V SA/Wa 1410/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...marca 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; Uchyla zaskarżoną decyzję Po rozpoznaniu wniosku A. B. z dnia ... grudnia 2006r. o umorzenie należności z tytułu nie opłaconych składek ubezpieczeniowych wobec ZUS, decyzją z dnia ... stycznia 2007r. o nr ... Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.) – dalej powoływana jako "u.s.u.s.", odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy w łącznej wysokości ... zł wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, iż w sprawie nie stwierdzono zaistnienia przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. - tzn. całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek bowiem wnioskodawca pozostaje w stosunku zatrudnienia i osiąga dochody. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z A. A., z którą ma ... dzieci. Ponadto dokumentacja zebrana w przedmiotowej sprawie nie wykazuje, że uregulowanie zadłużenia mogłoby pozbawić dłużnika i jego rodzinę możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Strona korzysta ze wsparcia finansowego krewnych, a na dzieci są przyznane zasiłki rodzinne na okres .... w wysokości ... zł miesięcznie oraz dodatki do zasiłków rodzinnych. Dodano również, że A. A. jest zatrudniona na pół etatu od dnia ...06.2006r. do dnia ...12.2006r. na stanowisku sprzedawcy z miesięcznym wynagrodzeniem brutto w wysokości ...zł miesięcznie. W myśl art. 28 ust. 3a powołanej ustawy wnioskodawca nie wykazał zdaniem organu, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacać należności wobec ZUS, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Jednorazowe uiszczenie całości zadłużenia może przekraczać możliwości finansowe wnioskodawcy, jednakże powyższe ustalenia nie dają podstaw do przyjęcia założenia, że sytuacja finansowa zobowiązanego wyklucza stopniowe zaspokojenie roszczeń wierzyciela wobec ZUS w układzie ratalnym. Pismem z dnia ... lutego 2007r. A. B. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku jako nową okoliczność powołał protokół organu egzekucyjnego o stanie majątkowym wnioskodawcy stwierdzający brak źródeł dochodu i składników majątkowych, z których mogłaby być prowadzona egzekucja. Ponownie podkreślił, iż wszystkie dzieci są w wieku szkolnym, co łączy się z dużymi wydatkami na wyżywienie, zakup odzieży, przyborów i pomocy szkolnych. Zarzucił organowi powierzchowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia ...marca 2007 r. o nr ... Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działający w imieniu Zakładu), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia... stycznia 2007r., powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98. poz. 1071) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Podtrzymując argumentację zawartą w rozstrzygnięciu decyzji organu I instancji, organ odwoławczy w pierwszej kolejności podkreślił, iż zgodnie z art. 28 powołanej ustawy systemowej, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, zaś zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności na warunkach określonych w przepisach Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. 2003, nr 141, poz. 1365). W dalszej części uzasadnienia Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) wyjaśnił, iż A. B. zamieszkuje w domu należącym do rodziców i korzysta z ich finansowego wsparcia. Jest w posiadaniu samochodu ciężarowego marki J., który w 2000r. został zajęty, a wysokość wydatków związanych z chorobą syna (...) wnioskodawcy J. B. nie została określona. Zwrócił również uwagę na okoliczność, z której wynika możliwość prowadzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego egzekucji należności. Zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie daje podstaw do przyjęcia, iż zachodzą okoliczności uzasadniające możliwość umorzenia zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący A. B. zaskarżył w całości decyzję Prezesa ZUS z dnia ... marca 2007r. i wniósł o jej uchylenie wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją organu I instancji z dnia ... stycznia 2007r. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych polegającą na przyjęciu, iż umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek zastrzeżone jest jedynie dla sytuacji szczególnie drastycznych. Jego zdaniem rozpatrując sprawę organ administracji publicznej przekroczył granicę uznania administracyjnego. Dodał ponadto, że zamieszkiwanie u jego rodziców jest jedyną pomocą, a umorzenie należności jest uzasadnione interesem jego wielodzietnej rodziny i znikomym jego zdaniem źródłem przychodów. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia ... marca 2007r. Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia... maja 2007r. (k. 11 akt sądowych) skarżący ustosunkowując się do odpowiedzi organu administracyjnego na skargę ponownie zarzucił organowi dowolność ustalenia jego sytuacji materialnej oraz dowolność w ustaleniu, czy umorzenie zaległości leży w interesie jego wielodzietnej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej – p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu złożona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (dowodowego), które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do powyższego Sąd miał na uwadze okoliczność dotyczącą sytuacji majątkowej skarżącego, która nie została dostatecznie wyjaśniona przez organ przed wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy". Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu), co prawda opisał sytuację rodzinną skarżącego, ustalił dochód jego gospodarstwa domowego z tytułu wynagrodzenia skarżącego i matki jego trójki dzieci A... A. za pracę na kwotę ... zł brutto, ale pominął znaczące i ważne dla strony okoliczności podnoszone zarówno w skardze jak i w piśmie procesowym z dnia ... maja 2007r. do których należało m.in. wspólne zamieszkiwanie skarżącego i jego rodziny w domu należącym do jego rodziców. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Prezesa ZUS (działającego w imieniu Zakładu) wyrażonym w zaskarżonej decyzji (k-99 akt administracyjnych), że skarżący nie płaci czynszu bowiem rachunki potwierdzające wysokość ponoszonych opłat za media wystawione zostały na matkę wnioskodawcy – C. B.. Samo zaadresowanie rachunku na właściciela nieruchomości nie wyjaśnia, kto należności z tytułu korzystania z mediów ponosi. Biorąc pod uwagę, iż rodzice A. B. są rencistami, co zostało podniesione w skardze pozwala na przypuszczenie, że koszty zamieszkiwania ... rodziny nie są pokrywane jedynie ze środków rodziców skarżącego. W tym zakresie koniecznym jest ustalenie jaki jest podział wydatków rodziny skarżącego i ustalenie jakie on ewentualnie ponosi koszty związane z utrzymaniem swojej rodziny. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy winien również wyjaśnić wysokość wydatków skarżącego związanych z ewentualną rehabilitacją swojego syna J. B., który cierpi na ... Okoliczność przyznania na podstawie decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia ...01.2006r. trójce dzieciom skarżącego zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego, co daje wyraz wysokości dochodu rodziny A. B., nie ma przesądzającego znaczenia w sprawie ponieważ są to niewielkie środki przyznane na potrzeby dzieci, co powinno być również uwzględnione przy ocenie jego dochodów. Zdaniem Sądu istotne jest wobec tego dokładne przeanalizowanie i ustalenie rzeczywistych dochodów i możliwości płatniczych skarżącego po odjęciu wydatków związanych z utrzymaniem siebie, rodziny i związanymi z tym wydatkami na żywność, odzież, podręczniki i przybory szkolne trójki jego dzieci. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych (w imieniu którego działa Prezes) rozpatrujący sprawę powinien ponownie ocenić, z uwzględnieniem dowodu w postaci protokółu organu egzekucyjnego z dnia ... lutego 2007r. (k-79 akt administracyjnych) stan majątkowy wnioskodawcy, zwracając szczególną uwagę na fakt sprzedaży przez Urząd Skarbowy samochodu ciężarowego marki J. i konsekwencji jakie wiążą się z tą okolicznością w kontekście jego stanu majątkowego. Ta i powyższe okoliczności zdaniem Sądu muszą być dokładnie przeanalizowane przez organ odwoławczy, a ich wyjaśnienie może dostarczyć Prezesowi ZUS potrzebnych informacji i przedstawi rzeczywistą sytuację życiową i majątkową skarżącego, która powinna być ponownie poddana ocenie (rozstrzygnięciu) mieszczącej się w ramach uznania administracyjnego – na datę rozstrzygania w sprawie. Po ustaleniu bowiem powyższych okoliczności i po dokonaniu wszechstronnej oceny zebranych w sprawie dowodów, organ winien ponownie zwrócić uwagę na ewentualną możliwość umorzenia w całości lub w części zobowiązań wobec ZUS w oparciu o przesłanki zawarte w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z tych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja naruszała przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 1