I SA/Lu 431/07
WyrokWSA w Lublinie2007-12-12
Skład orzekający: Bogusław Wiśniewski, Jerzy Drwal, Danuta Małysz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymując w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, prawidłowo zastosował art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu ogłoszenia upadłości dłużnika?Ratio decidendi
W sytuacji, gdy koszty postępowania egzekucyjnego nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego (np. z powodu ogłoszenia jego upadłości i umorzenia postępowania egzekucyjnego), wierzyciel jest zobowiązany do ich pokrycia na podstawie art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Administracyjny organ egzekucyjny jest właściwy do wydania postanowienia w tym zakresie, nawet jeśli doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, a postępowanie zostało przejęte do łącznego prowadzenia przez komornika sądowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obciążenia wierzyciela (ZUS) kosztami postępowania egzekucyjnego, które zostały naliczone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego przed przekazaniem akt sprawy komornikowi sądowemu w związku ze zbiegiem egzekucji. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu ogłoszenia upadłości dłużnika. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o obciążeniu wierzyciela kosztami. ZUS złożył skargę do WSA, zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących kosztów i kompetencji organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal,, NSA Danuta Małysz (spr.), Protokolant Stażysta Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Z. U. S. Oddział na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] , nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi - oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], Nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. (dalej zwanego "ZUS") na postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...], Nr [...], w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, iż Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. otrzymał do egzekucyjnej realizacji 33 tytuły wykonawcze (oznaczone numerami wskazanymi w uzasadnieniu postanowienia), wystawione przez ZUS przeciwko P. spółce z o.o. w L., którymi objęto należności z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy od I do VI i od VIII do XII 2005 roku, w łącznej kwocie zł.524059,90. Na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych administracyjny organ egzekucyjny dokonał zajęć rachunków bankowych dłużnika w Banku P. S.A. w K. (zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego z 22.04.2006r., nr [...], z 3.06.2006r., nr [...] i z 10.10.2006r., nr [...] i [...]) oraz w Banku P. S.A. III Oddział w L. (zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego z 10.10.2006r., nr [...] i [...]). Jednocześnie przesłał zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych wraz z odpisami wymienionych zawiadomień o zajęciu.
Po uzyskaniu od banków informacji o zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową, mając na uwadze uprzednio wydane postanowienie z dnia [...], w sprawie II Co 3141/05, mocą którego Sąd Rejonowy w L. wyznaczył Komornika Sądowego Rewiru V przy Sądzie Rejonowym w L. do łącznego prowadzenia egzekucji administracyjnej i sądowej wobec dłużnika z zajętych rachunków bankowych, przy pismach z 24.04.2006r. (nr [...]), 5.06.2006r. (nr [...]) i 24.11.2006r. (nr [...]), Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. przekazał przedmiotowe tytuły wykonawcze Komornikowi Sądowemu Rewiru V przy Sądzie Rejonowym w L., celem łącznego prowadzenia egzekucji.
W dniu 8 grudnia 2006 roku Sąd Rejonowy w L. XVIII Wydział Gospodarczy postanowieniem w sprawie VIII GU 119/06 ogłosił upadłość w celu likwidacji P. spółki z o.o. w L. W związku z tym Komornik Sądowy Rewiru V przy Sądzie Rejonowym w L. wydał postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (z dnia 29 grudnia 2006 roku – sygn.akt [...], z dnia 2 stycznia 2007 roku – sygn.akt [...] oraz z dnia 11 stycznia 2007 roku – sygn.akt [...]) na podstawie art.146 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz.535 z późn.zm.), zwanej dalej "p.u.i.n".
Po otrzymaniu powyższych postanowień Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. postanowieniem z dnia [...], Nr [...], obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie zł.34728,76.
W zażaleniu na powyższe postanowienie wierzyciel zarzucił brak uprawnień Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L., w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia 16 września 2005 roku, sygn.akt [...], do podejmowania czynności egzekucyjnych wobec P. spółki z o.o. w L., bowiem – jego zdaniem – administracyjny organ egzekucyjny był jedynie zobowiązany do bezzwłocznego przekazania całości akt egzekucyjnych komornikowi sądowemu, jako organowi wyznaczonemu do prowadzenia egzekucji łącznej. Powyższego warunku Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. nie dopełnił, gdyż tytuły wykonawcze przekazał komornikowi sądowemu dopiero w dniach 24 kwietnia, 5 czerwca i 24 listopada 2006 roku, a nadto przed przekazaniem akt dokonał zajęć rachunku bankowego zobowiązanego, czym spowodował powstanie kosztów egzekucyjnych. Wierzyciel wyraził pogląd, że koszty te są bezpodstawne, gdyż powstały w wyniku działania organu nieuprawnionego do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto ZUS podniósł, iż organ egzekucyjny nie załączył do tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...] dokumentów potwierdzających podjęcie czynności egzekucyjnych, które spowodowały powstanie kosztów egzekucyjnych, oraz przydziału tytułów wykonawczych do służby.
Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił zarzutów w zawartych w zażaleniu, wskazując przede wszystkim, iż zbieg egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową następuje jedynie w przypadku, gdy organy prowadzące te egzekucje podejmą działania mające na celu zaspokojenie roszczeń pieniężnych z tej samej rzeczy lub prawa majątkowego. Aby do tego doszło, musi nastąpić wszczęcie postępowania egzekucyjnego i zastosowanie konkretnego środka egzekucyjnego – w niniejszej sprawie egzekucji z rachunku bankowego.
W sytuacji, gdy – wobec zaistniałego zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do rachunków bankowych P. spółki z o.o. w L. - postanowieniem z dnia 16 września 2005 roku, sygn.akt [...], Sąd Rejonowy w L. wyznaczył Komornika Sądowego Rewiru V przy Sądzie Rejonowym w L. do łącznego prowadzenia egzekucji, dokonanie przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. zajęć tych rachunków w dniach 22 kwietnia, 3 czerwca i 10 października 2006 roku, na podstawie wystawionych przez ZUS tytułów wykonawczych, które skierowane zostały do egzekucji w 2005 i 2006 roku, doprowadziło do spełnienia dyspozycji art.773 § 3 k.p.c., a tym samym umożliwiło przekazanie akt spraw egzekucyjnych komornikowi sądowemu (w dniach 24 kwietnia, 5 czerwca i 24 listopada 2006 roku).
Odnosząc się do zarzutu bezpodstawnego obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zgodnie z art.64c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ.U. Nr 229 z 2005r., poz.1954 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, opłata manipulacyjna oraz wydatki poniesione przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne.
Prowadząc postępowanie egzekucyjne organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych oraz zajął jego rachunki bankowe. Za dokonane czynności egzekucyjne naliczył koszty egzekucyjne w kwocie zł.34728,76, na które składa się opłata manipulacyjna i opłata za zajęcie innych wierzytelności pieniężnych. Opłata za dokonane zajęcia wierzytelności pieniężnych naliczona została zgodnie z art.64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Wysokość opłat została naliczona w sposób prawidłowy.
Koszty egzekucyjne - co do zasady - obciążają zobowiązanego i przypadają na rzecz organu egzekucyjnego, który dokonał danych czynności egzekucyjnych (art.64c § 1 u.p.e.a.). Jednak stosownie do art.64c § 4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Jedną z sytuacji wypełniających dyspozycję tego przepisu jest okoliczność ogłoszenia upadłości zobowiązanego i umorzenie w związku z tym - z mocy prawa - prowadzonego wobec tego zobowiązanego postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego z mocy prawa, po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości dłużnika (zobowiązanego) na mocy art.146 ust.1 p.u.i.n., czyni niemożliwym ściągnięcie kosztów postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza bowiem jego zakończenie z woli wierzyciela lub na skutek przyczyn powodujących niedopuszczalność, bezprzedmiotowość lub niecelowość prowadzenia egzekucji. Zatem w sytuacji umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec ogłoszenia upadłości dłużnika koszty egzekucyjne, zgodnie z art.64c § 4 u.p.e.a., pokrywa wierzyciel. Wierzyciel ten może następnie zgłosić te koszty do masy upadłości jako swoją wierzytelność (art.240 i 342 p.u.i.n.). Natomiast organ egzekucyjny po umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie ma przymiotu wierzyciela w świetle przepisów p.u.i.n.
Stosownie do art.64c § 10 u.p.e.a., jeżeli koszty egzekucyjne zostały pokryte przez wierzyciela, środki pieniężne uzyskane z tego tytułu przypadają na rzecz organu, który dokonał czynności egzekucyjnych powodujących powstanie tych kosztów, zaś w sprawie bezsporny jest fakt, że przedmiotowych zajęć rachunków bankowych dłużnika w dniach 22 kwietnia, 3 czerwca i 10 października 2006 roku dokonał Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L.
Na marginesie organ odwoławczy zaznaczył, że przepisy nie nakładają, wbrew przekonaniu wierzyciela, obowiązku przekazania mu dokumentów potwierdzających dokonanie przez organ egzekucyjny określonych czynności egzekucyjnych powodujących powstanie kosztów egzekucyjnych, w tym potwierdzających przydział tytułu wykonawczego do służby poborcy skarbowego. Informacja o podjętych działaniach egzekucyjnych oraz związanych z tym kosztach egzekucyjnych jest zawarta w części "L" tytułu wykonawczego "Zestawienie kosztów egzekucyjnych".
Na powyższe postanowienie ZUS złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zarzucił wydanie postanowienia z rażącym naruszeniem prawa, tj. art.774 k.p.c. przez uznanie, że Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. uprawniony był do wydania postanowienia w sprawie kosztów postępowania egzekucyjnego przejętego do łącznego prowadzenia przez Komornika Sądowego Rewiru V przy Sądzie Rejonowym w L. na podstawie przepisu art.773 § 1 k.p.c.
Powołując się na art.62 u.p.e.a. oraz art.773 § 1 i 3 k.p.c. skarżący zauważył, iż Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. zobowiązany był do przekazania całości akt egzekucyjnych Komornikowi Sądowemu Rewiru V w L., wyznaczonemu do prowadzenia egzekucji łącznie. Tymczasem Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego akta egzekucyjne przekazał Komornikowi w dniach 24 kwietnia, 5 czerwca i 24 listopada 2006 roku, poprzedzając przekazanie części akt egzekucyjnych dokonaniem zajęć rachunku bankowego.
Podniósł także, iż na podstawie art.774 k.p.c. organ, który przejął dalsze prowadzenie egzekucji administracyjnej i sądowej postanawia, w trybie dla niego właściwym, również o kosztach czynności egzekucyjnych dokonanych przez drugi organ egzekucyjny przed postanowieniem sądu, chociażby te czynności nie zostały utrzymane w mocy. W związku z faktem, że postanowieniem sądu do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej wyznaczony został Komornik Sądowy Rewiru V przy Sądzie Rejonowym w L., stosownie do powołanego przepisu organem uprawnionym do ustalenia kosztów czynności egzekucyjnych, również należnych administracyjnemu organowi egzekucyjnemu, jest ten komornik, nie zaś Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. Ponadto zgodnie ze wskazanym przepisem koszty winny być ustalone w trybie przepisów właściwych dla komornika, tj. na podstawie art.770 k.p.c.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i odwołał się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodał, że koszty, którymi obciążono wierzyciela, powstały przed przekazaniem tytułów wykonawczych komornikowi sądowemu, zaś wydanie przez niego postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego czyni orzekanie (przez komornika sądowego) o kosztach egzekucyjnych bezprzedmiotowym, w związku z czym do spornych kosztów nie ma zastosowania art.774 k.p.c.