I SA/Wa 1452/07
WyrokWSA w Warszawie2007-12-13
Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Gabriela Nowak, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu, która wywołała nieodwracalne skutki prawne w postaci ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, jest dopuszczalne w sytuacji, gdy nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa lub gminę nastąpiło z mocy prawa, a nie na podstawie decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Budownictwa, uznając, że organ nie przeprowadził wystarczającej analizy, czy w konkretnym stanie faktycznym sprawy, gdzie nabycie nieruchomości przez gminę nastąpiło z mocy prawa (na podstawie dekretu), a następnie ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności pierwotnej decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej. Brak analizy tych kwestii, w tym dobrej wiary nabywcy i rękojmi ksiąg wieczystych, stanowił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Budownictwa, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność wcześniejszych decyzji odmawiających przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie. Skarżący, użytkownik wieczysty działki, zarzucał, że decyzje te wywołały nieodwracalne skutki prawne, ponieważ nabył prawo użytkowania wieczystego w dobrej wierze, a stan prawny nieruchomości był zgodny z księgą wieczystą. Minister Budownictwa stwierdził nieważność decyzji, uznając, że pierwotne postępowanie było wadliwe, m.in. z powodu wydania decyzji wobec osoby zmarłej oraz braku analizy planu zagospodarowania przestrzennego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r., obie w części dotyczącej działki położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...]. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie 1 wyroku nie podlega wykonaniu. Zasądzono od Ministra Budownictwa na rzecz S. kwotę 444 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie : WSA Gabriela Nowak (spr.) Asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Izabela Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w części dotyczącej działki nr [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...], obie w części dotyczącej działki położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] w obrębie [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie 1 wyroku nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz S. kwotę 444 (czterysta czterdzieści cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I SA/WA 1452/07
UZASADNIENIE
Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku W. Spółka z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., którą stwierdzono nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1955 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1954 r. nr [...] - utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...].
W toku postępowania administracyjnego ustalono następujący stan faktyczny:
Nieruchomość, stanowiąca zabudowaną działkę gruntu, położona w W., przy ul. [...], oznaczona nr hip. [...], stanowiąca własność F. P. w 20%, E. P. w 5% i W. z S. W. w 75%, co wynika z zaświadczenia Sądu Rejonowego dla W. [...] X Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 4 lipca 2001 r. L. dz. [...], objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Z dniem wejścia w życie w/w dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy W., a następnie na własność Skarbu Państwa, na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130).
Minister Budownictwa na podstawie materiałów inwentaryzacyjnych Biura Odbudowy [...] z lat 1945-46, notatki służbowej sporządzonej w dniu 05 grudnia 1950 r., znajdującej się w aktach własnościowych, pisma Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia 4 listopada 1954 r. przekazującego odwołanie E. P. do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej oraz na podstawie znajdującego się w aktach własnościowych opisu budynków sporządzonego przez resort Techniczno-Budowlany Zarządu Miejskiego w W. w dniu 21 października 1948 r. sprawdzonego w terenie w dniu 30 marca 1955 r., ustalił, że na przedmiotowej działce gruntu znajdował się budynek frontowy murowany o 5 kondygnacjach, podpiwniczony, mieszkalny, użytkowany w całości, odbudowany w 1945 r.; oficyna lewa murowana, stosy gruzów; oficyna prawa o 1 kondygnacji, komórka, użytkowana w całości odbudowana w 1945 r.; oficyna poprzeczna, drewniana o 1 kondygnacji, szopa użytkowana w całości, nowy budynek z 1946 r.; oficyna prawa drewniana, o 1 kondygnacji, tartak, nowy budynek 1946 r. W budynkach były czynne instalacje sieci miejskich: wodociąg, kanalizacja i elektryczność.
W dniu 4 Iutego1949 r. do Wydziału Polityki Budowlanej Zarządu Miejskiego w W. wpłynął wniosek F. P., E. P. i W. W., na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o przyznanie prawa własności czasowej do w/w nieruchomości.
Pismem z dnia 17 września 1954 r. [...] Urząd Budownictwa Prezydium Rady Narodowej w W. poinformował, iż "wg opracowywanego planu zagospodarowania przestrzennego teren posesji przy ul. [...] przeznaczony jest pod użyteczność publiczną – [...]. Budynek na tej posesji nie jest przewidziany do adaptacji. Zmiany stanu istniejącego nie przewiduje się do końca 1960 r. plan nie zatwierdzony".
Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] października 1954 r. Nr [...] odmówiło F. P., E. P. i W. W. przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej, nr hip. [...].
Organ w uzasadnieniu wskazał, że "zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości (...) jest przeznaczony pod użyteczność publiczną-[...].
Ministerstwo Gospodarki Komunalnej - po rozpatrzeniu odwołania E. P. z dnia 19 października 1954 r. - decyzją z dnia [...] lutego 1955 r. nr [...] utrzymało w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Narodowej w W. z dnia [...] października 1954 r. nr [...].
Sąd Powiatowy dla W. [...] w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1955r. Dz. kw. [...] dokonał w księdze wieczystej wpisu prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
Organ wskazał, że w dniu 14 marca 2002 r. Wydział Geodezji i Nieruchomości Urzędu Gminy W. przekazał do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniosek z dnia 1 października 2001 r. W. W., J. K.- T., S. H.-S., A. Z., D. C., A. P. i W. P. (w miejsce, którego wstąpiła spadkobierczyni J. J.) o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1955 r. nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1954 r. nr [...] odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...].
Organ ustalił na podstawie prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku, że w chwili obecnej następcami prawnymi byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości są J. M. K.- T., W. W., S. H.-S., A. E. P., D. E. C. oraz J. B. J.
Minister Budownictwa podniósł, że z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] z dnia [...] grudnia 1998 r., sygn. akt [...], stwierdzającego nabycie spadku po W. W. wynika, że zmarła ona w dniu [...] kwietnia 1952 r. a spadek po niej nabyły na podstawie ustawy dzieci: M. W., B. W. i M. H.-S. po 1/3 części spadku każde z nich. Oznacza to, że w chwili wydania badanego w trybie nadzoru orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1954 r. nie żyła strona, której odmówiono ustanowienia prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.
W tej sytuacji organ administracji obowiązany był ustalić krąg następców prawnych osoby zmarłej, aby postępowanie o przyznanie prawa do nieruchomości mogło toczyć się z ich udziałem.
Organ administracji wskazał, że niedopełnienie tego obowiązku spowodowało rażące naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Zatem zapadłe rozstrzygnięcie dotyczące zmarłej W. W. rażąco narusza art. 6 ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. - Przepisy ogólne prawa cywilnego - Dz. U. z 22 sierpnia 1950 r., Nr 34, poz. 311 (obecnie art. 8 k.c).
Minister Budownictwa ustalił, że organ II instancji również nie badał kto ma przymiot strony w postępowaniu dotyczącym prawa do nieruchomości i utrzymał w mocy rażąco wadliwe orzeczenie I instancji, co oznacza, że jego rozstrzygnięcie dotknięte jest również taką samą wadą.
Minister Budownictwa wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy wniosek właściciela gruntu lub jego następcy prawnego, będącego w posiadaniu gruntu o przyznanie prawa własności czasowej należało uwzględnić - "gmina uwzględni wniosek" - jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.
Minister Budownictwa ustalił, że Archiwum Państwowe W. nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z lat 1947-1950, który obejmowałby nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną nr hip. [...].
Wskazał, ze skoro przedmiotowa nieruchomość nie była objęta do dnia wydania decyzji ostatecznej powojennym planem zagospodarowania przestrzennego, to organ administracji winien był w zakresie oceny, czy zachodzi negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie prawa własności czasowej do gruntu omawianej nieruchomości odnieść się do "Ogólnego planu zabudowania W." zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. (nr [...] reg [...]), a wydanego na podstawie art. 23-28 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. Nr34z1939r.,poz. 216).
Organ podniósł, że na wydruku tego planu uprawniony geodeta oznaczył granice przedmiotowej nieruchomości. Z oznaczenia wynika, że w części przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod zabudowę zwartą 4-kondygnacyjną, natomiast w pozostałej części brak jest oznaczenia funkcji w planie dla tej nieruchomości. Ustalenia powyższe dowodzą, że zarówno Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem z dnia [...] października 1954 r., jak i Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] lutego 1955 r. utrzymującą w mocy orzeczenie organu I instancji odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, nie przeprowadzając stosownego postępowania wyjaśniającego, naruszyły art. 44, art. 75 ust. 1 i 2 oraz art. 92 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R.P. Nr 36, poz. 341).
Zdaniem Ministra Budownictwa uznanie, iż teren nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], hip. [...] przeznaczony został pod użyteczność publiczną – [...], które to przeznaczenie, zdaniem organu I i II instancji, według planu zagospodarowania przestrzennego nie dawało się pogodzić z korzystaniem z gruntu przez dotychczasowego właściciela, przy braku jakichkolwiek dokumentów stwierdzających istnienie planu potwierdzającego takie przeznaczenie, świadczy również o naruszeniu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r.
W tej sytuacji organ podniósł, że zachodzą przesłanki wynikające z art. 156 § 1 pkt 2 kpa do stwierdzenia nieważności zarówno decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1955 r., jak również orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1954 r.
Następnie Minister Budownictwa zbadał, czy decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1955 r. oraz orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1954 r. wywołały nieodwracalny skutek prawny , o którym mowa w art. 156 § 2 kpa.
Organ ustalił, że dawna nieruchomość [...] oznaczona nr hip. [...], wchodzi obecnie w skład działek ewidencyjnych z obrębu [...]:
* nr [...], będącej własnością komunalną,
* nr [...] będącej własnością komunalną w użytkowaniu wieczystym S.,
- nr [...] będącej własnością komunalną w użytkowaniu wieczystym W. Spółka z o.o.
- nr [...] będącej własnością komunalną.
Odnośnie działki nr ewid. [...], z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw nr [...], z akt administracyjnych wynika, że podstawą nabycia prawa użytkowania wieczystego była umowa w formie aktu notarialnego zawarta w dniu 22 lutego 1984 r. rep. [...] Nr [...], pomiędzy Skarbem Państwa a Spółdzielnią Budowlano - Mieszkaniową [...] z siedzibą w W., poprzedzona ostateczną decyzją Naczelnika Dzielnicy W. Wydział Terenów Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] września 1983 r. nr [...].
Następnie na podstawie umowy przeniesienia prawa wieczystego użytkowania gruntu, zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] czerwca 1997 r. rep. [...] nr [...] Spółdzielnia Budowlano - Mieszkaniowa [...] z siedzibą w W. przeniosła na rzecz Spółki z o.o. z siedzibą w W. W. prawo użytkowania wieczystego opisanej działki nr ewid. [...].
Minister Budownictwa wskazał, że w sytuacji, gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej była poprzedzona decyzją administracyjną - tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do działki ewid. nr [...] - to ta właśnie decyzja, a nie decyzja o odmowie przyznania prawa własności czasowej, była podstawą ustanowienia na rzecz określonej osoby trzeciej użytkowania wieczystego i zawarcia umowy, stąd oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na podstawie decyzji i aktu notarialnego przy ocenie legalności decyzji administracyjnej odmawiającej byłemu właścicielowi przyznania własności czasowej nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.
Minister Budownictwa powołał uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 7/96, zgodnie z którą "okoliczność, że nieruchomość obejmująca grunty, które podlegały przepisom dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), znajduje się w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej, sama przez się nie oznacza, że decyzja administracyjna wydana na podstawie przepisów tego dekretu, odmawiająca byłemu właścicielowi tych gruntów przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego), wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.".
Minister Budownictwa podniósł, iż oznacza to, że jeżeli podstawą zawarcia umowy cywilnoprawnej o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntów warszawskich była decyzja administracyjna w tym przedmiocie, okoliczności powyższe wiążą się ze skutkami prawnymi tej decyzji, nie zaś decyzji o nieprzyznaniu byłemu właścicielowi gruntów [...] na podstawie dekretu prawa własności czasowej.
Odnośnie działki nr ewid. [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw nr [...], nabycie prawa użytkowania wieczystego tej działki nastąpiło na mocy umowy cywilnoprawnej oddania gruntu w użytkowanie wieczyste oraz sprzedaży budynków, zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 24 października 2002r. repertorium [...] nr [...], pomiędzy Gminą W. a S. z siedzibą w W.
Minister Budownictwa wskazał że zbycie prawa użytkowania wieczystego działki ew. nr [...] przez Gminę W. nastąpiło po złożeniu w dniu 1 października 2001 r. przez W. W., J. K.-T., S. H.-S., A. Z., D. C., A. P. i W. P. wniosku do Wydziału Geodezji i Nieruchomości Urzędu Gminy W. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1955 r. nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1954 r. nr [...] odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...], który to wniosek dopiero w dniu 14 marca 2002 r. Wydział Geodezji i Nieruchomości Urzędu Gminy W. przekazał do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.
Następnie Minister Budownictwa powołał uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 20 marca 2002 r. OPS 14/99, która stanowi, że "dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, na podstawie której Skarb Państwa nabył nieruchomość, jeżeli oddanie tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej nastąpiło w toku postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji."
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Budownictwa nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., złożyła W. Spółka z o.o. z siedzibą w W.
Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wskazał, że wtórny obrót nieruchomością nawet w przypadku zawarcia umowy w formie aktu notarialnego, nie przesądza o nieodwracalności skutków prawnych decyzji dekretowych.
Skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] oraz decyzję Ministra Budownictwa nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. - w części dotyczącej działki nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S. z siedzibą w W.
Zaskarżonej decyzji Ministra Budownictwa zarzucał naruszenie przepisów art.158 § 2 kpa w zw. z art. 156 § 2 kpa, przez ich błędne niezastosowanie i stwierdzenie nieważności orzeczeń organów administracji pomimo, że wywołały one nieodwracalne skutki prawne w stosunku do działki nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta kw. nr [...] będącej w chwili wydania zaskarżonej decyzji w użytkowaniu wieczystym S.
W oparciu o powyższe zarzuty skargi, wnosił o uchylenie decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1955 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1954 r., odmawiającego dotychczasowym właścicielom przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (ozn. nr hip. [...]) w części dotyczącej działki nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta kw. nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Ministra Budownictwa.
W uzasadnieniu podnosił, że w dniu 24 października 2002 r. przed notariuszem Z. M. pomiędzy Gminą W. a S. została zawarta umowa oddania gruntu w użytkowanie wieczyste oraz sprzedaży budynków. Na podstawie przedmiotowej umowy S. nabyło w wieczyste użytkowanie działkę gruntu położoną przy ul. [...] w W. oraz nabyło własność położonych tam budynków.
Stawiający do aktu notarialnego, w imieniu i na rzecz Gminy W. oświadczyli, że nie toczy się żadne postępowanie administracyjne dotyczące prawidłowości nabycia przedmiotowej nieruchomości przez Gminę. Również odpis księgi wieczystej Kw nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości nie zawierał żadnych wzmianek i wpisów obciążających tą nieruchomość.
Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe.
Skarżący wskazał, że z orzecznictwa Sądu Najwyższego przepisy art. 5 i nast. ustawy o księgach wieczystych i hipotece chronią nabycie prawa osoby ujawnionej w księdze wieczystej, bez względu na to czy była ona rzeczywiście uprawniona. A art. 234 k.c. każe stosować do ustanowienia użytkowania wieczystego odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości.
Skarżący podniósł, że nabywając prawo użytkowania wieczystego oraz własność budynków położonych na przedmiotowej nieruchomości działał w dobrej wierze.
W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wnosił o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawianą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a.
Skarżący zarzucał zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 158 § 2 kpa w zw. z art. 156 § 2 kpa, przez ich niezastosowanie i stwierdzenie nieważności orzeczeń organów administracji pomimo, że wywołały one nieodwracalne skutki prawne w stosunku do działki nr [...].
Zarzuty skargi odnoszą się do tych rozważań organu, których przedmiotem była ocena czy decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1955 r. oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1954 r., odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] - wywołały nieodwracalne skutki prawne w zakresie dotyczącym działki nr [...] będącej w użytkowaniu wieczystym S.
Bezspornym jest, że organ winien ustalić mając na uwadze okoliczności sprawy czy odnośnie działki nr [...] zaistniały nieodwracalne skutki prawne.
Minister Budownictwa uzasadniając, że umowa z dnia 24 października 2002 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych ograniczył się do zacytowania uchwały składu 7 sędziów NSA OPS 14/99, która stanowi iż "Dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, na podstawie której Skarb Państwa nabył nieruchomość, jeżeli oddanie tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej nastąpiło w toku postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji."
Przy czym, należy stwierdzić, że nie przeprowadził analizy tej uchwały pod kątem stanu faktycznego i prawnego sprawy niniejszej.
Uchwała ta miała by zastosowanie w sprawie niniejszej gdyby Skarb Państwa nabył nieruchomość przy ulicy [...] na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1954 r. oraz decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1955 r. odmawiającej dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...].
Stosownie do art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. wszelkie grunty na obszarze W. przechodzą z dniem wejścia w życie niniejszego dekretu na własność gminy W.
Tym samym gmina uzyskała tytuł prawny do gruntu na podstawie art. 1 dekretu.
Z chwilą likwidacji samorządu terytorialnego na mocy ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, skomunalizowane na podstawie dekretu grunty [...] stały się własnością państwową, a następnie część z tych gruntów weszła w skład majątku gmin [...], co ma miejsce w sprawie niniejszej.
Oznacza to, że gmina nabyła nieruchomość z mocy samego prawa, nie zaś na podstawie decyzji administracyjnej.
Minister Budownictwa nie przeprowadził analizy czy w stanie faktycznym, jaki występuje w sprawie niniejszej dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej.
W sprawie niniejszej podstawą zawarcia umowy cywilnoprawnej o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntów [...] nie była decyzja administracyjna w tym przedmiocie.
Tak więc organ winien zbadać, jakie okoliczności wiążą się ze skutkami prawnymi decyzji o nieprzyznaniu byłym właścicielom gruntów [...] prawa własności czasowej na podstawie dekretu oraz czy z powodu zawarcia umowy notarialnej o oddaniu w użytkowanie wieczyste gruntów i sprzedaży znajdujących się na nich budynków osobie trzeciej, zachodzi nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej odmawiającej dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...].
Organ nie rozstrzygnął wątpliwości dotyczących takich zagadnień jak ograniczone w czasie trwanie prawa użytkowania wieczystego, możliwość wygaśnięcia tego prawa przed upływem czasu, na jaki zostało ustanowione, zła czy też dobra wiara przy zawarciu umowy użytkowania wieczystego, występowanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Przedmiotem rozważań organu nie była również okoliczność, że działka nr [...], jest zabudowana.
Z samej istoty prawa użytkowania wieczystego wynika, że budynki stanowią odrębny od gruntu, będącego własnością Państwa lub gminy, przedmiot własności użytkownika wieczystego gruntu.
W przedmiotowej sprawie organ nie uzasadnił w pełni przyczyn rozstrzygnięcia odnośnie skutków prawnych, w zakresie dotyczącym działki nr [...] będącej w użytkowaniu wieczystym S.
Organy orzekające w tym przedmiocie przeprowadziły postępowanie z naruszeniem art. 7 i 77 § 1, 107 kpa oraz 158 § 2 kpa co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 152 oraz 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) -orzekł jak w sentencji
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło