V SA/Wa 1877/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Irena Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; uchyla zaskarżoną decyzję. W dniu 8 marca 2005 r. W. G. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie składek z tytułu ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego i Funduszu Pracy za okres od 11 października 2001 r. do 11 września 2003 r. powołując się na bardzo trudną sytuację rodzinną i finansową: jest rozwiedziona, sama wychowuje dwoje dzieci, została wymeldowana z domu teściów, alimenty otrzymuje sporadycznie, z opieki społecznej otrzymuje 430 zł. miesięczne. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności w łącznej kwocie 13.667,45 zł. w dwu zdaniowym uzasadnieniu wskazując, iż wnioskująca nie spełnia wymogów z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję wydaną przez ZUS w I instancji rozszerzając argumentację organu o stwierdzenie, iż skarżąca jest osobą młodą i w przyszłości jej sytuacja może ulec poprawie pozwalającej na uregulowanie zadłużenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. III SA / Wa 1777/05, stwierdził nieważność decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2005 r. wskazując, iż organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej przez ZUS w I instancji był w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania decyzji przez Prezesa ZUS, tj. [...] kwietnia 2005 r. - Minister Polityki Społecznej. Wobec zmian wprowadzonych ustawą z dnia 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U.05.150.1248/ aktualne brzmienie art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje, iż stronie przysługuje prawo wystąpienia z wnioskiem do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpoznanie sprawy. W tym trybie Prezes ZUS, działając w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją nr [...] z dnia 6 kwietnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2005 r. wydaną w I instancji. W uzasadnieniu swej decyzji organ II instancji wskazał, iż skarżąca jest osobą bezrobotną, nie pobiera zasiłku z tego tytułu, otrzymuje pomoc z opieki społecznej w łącznej kwocie ok. 730 zł., jest rozwiedziona, utrzymuje dwoje dzieci w wieku szkolnym, sporadycznie otrzymuje na dzieci niewielkie alimenty, nie posiada nieruchomości ani samochodu, nie posiada zameldowania w wynajmowanym mieszkaniu, egzekucja prowadzona przez Urząd Skarbowy okazała się bezskuteczna. W oparciu o powyższy stan faktyczny dotyczący sytuacji rodzinnej i finansowej strony organ, powołując się na uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu zaległości składkowych oraz publiczny charakter finansów, którymi dysponuje, utrzymał w mocy decyzję I instancji odmawiającą umorzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji powołując się na swoją bardzo ciężką sytuację, w której decyzja organu odwołująca się do braku ważnego interesu strony i jej młodego wieku ma cechy dowolności. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o oddalenie skargi powtarzając dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne, w tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269)/. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie dokonując oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ administracji dopuścił się naruszenia, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, art. 7, 77 i 80 kpa. Zgodnie z treścią art. 7 kpa, stanowiącą zasadę prawdy obiektywnej, w toku postępowania organ administracji publicznej m. innymi zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Art. 77 kpa zobowiązuje natomiast do wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zaś art. 80 kpa do jego swobodnej a nie dowolnej oceny. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej okoliczności faktyczne sprawy ustalone przez organ i przyjęte za podstawę orzekania zgodne były ze stanowiskiem skarżącej. Jednakże na tle bardzo ciężkiej i nie kwestionowanej sytuacji materialnej strony organ przyjął, iż spłata zadłużenia leży w przyszłych możliwościach strony bez przeprowadzenia rozważań w tym zakresie. Czyni to decyzję odmawiającą umorzenia decyzją o cechach dowolności. Podkreślenia wymaga, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II CSK 176/07 wskazał na obowiązek organu skonfrontowania sytuacji materialnej strony z wysokością zaległej należności i dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy może być podstawą wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Rzetelna analiza możliwości płatniczych skarżącej w zestawieniu z niepodważalnym publicznym charakterem składek na ubezpieczenie społeczne pozwoli na właściwe wyważenie interesów wskazanych w art. 7 kpa. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien działać w granicach zakreślonych wypływająca z art. 80 kpa zasadą swobody w podejmowaniu decyzji równocześnie kierując się nałożonym w art. 77 § 1 kpa obowiązkiem wnikliwego i szczegółowego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wnioski, które doprowadzą do wydania konkretnego rozstrzygnięcia powinny być przedstawione w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie wymogami art. 107 § 3 kpa. Sąd zwraca nadto uwagę na prawidłową pisownię nazwiska strony wynikającą z jej podpisów i z dołączonej do akt administracyjnych kserokopii dowodu osobistego. Decyzje organów obu instancji zawierały nieprawidłowy zapis nazwiska strony, co także winno być skorygowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwraca uwagę, iż decyzje podejmowane przez organ, chociaż mają charakter uznaniowy, to jednak muszą odpowiadać realiom społecznym, przystawać do nich. Organ winien mieć na uwadze, by wydawane przez niego decyzje, w sytuacji konkretnej rodziny, nie tworzyły stanów w praktyce oderwanych od rzeczywistości. Wymaga tego sformułowana w art. 8 kpa zasada pozyskiwania zaufania obywatela. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.