady postępowania sądowo - administracyjnego spowodowały uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów i poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w O.. Jak wiadomo skarga dotyczy postanowienia Ministra Finansów, będącego organem nadzoru nad organami właściwymi do wykonywania egzekucji, w tym wypadku, Dyrektora Izby Skarbowej w O.. Uprawnienia Ministra Finansów określa przepis art. 23 § 5 i § 6 z ograniczeniami wskazanymi w § 7, stanowiąc: "§ 5. Dla postanowień wydanych w pierwszej instancji przez dyrektora izby skarbowej organem odwoławczym jest minister właściwy do spraw finansów publicznych., § 6. Organy sprawujące nadzór mogą w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ, z zastrzeżeniem § 7., § 7. Dyrektor izby skarbowej może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne dotyczące innych należności pieniężnych niż pozostających we właściwości urzędów skarbowych wyłącznie za zgodą wierzyciela". Wierzycielem w tej sprawie jest Prezes Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i jego stanowisko, zawarte w postanowieniu z dnia [...] marca 2007 r., związało organy egzekucyjne. W ocenie wierzyciela argumenty wskazane przez dłużnika - Z. Z. o "rzekomych nielegalnych działaniach wierzyciela są niezrozumiałe i nie znajdują żadnego uzasadnienia". Nie wnikając w treść i argumenty postanowienia, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, postanowienie to nie mogło być tym postanowieniem, o którym mowa w art. 23 § 7 upea, bowiem nie miało cech ostateczności co jest wymogiem dla uznania w postępowaniu egzekucyjnym postanowienia za wiążące. Należy przypomnieć, że stosownie do przepisu art. 18 upea "Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego". Jednocześnie art. 17 § 1 upea stanowi, że " O ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia.", a § 1a. " O ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, do zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 34 § 2, wydanych przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.", i § 2. "Wniesienie zażalenia nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ odwoławczy może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia. Przez użyty w przepisie art.18 upea zwrot "odpowiednie zastosowanie" wskazuje, że ustawa odsyła wprost do Kodeksu postępowania administracyjnego. Również brzmienie art. 17 upea nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że każda luka w ustawie egzekucyjnej winna być wypełniana odpowiednimi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Tymczasem, stosownie do art. 106 kpa - " § 1. Jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. § 2. Organ załatwiający sprawę, zwracając się do innego organu o zajęcie stanowiska, zawiadamia o tym stronę. § 3. Organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska, obowiązany jest przedstawić je niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia mu żądania, chyba że przepis prawa przewiduje inny termin. § 4. Organ obowiązany do zajęcia stanowiska może w razie potrzeby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. § 5. Zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie. § 6. W przypadku niezajęcia stanowiska w terminie określonym w § 3 stosuje się odpowiednio przepisy art. 36-38." Z uwagi na brzmienie cytowanych przepisów art. 23 § 7 upea i art.106 § 5 kpa, stanowisko wierzyciela musi być weryfikowane postanowieniem drugiej, dla tegoż wierzyciela, instancji. Należy więc stwierdzić, że wierzyciel - Prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, nie przedstawił organowi egzekucyjnemu swego stanowiska w rozumieniu art. 106 § 5 kpa. Podkreślenia wymaga też fakt, że postanowienie wierzyciela z dnia [...] marca 2007 r. posiada błędne pouczenie dłużnika, że od tegoż postanowienia nie przysługuje zażalenie. W ten sposób dłużnik został pozbawiony prawa do domagania się rozpatrzenia odwołania od postanowienia wierzyciela, co gwarantuje mu przepis art. 18 upea w zw. z art. 17 upea i art.15 kpa /przewidujący dwuinstancyjność postępowania/ w zw. z art. 106 § 5 kpa. Jednocześnie, stosownie do przepisu art. 52 § 1 ppsa dłużnikowi nie przysługiwała na to postanowienie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, gdyż nie wykorzystał on, zresztą z winy wierzyciela, możliwości uzyskania postanowienia ostatecznego instancyjnie. W ocenie Sądu wykazana wada postanowienia wymagała od Dyrektora Izby Skarbowej żądania od wierzyciela postanowienia zgodnego z treścią art. 15 kpa i art. 106 § 5 kpa. W ponownym postępowaniu Dyrektor Izby Skarbowej w O. powinien uzyskać stanowisko wierzyciela, zgodne z formalną podstawą żądania, określonego przepisami art. 23 § 5 upea w zw. z art. 106 § 5 kpa. Natomiast co do zarzutów skargi - stwierdzić trzeba, że skarga myli podstawowe pojęcia prawne - prawa konstytucyjne każdego obywatela z prawem strony do wzruszenia decyzji ostatecznych wreszcie z prawem należnym dłużnikowi w postępowaniu egzekucyjnym. Należy bowiem, z całą mocą podkreślić, że w obecnym stanie sprawy zarówno strona jak i wszystkie organy państwowe i sądy związane są decyzją Starosty E. z dnia [...] października 2003 r. utrzymaną w mocy decyzją Wojewody W. z dnia [...] marca 2004r. I dopóki w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja wymierzająca skarżącemu podwyższoną opłatę eksploatacyjną za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji, dopóty organ egzekucyjny ma obowiązek prowadzić postępowanie egzekucyjne, które może być wstrzymane tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Dalsza, głębsza analiza skargi jest przedwczesna z uwagi na uchylenie postanowienia Ministra Finansów i poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w O. ze względu na konieczność uzyskania ostatecznego stanowiska wierzyciela. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ppsa oraz art. 152 ppsa i art. 200 ppsa orzeczono jak w sentencji.