I OZ 942/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 sierpnia 2007 r., sygn. akt 4 II SA/Wr 1128/03 o odrzuceniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 czerwca 2007 r. w przedmiocie umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2007 r. odrzucił sprzeciw E. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 czerwca 2007 r. w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej ustawa P.p.s.a.), od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść sprzeciw w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W myśl art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy P.p.s.a., sprzeciw przysługuje zatem od zarządzeń o pozostawieniu wniosków bez rozpoznania, postanowień w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy, postanowień dotyczących przyznania adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu wynagrodzenia oraz zwrotu niezbędnych wydatków. Z wyliczenia tego wynika, że sprzeciw nie przysługuje od postanowienia o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył E. S., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wskazał, że zaskarżone postanowienie narusza prawo do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 258 § 1 ustawy P.p.s.a., czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Czynności te zostały przykładowo wymienione w § 2 powołanego przepisu. Należą do nich: 1) przyjmowanie wniosków o przyznanie prawa pomocy, 2) przesyłanie wniosków do właściwego sądu, 3) badanie wniosków co do wymogów formalnych, a także co do ich treści, 4) przekazywanie wniosków do rozpoznania sądowi, w przypadku o którym mowa w art. 247, 5) wzywanie stron do uzupełnienia braków formalnych oraz złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, 6) wydawanie zarządzeń o pozostawieniu wniosków bez rozpoznania, 7) wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy, 8) wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadach prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Art. 259 § 1 ustawy P.p.s.a. stanowi, że sprzeciw przysługuje od zarządzeń i postanowień, o których mowa w punktach 6-8 przytoczonego przepisu. Przyznaje zatem stronom prawo do wniesienia tego środka zaskarżenia od wszystkich wymienionych czynności referendarskich mających charakter orzeczniczy. Ponieważ katalog czynności referendarza sądowego z art. 258 § 2 ustawy P.p.s.a. jest otwarty, należy uznać, że ma on także możliwość wydawania innych niż wymienione zarządzeń i postanowień. Jednak w takiej sytuacji należy odpowiednio zastosować art. 259 § 1 ustawy P.p.s.a. i uznać, że strona lub jej pełnomocnik ma możliwość złożenia sprzeciwu również wobec tych czynności. Daje to bowiem możliwość skontrolowania przez sąd administracyjny m.in. czy referendarz sądowy, dokonując czynności niewymienionych w art. 258 § 2 ustawy P.p.s.a., nie wykroczył poza uprawnienia przyznanie mu art. 258 § 1 cyt. ustawy. Wniosek taki wypływa także z pozycji referendarza sądowego w sądownictwie administracyjnym. Nie będąc sędzią, otrzymał on możliwość wydawania postanowień kierowanych do strony. W przypadku gdy strona nie wniesie sprzeciwu, uzyskują one moc postanowień sądowych. Niedopuszczalna jest zatem sytuacja, w której referendarz wydaje orzeczenie mające moc orzeczenia sądowego, zaś strona nie ma możliwości jego zaskarżenia. Cytowane przepisy art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 ustawy P.p.s.a. należy interpretować w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym każdy ma prawo do rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.