I FSK 1316/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki po rozpoznaniu w dniu 24 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. sp. j. w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Kr 1224/07 w sprawie ze skargi P. sp. j. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 27 lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2002r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2007r., sygn. akt I SA/Kr 1224/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę P. sp. j. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 27 lipca 2007r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2002r. Sąd podał, że w odpowiedzi na wezwanie tegoż Sądu do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (pełny odpis z KRS), spółka przesłała kopię odpisu aktualnego z KRS, według stanu na dzień 18 grudnia 2003r. Sąd pierwszej instancji uznał, że braków skargi nie uzupełniono, skoro osoby reprezentujące spółkę ograniczyły się do nadesłania kopii odpisu z KRS aktualnego w okresie poprzedzającym wniesienie skargi o cztery lata. Strona zakwestionowała stanowisko WSA w Krakowie i w skardze kasacyjnej zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a.", przez bezpodstawne stwierdzenie braku formalnego skargi i nieuprawnione odrzucenie jej przez Sąd; art. 28 § 1 i art. 29 P.p.s.a., wskutek bezpodstawnego uznania, że nie wykazano umocowania do reprezentowania spółki. Nadto podniesiono, że postępowanie przed Sądem pierwszej instancji dotknięte było wadą nieważności z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. - w ocenie strony pozbawiono ją bowiem możliwości obrony jej praw. Wniesiono przy tym o uchylenie skarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz spółki zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej przekonywał, że wbrew stanowisku Sądu - nie tylko pełny odpis z KRS jest dokumentem, za pomocą którego można należycie wykazać umocowanie danej osoby do reprezentowania spółki. Funkcję taką - zdaniem pełnomocnika strony - spełnia także odpis aktualny. W jego ocenie nie ma znaczenia także fakt, że nadesłany przez stronę odpis z KRS był de facto aktualny na dzień 18 grudnia 2003r., tj. na okres o cztery lata poprzedzający złożenie skargi. Autor skargi kasacyjnej podnosił, że strona złożyła odpis z dnia 18 grudnia 2003r. wiedząc, że wymienione w nim osoby uprawnione do reprezentowania spółki pozostały umocowane do tej reprezentacji aż do dnia wniesienia skargi do Sądu pierwszej instancji. Wskazano przy tym, że żaden przepis nie reguluje terminu "ważności" odpisu z KRS. Dodatkowo pełnomocnik spółki zaznaczył, że za błąd nie można także poczytywać stronie złożenia odpisu z KRS w kopii, a nie oryginale. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań podkreślenia wymaga, że w myśl art. 29 P.p.s.a. osoby występujące w mieniu strony przed sądem administracyjnym, tj. przedstawiciele ustawowi, organy lub osoby, o których mowa w art. 28 P.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności procesowej. Ustawodawca w art. 28 § 1 P.p.s.a. wskazał, iż osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W przypadku spółki jawnej każdy ze wspólników ma prawo reprezentować spółkę, jednakże uprawnienie to może być w różny sposób ukształtowane w umowie spółki, dopuszczalne jest również pozbawienie wspólnika tego prawa na mocy prawomocnego orzeczenia sądowego (art. 29 - 30 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych [Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.]). Mając zatem na uwadze przytoczoną powyżej treść art. 29 P.p.s.a., wskazać należy, że osoba występująca w imieniu spółki jawnej przed sądem administracyjnym ma obowiązek udokumentować swoje umocowanie w tym zakresie na dzień dokonania danej czynności procesowej. Zaniechanie w tym zakresie stanowi brak formalny skargi podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a., tj. na wezwanie przewodniczącego wydziału, w terminie 7 dni, w przypadku skargi - pod rygorem jej odrzucenia. Należy przy tym zaznaczyć, że wezwanie to powinno być tak jasne i niedwuznaczne, by u strony, do której zostało skierowane, nie powstała wątpliwość co do przedmiotu tegoż wezwania i rygorów grożących w razie niezastosowania się do jego treści. W związku z powyższym w przypadku, gdy wezwanie do usunięcia braków formalnych pisma budzi wątpliwości co do jego treści, nie można z tego wyprowadzać skutków niekorzystnych dla strony (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1999r., III RN 6/99, OSNC 2000, nr 9, poz. 343). Rozpatrując zarzuty skargi kasacyjnej pod kątem powyższych uwag w pierwszej kolejności podkreślić trzeba, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 29 wprawdzie wymaga udokumentowania uprawnienia danych podmiotów do występowania w imieniu strony, jednakże nie precyzuje jaki dokument należy w tym zakresie przedłożyć. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lutego 2005 r., GSK 1337/04 (ONSAiWSA 2005/5/91, M. Prawn. 2005/6/277) uznał, że brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentowania strony ( art. 29 P.p.s.a.) stanowi brak formalny, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. w odniesieniu do spółek kapitałowych polega na przedstawieniu aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Tutejszy Sąd podziela zaprezentowane w ww. wyroku stanowisko, które należy uznać za zasadne także w odniesieniu do spółki jawnej. Tym samym w ocenie Sądu rozpoznającego skargę kasacyjną wezwanie do uzupełnienia braków skargi wystosowane przez Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie należy uznać za nadmiernie rygorystyczne, narażające także stronę na dodatkowe koszty związane z uzyskaniem odpisu pełnego z KRS. Z uzasadnienia skarżonego postanowienia wynika, że wątpliwości Sądu pierwszej instancji co do prawidłowego wykonania wezwania do uzupełnienia braków wynikały także z faktu, iż nadesłany odpis KRS zawierał dane aktualne na okres poprzedzający datę złożenia skargi o około cztery lata. Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie należy uznać za zasadne. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w wezwaniu wystosowanym do skarżącej zażądano złożenia "dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (pełny odpis z KRS) zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)". Taka treść wezwania skierowanego do osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami, w świetle powołanego wyżej postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1999r. w sprawie III RN 6/99, wydaje się zbyt ogólna i nieprecyzyjna. Zdaniem tutejszego Sądu, w niniejszej sprawie, mając na uwadze, że strona występuje przed sądem bez adwokata czy radcy prawnego, należało w wezwaniu jasno wskazać, że dokument, do złożenia którego ją zobowiązano powinien być aktualny na dzień wniesienia skargi, a w przypadku, gdy takiego wskazania nie było, a strona przedłożyła dokument, którego data nie pokrywała się z datą złożenia skargi, zasadne było doprecyzowanie żądania w tym zakresie i ponowne wezwanie strony do uzupełnienia braków. Należy zatem negatywnie ocenić stanowisko Sądu pierwszej instancji, które kłóci się z ustanowioną w art. 6 P.p.s.a. ogólną zasadą udzielania pomocy stronom i poniekąd ogranicza prawo do sądu podmiotom, które nie posiadają wykształcenia i wiedzy prawniczej i przed tym sądem występują bez profesjonalnego pełnomocnika. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając zasadność zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, mając na względzie treść art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.