II OSK 899/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz (spr.) Sędzia NSA Anna Żak Protokolant Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2009 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 2042/07 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2007 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. II OSK 899 / 08 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2007 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r., którą to decyzją odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej dokonanie rozbiórki. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] września 2002 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 oraz art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm., dalej zwanej - Prawem budowlanym) po rozpatrzeniu odwołania P. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdyni z dnia [...] stycznia 2002 r. nakazującej skarżącemu rozbiórkę blaszanego garażu o wymiarach 5,70 na 3,63 m, zlokalizowanego na działce przy ul. Z. w G., uchylił zaskarżoną decyzję oraz nakazał P. K. rozbiórkę garażu blaszanego o wymiarach 5,70 na 3,63 m zlokalizowanego na działce przy ul. Z. w G. dz. [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w trakcie postępowania ustalono, iż przedmiotowy obiekt budowlany t.j. blaszany garaż znajdował się w 2000 r. w trakcie montażu, w miejscu po rozbiórce starego garażu i realizowany był przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości P. K. bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W związku z tym zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego był zobligowany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego garażu. W ocenie organu odwoławczego decyzja organu I instancji była więc prawnie uzasadniona, jednakże w sentencji zaskarżonej decyzji błędnie określono, gdzie samowolnie wybudowany obiekt się znajduje. Pismem z dnia [...] maja 2007 r. P. K. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2002 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. Wnioskodawca podniósł również, że zaskarżona decyzja obejmuje nie tylko rozbiórkę samego garażu blaszanego, ale także usunięcie betonowej wylewki, na której posadowiony był garaż, jak również kanał rewizyjny, a także, iż usunął garaż, jednak nie jest możliwe wykonanie dalszych obowiązków nałożonych przez organ. Wylewka betonowa stanowiąca posadowienie garażu nie była wykonana przez niego, lecz w latach siedemdziesiątych przez współwłaściciela nieruchomości, na której znajdował się garaż. Ponadto wnioskodawca podniósł, że usunięcie przez niego wylewki i kanału rewizyjnego mogłoby spowodować konieczność zapłaty odszkodowania. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, iż P. K. nie dysponował pozwoleniem na budowę na wykonany przez niego garaż blaszany o wymiarach 5,70 m na 3,63 m, stąd prawidłowość decyzji organu wojewódzkiego nakazującego rozebranie tegoż garażu. Wykonanie tej decyzji nie wywoła w ocenie organu czynu zagrożonego karą, a powoływanie się na ewentualne naruszenie prawa własności przy wykonaniu tegoż obowiązku jest bezzasadne. Ponadto przeprowadzenie wizji lokalnej w dniu 21 grudnia 2000r. na działce nr [...], przy ul. Z. w G. bez udziału skarżącego nie może być traktowane jako naruszenie prawa, gdyż P. K. został o jej terminie odpowiednio wcześniej poinformowany i miał możliwość w niej uczestniczyć. Wziął on natomiast udziału w przeprowadzonej na zlecenie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego drugiej wizji lokalnej w dniu [...] lutego 2002 r., o czym świadczy własnoręczny podpis na protokole. W związku z powyższym organ uznał, iż decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2002 r. nie wypełnia żadnej z wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. przesłanek skutkujących stwierdzeniem nieważności decyzji badanej. Decyzją z dnia [...] października 2007 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. po rozpoznaniu wniosku P. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z [...] sierpnia 2007 r., podtrzymując wnioski i argumentację zawartą w skarżonej decyzji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył P. K., wnosząc o jej uchylenie. Skarżący podniósł, że wprawdzie nie dość precyzyjnie wskazał podstawy stwierdzenia nieważności decyzji Pomorskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w złożonym wniosku, ale z argumentów przez niego przytoczonych można bez przeszkód wskazać, że decyzja z dnia [...] września 2002 r. została skierowana do osoby nie będącej stroną w tej sprawie, bowiem realizatorem wylewki betonowej i kanału rewizyjnego, które służyły dla drewnianego garażu stojącego tam wcześniej była E. K. Ponadto w ocenie skarżącego, będące przedmiotem kontroli postępowanie toczyło się z naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż przedmiotem niniejszego postępowania była decyzja wydana w postępowaniu nieważnościowym, w którym to postępowaniu organ nie jest uprawniony do merytorycznego rozpoznania sprawy, jak w postępowaniu zwykłym, ale do jej rozpatrzenia wyłącznie w granicach art. 156 § 1 k.p.a. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2007 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] sierpnia 2007 r. są zgodne z prawem, bowiem decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2002 r. nakazująca rozbiórkę garażu nie jest dotknięta żadną z wad nieważności określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Konstrukcja art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w momencie wydania decyzji, będącej przedmiotem postępowania nadzorczego miała charakter kategoryczny i nie pozwalała na uznaniowość w sytuacji, gdy inwestor zrealizował obiekt bez dopełnienia wymaganych prawem formalności. Sąd stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, iż skarżący był inwestorem przedmiotowego garażu blaszanego i nie posiadał pozwolenia na budowę wymaganego przepisem art. 28 Prawa budowlanego. Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wbrew ocenie skarżącego decyzja nakazująca rozbiórkę została skierowana do inwestora, a więc osoby będącej stroną w niniejszym postępowaniu, a tym samym badana decyzja nie jest dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Niezasadne są w ocenie Sądu zarzuty skarżącego, iż badana decyzja powinna zostać skierowana do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, na której postawiony został sporny garaż. Zgodnie bowiem z art. 52 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania badanej decyzji do dokonania czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48 i art. 51 zobowiązany jest inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Z tego też powodu nakazy rozbiórki powinny być w pierwszym rzędzie kierowane do inwestora jako sprawcy samowoli budowlanej, gdyż to on naruszył swoim postępowaniem określony zakaz bądź nakaz, wynikający z przepisów Prawa budowlanego. Dopiero w przypadku, kiedy nie jest możliwe nałożenie nakazu rozbiórki na inwestora adresatami nakazu powinni być jego następcy prawni zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 30 § 4 k.p.a., a w dalszej kolejności właściciel. Zarządca obiektu budowlanego powinien zaś być adresatem tego rodzaju decyzji dopiero, gdy nie ma lub nie można ustalić, kto był inwestorem lub jest właścicielem zrealizowanego obiektu lub nieruchomości, na której znajduje się obiekt. W związku z tym nie było podstaw do kierowania nakazu rozbiórki przedmiotowego garażu do pozostałych właścicieli nieruchomości, na której został on zrealizowany, skoro nie oni dopuścili się naruszenia przepisów Prawa budowlanego. Nieprawidłowym jest również w ocenie Sądu zarzut skarżącego, że skoro betonowa wylewka i kanał rewizyjny zostały zrealizowane przez E. K. to do niej powinien być skierowany nakaz rozbiórki, bowiem ani decyzja organu I instancji, ani decyzja organu odwoławczego nie nakładały obowiązku rozbiórki wylewki i kanału, a tylko garażu blaszanego. Bezzasadne są również argumenty wskazujące, iż nakaz rozbiórki w części dotyczącej wylewki i kanału, które zostały zrealizowane na podstawie stosownych decyzji, został wydany z rażącym naruszeniem prawa. Nadto Sąd pierwszej instancji wskazał na nieprawidłowość poglądu skarżącego, iż decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2002r. dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwagi na niezapewnienie udziału w sprawie innym współwłaścicielom nieruchomości, na której znajduje się garaż. W oparciu o orzecznictwo sądów administracyjnych i doktrynę w ocenie Sądu przesłanką stwierdzenia nieważności tylko wyjątkowo może być naruszenie prawa procesowego i odnosi się ono do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego określonych w art. 6-11 k.p.a. w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, za wyjątkiem przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania. Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu i związane z tym naruszenie zasady określonej w art. 10 k.p.a. mogłoby więc jedynie stanowić podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Nie można przy tym stosować zamiennie przesłanek nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznych. Ponadto Sąd wskazał, iż wbrew twierdzeniom skarżącego jego udział w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji rozbiórkowej nie został ograniczony, gdyż inwestor został powiadomiony o terminie wizji wyznaczonej na dzień 21 grudnia 2000r., a w dniu 26 lutego 2002r. przed wydaniem decyzji organu II instancji brał udział w kolejnej wizji. Wskazując na powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwaną- p.p.s.a.) oddalił skargę. W zakresie kosztów orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. K. zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego tj. - art. 3 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że obiekt budowlany w postaci garażu blaszanego nie obejmuje stanowiących integralną część wylewki i kanału rewizyjnego; - art. 48 ust. 1 w zw. z art. 52 Prawa budowlanego poprzez ich błędną wykładnię tj. przyjęcie, że decyzja w przedmiocie rozbiórki kierowana do inwestora, może być adresowana do jednego ze współinwestorów nie zaś do wszystkich inwestorów obiektu budowlanego lub ich następców prawnych. Wskazując na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zgodnie z art. 188 p.p.s.a. rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2007 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, a także o zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej skarżącemu z urzędu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przypisanych, które to koszty nie zostały pokryte w całości lub w części. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego niesprecyzowanie przez organ administracji w decyzji, iż rozbiórka ma obejmować również wylewkę z kanałem rewizyjnym, nie uzasadnia twierdzenia, że obowiązek rozbiórki w tym zakresie nie został nałożony. Stanowisko takie przeczy bowiem treści niezastosowanego art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, traktującego obiekty budowlane jako jednolitą całość. Jeżeli organ administracji, działając w oparciu o art. 52 Prawa budowlanego, zdecydowałby jedynie o nakazie rozbiórki części obiektu budowlanego, powinien okoliczność tę wyrażenie wskazać precyzując, że nakaz dotyczy części garażu blaszanego w postaci jedynie nadbudowy ponad wylewkę i kanału rewizyjnego. Ponieważ tego nie uczynił nakaz dotyczy całego garażu blaszanego nie zaś jego części. W ocenie skarżącego przedmiotowy obiekt budowlany stanowi całość wraz podmurówką i kanałem rewizyjnym, a w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykluczone jest przyjęcie, że został on wzniesiony przez jednego inwestora. Skarżący zmontował na powyżej wskazanej nieruchomości jedynie elementy blaszane składające się na garaż, wykorzystując w tym celu znajdującą się już na działce wylewkę betonową wraz z kanałem, której inwestorami byli ówcześni właściciele nieruchomości. Według skarżącego skierowanie nakazu rozbiórki jedynie do niego, pomimo iż nie był on wyłącznym inwestorem ani też jedynym właścicielem nieruchomości gruntowej przy ul. Z., stanowi rażące naruszenie prawa będące przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieważności decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] września 2002 roku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera takich zarzutów, które pozwalałyby na jej uwzględnienie. W związku z treścią zarzutów i ich uzasadnieniem koniecznym jest wyjaśnienie na wstępie, iż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uwzględniania z urzędu ewentualnych uchybień, czy też samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest wyłącznie w granicach wyżej określonych do rozpatrzenia skargi kasacyjnej. Oceniając we wskazanych wyżej granicach zarzuty wniesionej skargi kasacyjnej oparte na art. 174 pkt 1 p.p.s.a. trzeba stwierdzić, iż są one chybione. Odnosząc się do zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego stwierdzić trzeba, iż może być formułowany wówczas, gdy w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, stan faktyczny został ustalony w sposób niewadliwy. Jeżeli natomiast skarżący uważa, że ustalenia faktyczne były błędne, a taki pogląd wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, to zarzut naruszenia prawa materialnego jest co najmniej przedwczesny. Co więcej - naruszenie prawa materialnego nie może polegać na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu" ([w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". Wyd. Praw. LexisNexis, W-wa 2005 r., str. 542-543). Zatem już z tego względu wskazany kasacji zarzut naruszenia prawa materialnego uznać należałoby za chybiony. Niezależnie od powyższego stwierdzenia, mając na uwadze treść uzasadnienia kasacji wyjaśnić trzeba, iż wykładnia prawa materialnego polega na "mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej" (por.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15.10.2001 r., sygn. I CKN 102/99, publ. [w:] J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wyd. Praw. LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 246-247) czyli na "nieprawidłowym odczytaniu treści prawa" (por.: wyrok NSA z dnia 31.05.2004 r., sygn. FSK 103/04 [w:] T. Woś, .... op. cit., str. 541). Tak więc oceniając w kategoriach abstrakcyjnych, oderwanych od okoliczności sprawy, zarzut błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego uznać trzeba za bezpodstawny. Obiektywnie bowiem przepisy te odczytane zostały przez Sąd pierwszej instancji w sposób, który zastrzeżeń budzić nie może. Analizując z kolei zarzut błędnego zastosowania norm prawnych wskazanych w rozpatrywanej kasacji trzeba podkreślić, iż uchybienie takie polega w istocie rzeczy "na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się tym, iż stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej" (por.: cyt. wyżej postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15.10.2001 r., sygn. I CKN 102/99). Podobny pogląd można także odnaleźć w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 31.05.2004 r. sygn. akt FSK 103/04 stwierdził, że "błędne zastosowanie prawa materialnego, czyli tzw. "błąd subsumcji" to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może zatem być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który strona skarżąca uznaje za wadliwie ustalony (publ. [w:] T. Woś, ... op. cit., str. 541). W kontekście takich poglądów należy wyprowadzić wniosek, iż błędne zastosowanie (bądź nie zastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. Stanowisko zbieżne z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zajął już zresztą między innymi w wyroku z dnia 6.04.2005 r., sygn. FSK 692/04 (niepubl.) oraz w wyroku z dnia 13.10.2004 r. sygn. akt FSK 548/04 (niepubl.), w którym stwierdzono wprost, że "brak skutecznego zarzutu podważającego ocenę legalności w sprawie ustalenia stanu faktycznego wyklucza możliwość oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego". Nie można więc w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu nietrafnego zastosowania prawa materialnego, chcąc przez to podważyć przyjęte w zaskarżonym wyroku ustalenia faktyczne (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r. FSK 568/04, publ. ONSA WSA 2005, nr 4, poz. 67). Zarzutu co istotne naruszenia przepisów postępowania i to korespondujących z postępowaniem prowadzonym w trybie nieważnościowym w przedmiotowej skardze kasacyjnej nie przedstawiono. Przechodząc do zarzutów skargi kasacyjnej stwierdzić trzeba, iż nie jest trafny zarzut naruszenia prawa materialnego t.j. art. 3 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie. Uchybienie tej normie skarżący upatruje w wadliwym sformułowaniu decyzji badanej, bowiem nakazując dokonanie rozbiórki garażu wadliwie, jego zdaniem, przyjęto, że obiekt budowlany w postaci garażu blaszanego nie obejmuje stanowiących integralną część wylewki i kanału rewizyjnego. W myśl art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nakazem rozbiórki objęty może być obiekt budowlany lub jego części, będące w budowie albo wybudowane. W przedmiotowej sprawie w decyzji badanej wyraźnie wskazano przedmiot rozbiórki, a więc że nakaz rozbiórki obejmuje garaż blaszany o wymiarach 5,70 m na 3,63 m zlokalizowany na działce przy ul. Z. w G. dz. [...]. Na zakres przedmiotu rozbiórki wyraźnie wskazano w skarżonym wyroku i zarzuty zmierzające do wykazania, że jest on szerszy, aniżeli wprost wynika to z treści decyzji badanej nie są uprawnione. Nie jest też zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego t.j. art. 48 ust. 1 w zw. z art. 52 Prawa budowlanego poprzez ich błędną wykładnię. Zdaniem skarżącego naruszenie tych przepisów nastąpiło w wyniku przyjęcia, że decyzja w przedmiocie rozbiórki kierowana do inwestora, może być adresowana do jednego ze współinwestorów nie zaś do wszystkich inwestorów obiektu budowlanego lub ich następców prawnych. Stwierdzić trzeba, iż treść art. 52 Prawa budowlanego została w zaskarżonym wyroku prawidłowo przedstawiona. Rozbiórka obiektu budowlanego, a tego dotyczy decyzja badana w postępowaniu nieważnościowym, jest w istocie decyzją likwidującą stan niezgodności z prawem. Skoro z treści przepisu art. 52 Prawa budowlanego wynika, że na inwestorze, właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego ciąży obowiązek zlikwidowania stanu niezgodnego z prawem na swój koszt, to zasadnie przyjęto, że nałożony w decyzji obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego winien obciążać sprawcę samowoli budowlanej, którym był skarżący. Zważywszy na powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając brak zasadności zarzutów skargi kasacyjnej i nie stwierdzając nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił wniesioną skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzeniu na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 -261 p.p.s.a. Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.