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem (art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm. oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zauważyć przede wszystkim należy, że jego przedmiotem jest obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, na które składają się – jak wynika z postanowienia administracyjnego organu egzekucyjnego - opłaty manipulacyjne, a także opłaty za zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego dokonane przez ten organ, w związku z zastosowaniem środka egzekucyjnego – egzekucji z rachunków bankowych w egzekucjach administracyjnych prowadzonych na podstawie 32 tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS przeciwko P. spółce z o.o. w L. Wskazać bowiem należy, że opłata manipulacyjna i opłata za zajęcie wierzytelności dłużnika w toku egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] (zmieniono numer na [...]; zajęcia dokonano pismem z 22.04.2006r.), nie są objęte zaskarżonym postanowieniem i utrzymanym nim w mocy postanowieniem administracyjnego organu egzekucyjnego, chociaż tytuł ten wymieniony jest w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowe tytuły wykonawcze skierowane zostały do egzekucji w okresie od dnia 2 grudnia 2005 roku do dnia 7 sierpnia 2006 roku. Zajęć wierzytelności z rachunków bankowych dłużnika w Banku B. S.A. Oddział w L. i w Banku P. S. A. III Oddział w L. administracyjny organ egzekucyjny dokonał pismami z dnia 22 kwietnia, 3 czerwca i 10 października 2006 roku, a następnie, po uzyskaniu od tych banków pisemnych informacji, że na skutek wymienionych zajęć wystąpiły zbiegi egzekucji prowadzonych przez ten organ z egzekucją prowadzoną przez komornika sądowego, przekazał akta tych egzekucji Komornikowi Sądowemu Rewiru V przy Sądzie Rejonowym w L. Komornik ten wyznaczony został do łącznego prowadzenia egzekucji z wierzytelności z przedmiotowych rachunków bankowych dłużnika postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia 16 września 2005 roku, w sprawie [...], bowiem już wówczas wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej prowadzonych z tych rachunków.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, opisanym czynnościom administracyjnego organu egzekucyjnego nie sposób zarzucić niezgodności z prawem.
Stosownie do art.62 u.p.e.a. w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej nieruchomości, rzeczy albo prawa majątkowego lub niemajątkowego, organ egzekucyjny wstrzymuje czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, zobowiązanego lub z urzędu i przekazuje akta egzekucji administracyjnej sądowi rejonowemu zgodnie z przepisami k.p.c. Analogiczną regulację zawiera także art.773 § 1 zd. pierwsze k.p.c., który stanowi, że w przypadku takiego zbiegu administracyjny organ egzekucyjny i komornik wstrzymują czynności egzekucyjne i przekazują akta egzekucji administracyjnej i sądowej sądowi rejonowemu, a nadto wyjaśnia, że przekazanie akt następuje do sądu, w którego okręgu wszczęto egzekucję, w celu rozstrzygnięcia, który organ egzekucyjny – sądowy czy administracyjny – ma dalej prowadzić łącznie egzekucje w trybie właściwym dla danego organu. Rozstrzygnięcie to podejmowane jest w formie postanowienia, w którym sąd rozstrzyga także, jakie już dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy.
Ponadto art.773 k.p.c. stanowi w § 3, iż w przypadku wystąpienia dalszych zbiegów egzekucji do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego, łączne prowadzenie egzekucji przejmuje organ egzekucyjny wyznaczony przy pierwszym zbiegu egzekucji.
Z powołanych przepisów wynika, że mają one zastosowanie, gdy nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej rzecz lub prawa majątkowego, co ma miejsce w sytuacji, gdy w ramach stosowanego sposobu egzekucji sądowej oraz w ramach środka egzekucyjnego w egzekucji administracyjnej podjęte zostały czynności egzekucyjne w stosunku do tej samej rzeczy lub prawa (z zastrzeżeniem, że egzekucje prowadzone są przeciwko temu samemu dłużnikowi – zobowiązanemu, por.: uchwała Sądu Najwyższego z 25.06.1997r., III CZP 29/97, publ.: OSNC nr 11 z 1997r., poz.164; por. także np.: D.Jankowiak "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz", UNIMEX, Wrocław 2004, str.423; M.Romańska w: "System egzekucji administracyjnej" pod red. J.Niczyporuka i in., C.H.Beck W-wa 2004, str.292-294).
Dokonanie pierwszych czynności egzekucyjnych w egzekucjach skierowanych do danej rzeczy lub prawa majątkowego jest konieczne, gdyż w ich braku nie mógłby zaistnieć zbieg egzekucji. Oczywistym jest zatem, że aby doszło do zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej z wierzytelności z konkretnego rachunku bankowego komornik i administracyjny organ egzekucyjny muszą najpierw dokonać zajęcia tych wierzytelności (por.: art.889 § 1 k.p.c. i art.80 u.p.e.a.). Dopiero później, gdy zbieg wystąpił, obowiązani są postąpić w sposób określony w art.773 § 1 lub 3 k.p.c. (por. także: art.82 u.p.e.a. i art.891 k.p.c.). Zajęcie takie musi być przy tym dokonane na podstawie każdego z tytułów egzekucyjnych skierowanych do egzekucji, tak sądowej, jak i administracyjnej, bowiem na podstawie każdego z tych tytułów toczy się odrębne postępowanie egzekucyjne (art.796 i art.797 k.p.c. oraz art.26 § 1 u.p.e.a.).
Z dokonaniem w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym każdego zajęcia, o jakim mowa wyżej, wiąże się opłata (art.64 § 1 pkt 4 i § 3 u.p.e.a.).
Stosownie do art.774 k.p.c. organ, który przejął dalsze prowadzenie egzekucji administracyjnej i sądowej, postanowi, w trybie dla niego właściwym, również o kosztach czynności egzekucyjnych dokonanych przez drugi organ egzekucyjny przed postanowieniem sądu, chociażby te czynności nie zostały utrzymane w mocy. Art.770 k.p.c. stanowi zaś, iż dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do celowego prowadzenia egzekucji, że koszty te ściąga się wraz z egzekwowanym świadczeniem oraz że koszt egzekucji ustala postanowieniem komornik, jeżeli prowadzenie egzekucji należy do niego. Tak więc postanowienie komornika wyznaczonego do prowadzenia łącznie egzekucji sądowej i administracyjnej, ustalające koszty celowego prowadzenia egzekucji, tj. koszty, które podlegały wyegzekwowaniu w tej egzekucji, winno uwzględniać również koszty czynności egzekucyjnych dokonanych przez administracyjny organ egzekucyjny.
Nie można przy tym podzielić poglądu, opartego na literalnym brzmieniu art.774 k.p.c., że w postanowieniu, o którym mowa, są uwzględniane jedynie koszty tych czynności egzekucyjnych, które dokonane zostały przed postanowieniem sądu o wyznaczeniu organu do prowadzenia łącznie egzekucji pozostających w zbiegu. Należy bowiem zauważyć, że do dnia 29 listopada 2001 roku każdy zbieg egzekucji powodował konieczność wydania przez sąd postanowienia, o którym mowa w art.773 § 1 k.p.c., jednak z dniem 30 listopada 2001 roku wszedł w życie § 3 art.773 k.p.c. w jego obecnie obowiązującym brzmieniu, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia dalszych zbiegów egzekucji do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego, łączne prowadzenie egzekucji przejmuje organ egzekucyjny wyznaczony przy pierwszym zbiegu egzekucji. Oznacza to, że w sytuacji objętej hipotezą wymienionego przepisu, pomimo powstałego zbiegu egzekucji nie jest obecnie wydawane postanowienie sądu o wyznaczeniu organu do prowadzenia łącznie egzekucji do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego. Natomiast art.774 k.p.c. obowiązuje w niezmienionym brzmieniu od wejścia w życie tej ustawy, tj. od dnia 1 stycznia 1965 roku. Biorąc zatem pod uwagę powyższe uwagi natury historycznej w kontekście celu regulacji zawartej w art.774 k.p.c. i jej związku z art.770 k.p.c. należy stwierdzić, że w postanowieniu wydawanym na podstawie ostatniego z wymienionych przepisów komornik winien uwzględnić również te koszty czynności egzekucyjnych, które dokonane zostały przez administracyjny organ egzekucyjny po wydaniu przez sąd postanowienia w trybie art.773 § 1 k.p.c., ale których skutkiem było powstanie zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej prowadzące, stosownie do art.773 § 3 k.p.c., do przejęcia łącznego prowadzenia egzekucji przez organ egzekucyjny wyznaczony przy pierwszym zbiegu egzekucji (por.: J.Jankowski w: "Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz" pod red. K.Piaseckiego, C.H.Beck W-wa 2006, tom II, str.619; A.Marciniak "Zbieg egzekucji i zabezpieczenia roszczeń w postępowaniu cywilnym" w: "Przegląd Prawa Egzekucyjnego" nr 9-10 z 2003r., str.5).
Powyższe uwagi odnoszące się do art.774 k.p.c. i art.770 k.p.c. poczynione zostały ze względu na argumenty podnoszone w toku postępowania przez stronę skarżącą oraz organy II instancji (w tym w skardze i w odpowiedzi na nią). Nie mają one jednak bezpośredniego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Przedmiotem zaskarżenia nie jest bowiem w niniejszej sprawie postanowienie w przedmiocie ustalenia kosztów egzekucji, lecz postanowienie administracyjnego organu egzekucyjnego w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, wydane na postawie art.64c § 4 u.p.e.a., który stanowi, iż wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego (z zastrzeżeniem § 4a – 4c oraz art.64e § 4a, które nie mają w sprawie znaczenia).
W sprawie niniejszej bezspornym jest, że czynności egzekucyjne, podjęte przeciwko zobowiązanemu w postępowaniach egzekucyjnych wszczętych na podstawie 32 wymienionych w zaskarżonym postanowieniu tytułów wykonawczych, nie doprowadziły do pokrycia jakichkolwiek kosztów egzekucyjnych. W takim stanie egzekucji postępowania te uległy umorzeniu na podstawie art.146 ust.1 p.u.i.n. Oczywistym jest więc, że zaistniała w sprawie sytuacja, w której koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, uzasadniająca zastosowanie art.64c § 4 u.p.e.a.
Stwierdzić przy tym należy, że administracyjny organ egzekucyjny był organem właściwym do wydania postanowienia na podstawie powołanego przepisu. Konstatacja ta wymaga jednak kilku uwag natury ogólnej.
W literaturze zwraca się uwagę, że pojęcia "postępowanie egzekucyjne" nie należy utożsamiać z pojęciem "egzekucja". Przez egzekucję bowiem rozumie się czynności egzekucyjne, a wszczynana jest ona z chwilą przystąpienia właściwego organu do pierwszej czynności egzekucyjnej, natomiast przez postępowanie egzekucyjne rozumie się prowadzone przez organ egzekucyjny postępowanie, w ramach którego dochodzi do podjęcia czynności egzekucyjnych i wszczynane jest ono z chwilą złożenia przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji. Egzekucja obejmuje stosowanie konkretnych środków przymusu służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanego określonych obowiązków, tj. wdrażanie czynności egzekucyjnych, zaś postępowanie egzekucyjne obejmuje, oprócz stosowania środków egzekucyjnych, także inne czynności. Egzekucja odbywa się w ramach postępowania egzekucyjnego i nie może się odbywać inaczej, niż w tym postępowaniu. Każda czynność egzekucyjna jest więc czynnością postępowania egzekucyjnego, ale nie odwrotnie (por.: P.Przybysz "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz" LexisNexis W-wa 2003, str.13, 105; T.Jędrzejewski, M.Masternak, P.Rączka "Administracyjne postępowanie egzekucyjne" Dom Organizatora TNOiK Toruń 2006, str.27-29, 110; D.Jankowiak, op. cit., str.20-21, 136-137, 270-271; J.Jankowski, op. cit, str.556-557; O.Marcewicz w: "Kodeks postępowania cywilnego. Praktyczny komentarz" pod red. A.Jakubeckiego, Zakamycze 2005, str.1219; Z.Szczurek w: "Egzekucja sądowa w Polsce", CURRENDA Sopot 2007, str.31).
W postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych wyróżniamy egzekucję: z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności pieniężnych, z praw z papierów wartościowych /.../, z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, z udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, z pozostałych praw majątkowych, z ruchomości i z nieruchomości (D.Jankowiak, op. cit. str.20-21, 136-137, 270-271; por. też: art.1a pkt 12 lit.a/ u.p.e.a.).
Jak już wskazano wyżej, w sytuacji, gdy komornik i administracyjny organ egzekucyjny podjęły czynności egzekucyjne w stosunku do tej samej rzeczy lub tego samego prawa majątkowego, w wyniku czego wystąpił zbieg egzekucji, zastosowanie znajduje art.773 § 1 lub § 3 k.p.c. W przepisach tych mowa jest o egzekucji rozumianej wąsko, tj. egzekucji z konkretnego przedmiotu lub prawa. Również rozstrzygnięcie sądu w przedmiocie wyznaczenia organu egzekucyjnego dotyczy egzekucji z tego składnika majątkowego, do którego nastąpił zbieg egzekucji. Skoro zaś sąd orzeka o organie egzekucyjnym właściwym do dalszego prowadzenia łącznie egzekucji z konkretnej rzeczy lub prawa majątkowego, a nie całej egzekucji administracyjnej i sądowej, to w pozostałym zakresie, tzn. egzekucji z innych, nieobjętych zbiegiem, praw dłużnika - zobowiązanego, każdy z organów dokonuje czynności samodzielnie w ramach prowadzonego przez siebie postępowania egzekucyjnego. Należy bowiem w tym miejscu zauważyć, że organ egzekucyjny może stosować równocześnie kilka sposobów lub środków egzekucyjnych, a nadto administracyjny organ egzekucyjny nie jest związany wskazaniem środka egzekucyjnego przez wierzyciela (w egzekucji dotyczącej należności pieniężnych wierzyciel nie ma nawet obowiązku wskazania środka egzekucyjnego – art.28 u.p.e.a.), w razie więc, gdyby egzekucja z danego składnika majątkowego zobowiązanego okazała się nieskuteczna lub niedopuszczalna, może skierować egzekucję do innego składnika tego majątku, nawet jeśli wierzyciel o to nie wnosił (por.: B.Janiszewska, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 21.02.2003r., III CZP 89/02, w: "Przegląd sądowy" nr 1 z 2004r., str.182; O.Marcewicz, op. cit. str.1150; F.Zedler "Zbieg egzekucji lub zabezpieczenia sądowego z egzekucją lub zabezpieczeniem administracyjnym" w: "Poradnik komornika sądowego" nr 1 z 1993r., str.3; J.Świeczkowski "Prowadzenie sądowej egzekucji z nieruchomości po sądowym rozstrzygnięciu w przedmiocie zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej (zagadnienia wybrane) w: "Przegląd prawa egzekucyjnego" nr 10-12 z 2004r, str.45; M.Romańska, op. cit., str.295, 297-298).
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że przekazanie komornikowi do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej nie powoduje, że administracyjny organ egzekucyjny traci status organu egzekucyjnego właściwego w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, w którym zbieg egzekucji wystąpił. W konsekwencji nie traci on również uprawnienia do wydania postanowienia w przedmiocie obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela na podstawie art.64c § 4 u.p.e.a.
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art.151 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło