I SA/Wa 1451/07
WyrokWSA w Warszawie2007-12-13
Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Gabriela Nowak, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji administracyjnej, która odmawiała przyznania prawa własności czasowej do gruntu, wywołała nieodwracalne skutki prawne, jeśli grunt został następnie oddany w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej?Ratio decidendi
Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, poprzedzone decyzją administracyjną o ustanowieniu tego prawa, nie stanowi samo przez się nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. w odniesieniu do decyzji odmawiającej byłemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej. Skutki prawne związane z nieodwracalnością dotyczą decyzji ustanawiającej użytkowanie wieczyste, a nie decyzji odmawiającej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi W. Sp. z o.o. na decyzję Ministra Budownictwa utrzymującą w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji z 1955 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu objętego dekretem z 1945 r. Skarżąca spółka zarzucała, że decyzja stwierdzająca nieważność wywołała nieodwracalne skutki prawne, ponieważ działka nr [...] została oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej. Minister Budownictwa uznał, że nie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne, co zostało zaskarżone do sądu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie : WSA Gabriela Nowak (spr.) Asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Izabela Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w części dotyczącej działki nr [...] oddala skargę.
I SA/WA 1451/07
UZASADNIENIE
Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku W. Spółka z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., którą stwierdzono nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1955 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1954 r. nr [...] - utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...].
W toku postępowania administracyjnego ustalono następujący stan faktyczny:
Nieruchomość, stanowiąca zabudowaną działkę gruntu, położona w W., przy ul. [...], oznaczona nr hip. [...], stanowiąca własność F. P. w 20%, E. P. w 5% i W. z S. W. w 75%, co wynika z zaświadczenia Sądu Rejonowego dla W. [...] X Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 4 lipca 2001 r. L. dz. [...], objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Z dniem wejścia w życie w/w dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy W., a następnie na własność Skarbu Państwa, na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130).
Minister Budownictwa na podstawie materiałów inwentaryzacyjnych Biura Odbudowy [...] z lat 1945-46, notatki służbowej sporządzonej w dniu 5 grudnia 1950 r., znajdującej się w aktach własnościowych, pisma Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia 4 listopada 1954 r. przekazującego odwołanie E. P. do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej oraz na podstawie znajdującego się w aktach własnościowych opisu budynków sporządzonego przez resort Techniczno-Budowlany Zarządu Miejskiego w W. w dniu 21 października 1948 r. sprawdzonego w terenie w dniu 30 marca 1955 r., ustalił, że na przedmiotowej działce gruntu znajdował się budynek frontowy murowany o 5 kondygnacjach, podpiwniczony, mieszkalny, użytkowany w całości, odbudowany w 1945 r.; oficyna lewa murowana, stosy gruzów; oficyna prawa o 1 kondygnacji, komórka, użytkowana w całości odbudowana w 1945 r.; oficyna poprzeczna, drewniana o 1 kondygnacji, szopa użytkowana w całości, nowy budynek z 1946 r.; oficyna prawa drewniana, o 1 kondygnacji, tartak, nowy budynek 1946 r. W budynkach były czynne instalacje sieci miejskich: wodociąg, kanalizacja i elektryczność.
W dniu 4 Iutego1949 r. do Wydziału Polityki Budowlanej Zarządu Miejskiego w W. wpłynął wniosek F. P., E. P, i W. W., na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o przyznanie prawa własności czasowej do w/w nieruchomości.
Pismem z dnia 17 września 1954 r. [...] Urząd Budownictwa Prezydium Rady Narodowej w W. poinformował, iż "wg opracowywanego planu zagospodarowania przestrzennego teren posesji przy ul. [...] przeznaczony jest pod użyteczność publiczną – [...]. Budynek na tej posesji nie jest przewidziany do adaptacji. Zmiany stanu istniejącego nie przewiduje się do końca 1960 r. plan nie zatwierdzony".
Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] października 1954 r. nr [...] odmówiło F. P., E. P. i W. W. przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej, nr hip. [...].
Organ w uzasadnieniu wskazał, że "zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości (...) jest przeznaczony pod użyteczność publiczną-[...]".
Ministerstwo Gospodarki Komunalnej - po rozpatrzeniu odwołania E. P. z dnia 19 października 1954 r. - decyzją z dnia [...] lutego 1955 r. nr [...] utrzymało w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Narodowej w W. z dnia [...] października 1954 r. nr [...]
Sąd Powiatowy dla W. [...] w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1955r. Dz. kw. [...] dokonał w księdze wieczystej wpisu prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
Organ wskazał, że w dniu 14 marca 2002 r. Wydział Geodezji i Nieruchomości Urzędu Gminy W. przekazał do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniosek z dnia 1 października 2001 r. W. W., J. K.- T., S. H.-S., A. Z., D. C., A. P. i W. P. (w miejsce, którego wstąpiła spadkobierczyni J. J.) o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1955 r. nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1954 r. nr [...] odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczoną nr hip. [...].
Organ ustalił na podstawie prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku, że w chwili obecnej następcami prawnymi byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości są J. M. K.- T., W. W., S. H.-S., A. E. P., D. E. C. oraz J. B. J.
Minister Budownictwa podniósł, że z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] z dnia [...] grudnia 1998 r., sygn. akt [...], stwierdzającego nabycie spadku po W. W. wynika, że zmarła ona w dniu [...] kwietnia 1952 r., a spadek po niej nabyły na podstawie ustawy dzieci: M. W., B. W. i M. H.-S. po 1/3 części spadku każde z nich. Oznacza to, że w chwili wydania badanego w trybie nadzoru orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1954 r. nie żyła strona, której odmówiono ustanowienia prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.
W tej sytuacji organ administracji obowiązany był ustalić krąg następców prawnych osoby zmarłej, aby postępowanie o przyznanie prawa do nieruchomości mogło toczyć się z ich udziałem.
Organ administracji wskazał, że niedopełnienie tego obowiązku spowodowało rażące naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Zatem zapadłe rozstrzygnięcie dotyczące zmarłej W. W. rażąco narusza art. 6 ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. - Przepisy ogólne prawa cywilnego - Dz. U. z 22 sierpnia 1950
r., Nr 34, poz. 311 (obecnie art. 8 k.c).
Minister Budownictwa ustalił, że organ II instancji również nie badał kto ma przymiot strony w postępowaniu dotyczącym prawa do nieruchomości i utrzymał w mocy rażąco wadliwe orzeczenie I instancji, co oznacza, że jego rozstrzygnięcie dotknięte jest również taką samą wadą.
Minister Budownictwa wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy wniosek właściciela gruntu lub jego następcy prawnego, będącego w posiadaniu gruntu o przyznanie prawa własności czasowej należało uwzględnić - "gmina uwzględni wniosek" - jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.
Minister Budownictwa ustalił, że Archiwum Państwowe W. nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z lat 1947 -1950, który obejmowałby nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną nr hip. [...].
Wskazał, że skoro przedmiotowa nieruchomość nie była objęta do dnia wydania decyzji ostatecznej powojennym planem zagospodarowania przestrzennego, to organ administracji winien był w zakresie oceny, czy zachodzi negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie prawa własności czasowej do gruntu omawianej nieruchomości odnieść się do "Ogólnego planu zabudowania W." zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. (nr [...] reg [...]), a wydanego na podstawie art. 23-28 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. Nr34z1939r.,poz. 216).
Organ podniósł, że na wydruku tego planu uprawniony geodeta oznaczył granice przedmiotowej nieruchomości. Z oznaczenia wynika, że w części przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod zabudowę zwartą 4-kondygnacyjną, natomiast w pozostałej części brak jest oznaczenia funkcji w planie dla tej nieruchomości. Ustalenia powyższe dowodzą, że zarówno Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem z dnia [...] października 1954 r., jak i Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] lutego 1955 r. utrzymującą w mocy orzeczenie organu I instancji odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, nie przeprowadzając stosownego postępowania wyjaśniającego, naruszyły art. 44, art. 75 ust. 1 i 2 oraz art. 92 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R.P. Nr 36, poz. 341).
Zdaniem Ministra Budownictwa uznanie, iż teren nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], hip. [...] przeznaczony został pod użyteczność publiczną – [...], które to przeznaczenie, zdaniem organu I i II instancji, według planu zagospodarowania przestrzennego nie dawało się pogodzić z korzystaniem z gruntu przez dotychczasowego właściciela, przy braku jakichkolwiek dokumentów stwierdzających istnienie planu potwierdzającego takie przeznaczenie, świadczy również o naruszeniu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1 945 r.
W tej sytuacji organ podniósł, że zachodzą przesłanki wynikające z art. 156 § 1 pkt 2 kpa do stwierdzenia nieważności zarówno decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1955 r., jak również orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1954 r.
Następnie Minister Budownictwa zbadał, czy decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1955 r. oraz orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1954 r. wywołały nieodwracalny skutek prawny , o którym mowa w art. 156 § 2 kpa.
Organ ustalił, że dawna nieruchomość [...] oznaczona nr hip. [...], wchodzi obecnie w skład działek ewidencyjnych z obrębu [...]:
* nr [...], będącej własnością komunalną,
* nr [...] będącej własnością komunalną w użytkowaniu wieczystym S.,
- nr [...] będącej własnością komunalną w użytkowaniu wieczystym W. Spółka z o.o.
- nr [...] będącej własnością komunalną.
Odnośnie działki nr ewid. [...], z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw nr [...], z akt administracyjnych wynika, że podstawą nabycia prawa użytkowania wieczystego była umowa w formie aktu notarialnego zawarta w dniu 22 lutego 1984 r. rep. [...] Nr [...], pomiędzy Skarbem Państwa a Spółdzielnią Budowlano - Mieszkaniową [...] z siedzibą w W., poprzedzona ostateczną decyzją Naczelnika Dzielnicy W. [...] Wydział Terenów Urzędu Dzielnicowego W. [...] z dnia [...] września 1983 r. nr [...].
Następnie na podstawie umowy przeniesienia prawa wieczystego użytkowania gruntu, zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 6 czerwca 1997 r. rep. [...] nr [...] Spółdzielnia Budowlano - Mieszkaniowa [...] z siedzibą w W. przeniosła na rzecz Spółki z o.o. z siedzibą w W. W. prawo użytkowania wieczystego opisanej działki nr ewid. [...].
Minister Budownictwa wskazał, że w sytuacji, gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej była poprzedzona decyzją administracyjną - tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do działki ewid. nr [...] - to ta właśnie decyzja, a nie decyzja o odmowie przyznania prawa własności czasowej, była podstawą ustanowienia na rzecz określonej osoby trzeciej użytkowania wieczystego i zawarcia umowy, stąd oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na podstawie decyzji i aktu notarialnego przy ocenie legalności decyzji administracyjnej odmawiającej byłemu właścicielowi przyznania własności czasowej nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.
Minister Budownictwa powołał uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 7/96, zgodnie z którą "okoliczność, że nieruchomość obejmująca grunty, które podlegały przepisom dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), znajduje się w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej, sama przez się nie oznacza, że decyzja administracyjna wydana na podstawie przepisów tego dekretu, odmawiająca byłemu właścicielowi tych gruntów przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego), wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.".
Minister Budownictwa podniósł, iż oznacza to, że jeżeli podstawą zawarcia umowy cywilnoprawnej o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntów [...] była decyzja administracyjna w tym przedmiocie, okoliczności powyższe wiążą się ze skutkami prawnymi tej decyzji, nie zaś decyzji o nieprzyznaniu byłemu właścicielowi gruntów [...] na podstawie dekretu prawa własności czasowej.
Odnośnie działki nr ewid. [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw nr [...], nabycie prawa użytkowania wieczystego tej działki nastąpiło na mocy umowy cywilnoprawnej oddania gruntu w użytkowanie wieczyste oraz sprzedaży budynków, zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 24 października 2002r. repertorium [...] nr [...], pomiędzy Gminą W. a S. z siedzibą w W.
Minister Budownictwa wskazał że zbycie prawa użytkowania wieczystego działki ew. nr [...] przez Gminę W. nastąpiło po złożeniu w dniu 1 października 2001 r. przez W. W., J. K.-T., S. H.-S., A. Z., D. C., A. P. i W. P. wniosku do Wydziału Geodezji i Nieruchomości Urzędu Gminy W. [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1955 r. nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1954 r. nr [...] odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...], który to wniosek dopiero w dniu 14 marca 2002 r. Wydział Geodezji i Nieruchomości Urzędu Gminy W. przekazał do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.
Następnie Minister Budownictwa powołał uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 20 marca 2002 r. OPS 14/99, która stanowi, że "dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, na podstawie której Skarb Państwa nabył nieruchomość, jeżeli oddanie tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej nastąpiło w toku postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji."
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Budownictwa nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., złożyła W. Spółka z o.o. z siedzibą w W.
Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wskazał, że wtórny obrót nieruchomością nawet w przypadku zawarcia umowy w formie aktu notarialnego, nie przesądza o nieodwracalności skutków prawnych decyzji dekretowych.
Skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] oraz decyzję Ministra Budownictwa nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka z o.o. W. z siedzibą w W. w części, w której przyjęto, iż odnośnie działki nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw nr [...], nastąpiły nieodwracalne skutki prawne.
Skarżący zarzucał zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 2 k.p.a. oraz art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece polegające na bezpodstawnym przyjęciu w części dotyczącej działki nr ewid. [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...], będącej w chwili wydania zaskarżonej decyzji w użytkowaniu wieczystym Spółki W. Spółka z o.o. z siedzibą w W., iż nie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne, oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego dające podstawę do wznowienia postępowania, to jest art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, polegające na pozbawieniu strony czynnego udziału w postępowaniu poprzez niedoręczenie zaskarżonej decyzji ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi strony.
Skarżąca spółka wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] oraz poprzedzającej decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w części w której przyjęto, iż odnośnie działki nr ewid. [...] nie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że decyzja wywołuje nieodwracalny skutek prawny, gdy organ administracji nie będzie uprawniony do odwrócenia, cofnięcia lub zniesienia tego skutku przez wydanie owej decyzji. Z kolei przepisy o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, które zgodnie z treścią art. 7 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, odnoszą się także do użytkowania wieczystego, przyjmują bezwzględną przewagę stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej nad rzeczywistym stanem prawnym.
Skarżąca spółka podniosła, że cofnięcie, zniesienie, czy odwrócenie skutków prawnych decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1955 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1954 r. w stosunku do działki nr ewid. [...], będącej w chwili wydania zaskarżonej decyzji w użytkowaniu wieczystym Spółki W. Spółka z o.o. z siedzibą w W., nie może już - zdaniem skarżącej - nastąpić w drodze postępowania administracyjnego (jak mogłoby to nastąpić wobec poprzednika prawnego Spółki Spółdzielni [...]), albowiem nastąpiły nieodwracalne skutki prawne z tego powodu, że nieruchomość ta została skutecznie i w sposób prawnie chroniony (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) rozporządzona na rzecz osoby trzeciej w tzw. wtórnym obrocie.
Minister Budownictwa w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a.
Skarżący zarzucał zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 158 § 2 kpa w zw. z art. 156 § 2 kpa, przez ich niezastosowanie i stwierdzenie nieważności orzeczeń organów administracji pomimo, że wywołały one nieodwracalne skutki prawne w stosunku do działki nr [...].
Zarzuty skargi odnoszą się do tych rozważań organu, których przedmiotem była ocena czy decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1955 r. oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1954 r., odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] - wywołały nieodwracalne skutki prawne w zakresie dotyczącym działki nr [...] będącej w użytkowaniu wieczystym spółki z o.o. W.
Podstawą nabycia prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] była umowa w formie aktu notarialnego zawarta w dniu 22 lutego 1984 r. rep. [...] Nr [...], pomiędzy Skarbem Państwa a Spółdzielnią Budowlano - Mieszkaniową [...] z siedzibą w W., poprzedzona ostateczną decyzją Naczelnika Dzielnicy W. [...] Wydział Terenów Urzędu Dzielnicowego W. [...] z dnia [...] września 1983 r. nr [...].
Skarżąca spółka zarzucała, że odnośnie działki nr [...] nastąpiły nieodwracalne skutki prawne z tego powodu, że przedmiotowa działka została skutecznie i w sposób prawnie chroniony (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) rozporządzona na rzecz osoby trzeciej w tzw. wtórnym obrocie, gdyż na podstawie umowy przeniesienia prawa wieczystego użytkowania gruntu, zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 6 czerwca 1997 r. rep. [...] nr [...] Spółdzielnia Budowlano -Mieszkaniowa [...] przeniosła na rzecz Spółki z o.o. W. prawo użytkowania wieczystego opisanej działki nr ewid. [...].
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi.
Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów NSA OPS 7/76 "Okoliczność, że nieruchomość obejmująca grunty, które podlegały przepisom dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), znajduje się w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej, sama przez się nie oznacza, że decyzja administracyjna wydana na podstawie przepisów tego dekretu, odmawiająca byłemu właścicielowi tych gruntów przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego), wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a."
Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, w uzasadnieniu cytowanej uchwały, że decyzja o odmowie ustanowienia własności czasowej (użytkowania wieczystego) na podstawie dekretu na rzecz byłego właściciela gruntów [...] umożliwiła Państwu, jako właścicielowi tych gruntów i znajdujących się na nich wówczas budynków, zadysponowanie nimi przez oddanie ich w użytkowanie wieczyste innej osobie niż były właściciel tych gruntów. Jednakże w sytuacji, gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej była poprzedzona decyzją administracyjną w tym przedmiocie, a taka sytuacja zachodzi w sprawie niniejszej, to ta decyzja o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, a nie decyzja odmowna była podstawą ustanowienia na rzecz określonej osoby trzeciej użytkowania wieczystego i zawarcia umowy.
Jeżeli podstawą zawarcia umowy cywilnoprawnej o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntów [...] była decyzja administracyjna w tym przedmiocie, to okoliczności związane z nieodwracalnością skutków prawnych dotyczą tej decyzji,
nie zaś decyzji o nieprzyznaniu byłemu właścicielowi gruntów [...] na podstawie dekretu prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego).
Zgodnie z uzasadnieniem wskazanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji odmownej otworzy w powyższej sytuacji możliwość wszczęcia z tego powodu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji o ustanowieniu na rzecz osoby trzeciej użytkowania wieczystego i tym samym dokonywania w tym postępowaniu ustaleń i ocen, czy zawarcie na podstawie tej ostatniej decyzji umowy użytkowania wieczystego i przyznanie tego prawa oraz jego dalszy obrót powoduje, w świetle aktualnego stanu prawnego, nieodwracalność skutków prawnych decyzji o ustanowieniu tego prawa.
Skarga w świetle powołanej uchwały jest nieuzasadniona. Sąd uznał, iż przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia prawa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło