I SA/Wr 1781/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Asesor WSA Katarzyna Borońska, Protokolant Ewelina Bedyńska, po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. i S. P. w przedmiocie : wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA OZ we Wrocławiu z dnia 8 czerwca 2000 r. o sygn. akt I SA/Wr 2199/98 p o s t a n a w i a odrzucić skargę o wznowienie postępowania Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2000 r. (sygn. akt I SA/Wr 2199/98) Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu oddalił skargę J. i S. P. na decyzję Izby Skarbowej w L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. Powyższy wyrok strona zaskarżyła - wnosząc skargę o wznowienie w dniu 10 września 2006 r. (wpływ do NSA w dniu 11.09.2006 r.) Jako podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego - zastępujący skarżących pełnomocnik - radca prawny M. O. - powołała art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W skardze wnoszono o: zmianę zaskarżonego orzeczenia, uchylenie ww. decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] r. i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu strona podniosła, że w skarżonym wyroku Sąd potwierdził brak dostępu skarżących do własnych dokumentów. Strona wskazała, że organy podatkowe nie przekazały Sądowi wszystkich dokumentów, co uniemożliwiło pełne ustalenie stanu faktycznego. Strona podkreśliła, że dla rozpoznania skargi o wznowienie, istotne znaczenie ma zakończona prawomocnie sprawa z wniosku Prokuratora Okręgowego w L. o złożenie przedmiotu świadczenia (dokumentów przedsiębiorstw skarżących) do depozytu sądowego. Podniosła, że postanowieniem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w L. Wydział [...] w sprawie o sygn. akt [...] oddalił wniosek Prokuratora. W wyniku jego zaskarżenia Sąd Okręgowy w L. [...] nr [...] z [...] r. oddalił apelację Prokuratora od Postanowienia Sądu Rejonowego w sprawie złożenia do depozytu sądowego zabranych skarżącym w toku kontroli dokumentów. Wyrok sądu odwoławczego z dnia [...] r. jest prawomocny od chwili jego wydania, stąd też datę jego wydania skarżący uznają za podstawę powstania okoliczności, które mają istotny wpływ na wynik sprawy określenia zobowiązania w podatku dochodowym skarżących za 1995 r. Strona zarzuciła organom, że materiał dowodowy był niepełny i dobrany tendencyjnie pod z góry przyjęte założenia. Wskazała, że w trakcie prowadzenia sprawy zginęło co najmniej 20 tysięcy sztuk dokumentów i że zarówno w prokuraturze jak i w sądzie brak jest zapisów, aby dokumenty te udostępnione zostały innym organom państwowym. W ocenie strony, organy podatkowe wiedziały o pozbawieniu strony dostępu do tych dokumentów a tym samym ograniczeniu możliwości wykorzystania ich dla celów dowodowych. Strona wskazała, że przedstawione wyżej zarzuty zostały już podniesione w trakcie trwania postępowania kontrolnego, podatkowego i odwoławczego w pismach kierowanych do właściwych organów, pomijano je jednak milczeniem. Na dowód powyższego skarżący załączyli do skargi dokumenty, których - jak twierdzą - organy podatkowe nie przekazały NSA w trakcie rozpatrywania przez ten Sąd ich sprawy. Potwierdzeniem nieprawidłowości w przekazaniu dokumentacji, jest w ocenie skarżących, prowadzone obecnie postępowanie w sprawie zagubienia przez Prokuratora J. F. ponad 19 tys. sztuk dokumentów należących do skarżących. Pismem z dnia [...] r. skarżący wnieśli o przedłożenie przez Izbę Skarbową we W. OZ w L. oryginałów dokumentów (wymienionych w piśmie), które zgodnie z protokołem z dnia [...] r. zostały zabrane z firmy skarżących przez Inspektorów UKS w dniu [...] r. Strona dołączyła do pisma (w formie załączników) odpisy różnego rodzaju dokumentów, w tym protokoły z rozpraw, z przesłuchań świadków, rachunki i dokumenty sporządzane przed organami. Strona zarzuciła organom podatkowym naruszenie przepisów art. 180, art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej - podnosząc okoliczność, że o postępowaniu podatkowym Urząd Skarbowy powiadomił podatników po 5 miesiącach od jego rozpoczęcia, co ograniczyło ich udział w postępowaniu. Strona zarzuciła celowe wyeliminowanie przez organy podatkowe z materiału dowodowego przedłożonego Sądowi, dokumentów i faktur wymienionych w piśmie. Podkreśliła, że w postępowaniu podatkowym organy posługiwały się wyłącznie kserokopiami dowodów, co budzi wątpliwości co do prawidłowości poczynionych przez nie ustaleń faktycznych. Dodatkowo wskazała, że UKS uznał zebrane w postępowaniu dokumenty za zbędne i próbował zwrócić je skarżącym w maju 1997 r. , a następnie w sposób sprzeczny z prawem przekazał je w czerwcu 1997 r. prokuraturze. Z relacji skarżących wynika, że również te dokumenty nie zostały przekazane Sądowi. W odpowiedzi na skargę - Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej odrzucenie. W ocenie organu - skoro podstawą wniesienia skargi o wznowienie był przepis art. 273 § 2 ustawy z 30.08 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - stanowiący, że można żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Ponieważ oparta na tych podstawach skarga o wznowienie została wniesiona po upływie 5 lat od uprawomocnienia się skarżonego wyroku - to z uwagi na naruszenie terminu określonego w art. 278 ustawy procesowej skarga jest bezskuteczna. Uzasadniając powyższe organ podkreślił, że pięcioletni termin - jest terminem prekluzyjnym, po upływie którego dokonana czynność prawna jest pozbawiona skutków prawnych. Zdaniem organu upływ tego terminu wyłącza możliwość skutecznego wniesienia skargi o wznowienie postępowania również wtedy, gdy podstawy do wznowienia postępowania zaistniały dopiero po jego upływie. W takim przypadku, w ocenie organu, rozpoczęcie biegu terminu 3-miesięcznego (o którym mowa w art. 277 P.p.s.a.) będzie bezprzedmiotowe, ponieważ wniesienie skargi o wznowienie postępowania będzie już niedopuszczalne. Pismem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej sygnalizował, że na dzień 30.11.2007 r. wyznaczony został termin rozprawy przed NSA o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA z 28.04.2006 r. - w stosunku do małżonków B. i A. Ł., w której to sprawie podnoszone są okoliczności związane z tym samym co u skarżących - zatrzymaniem dokumentów firmy. Natomiast skarżący - J. i S. P. - pismem z dnia 28 listopada 2007 r. oraz z 11 grudnia 2007 r. złożyli do tutejszego Sądu kolejne wnioski procesowe wyszczególnione w ww. pismach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kompetencje Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do rozpatrzenia skargi o wznowienie postępowania wyznacza norma art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zgodnie z którą w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Na wstępie należy wskazać, że skarga o wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, dopuszcza bowiem wzruszenie prawomocnych orzeczeń sądowych, które zapadły z kwalifikowanym naruszeniem przepisów prawa. Jej szczególny charakter wyraża się w tym, iż oparta jest na ustawowo określonych przesłankach, enumeratywnie wymienionych w przepisach art. 271 - 273 P.p.s.a. Ponadto skargę o wznowienie można wnieść w ustawowo zakreślonych terminach, określonych w art. 272 § 2, art. 277 i art. 278 P.p.s.a. Skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 8 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Wr 2199/98 państwo J. i S. P. wnieśli przez pełnomocnika w dniu 10 września 2006 r (data stempla pocztowego) podając jako podstawę wznowienia art. 273 § 2 P.p.s.a. z argumentacją, że brak kompletnych akt sprawy i ukrycie faktu zagubienia znacznej ilości dokumentów, miało wpływ na wydane przez NSA orzeczenie oddalające skargę. Jako dzień w którym strona dowiedziała się o okolicznościach dających podstawę do wznowienia postępowania sądowo-adminstracyjnego, pełnomocnik stron wskazała prawomocne orzeczenie Sądu Odwoławczego w L. wydane w dniu [...] r. oddalające apelację Prokuratora w sprawie o złożenie do depozytu sądowego dokumentów zabranych skarżącym w toku kontroli. Zachowanie ustawowych terminów z art. 277 i art. 278 P.p.s.a. - warunkuje dopuszczalność oceny ustawowych przesłanek wznowienia (określonych w art. 271 - 273 P.p.s.a.), w tym przesłanki wskazanej przez skarżących - opartej na okolicznościach z art. 273 § 2 P.p.s.a. Jej merytoryczna ocena będzie możliwa dopiero po stwierdzeniu, że skarga została skutecznie wniesiona. Konieczna jest zatem w pierwszej kolejności ocena, czy skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego została wniesiona z zachowaniem ustawowych terminów, określonych w art. 277 i art. 278 P.p.s.a. Bieg 3 miesięcznego terminu z art. 277 P.p.s.a. "...liczy się od dnia, w którym strona dowiedział się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy". W skardze o wznowienie, strony - jako okoliczność dającą podstawę do wznowienia - wskazały prawomocne orzeczenie Sądu Odwoławczego w L. wydane w dniu [...] r. oddalające apelację Prokuratora w sprawie o złożenie do depozytu sądowego dokumentów zabranych skarżącym w toku kontroli. Przyjmując za stroną, że dzień wydania tego orzeczenia wyznacza początek biegu 3 miesięcznego terminu z art. 277 P.p.s.a., to dla zachowania procesowych skutków, konieczne było wniesienie skargi o wznowienie, nie później, niż w dniu 7 września 2006 r. (czwartek). Tymczasem, jak wynika z daty stempla pocztowego ([...]) oraz z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.11.2006 r. (sygn. akt II FSK 1358/06) o przekazaniu skargi Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu ([...]), skarga o wznowienie, została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 10 września 2006 r., stąd należy uznać, że wniesienie jej z uchybieniem ustawowego 3 miesięcznego terminu z art. 277 P.p.s.a. - czyni skargę bezskuteczną. Ponadto, co szczególnie istotne dla oceny dopuszczalności skargi o wznowienie - w rozpatrywanej sprawie, uchybiony został 5 letni termin określony w art. 278 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że "po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możliwości działania lub nie była należycie reprezentowana" (w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi żaden z ww. wyjątków). Tak określony termin jest terminem materialnym i nie podlega przywróceniu. Upływ tego terminu skutkuje prekluzją roszczenia i stanowi negatywną przesłankę wznowienia postępowania. Takie właśnie negatywne skutki upływu terminu prawa materialnego z art. 278 P.p.s.a. zaistniały w rozpatrywanej sprawie. Oceniając zachowanie tego terminu przez wnoszących skargę o wznowienie, należało uwzględnić, że kwestionowany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Wr 2199/98 - według obowiązującego w dniu jego wydania art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. z 1995 r. Nr 74, poz. 368 ze zm.) uzyskiwał walor prawomocności z dniem jego wydania. Liczony więc od tego dnia (8 czerwca 2000 r.) 5 letni termin określony w art. 278 P.p.s.a. upłynął z dniem 8 czerwca 2005 r. Tak więc, skarga o wznowienie postępowania jako wniesiona dopiero 10 września 2006 r. (tj. po ponad 6 latach od prawomocnego rozstrzygnięcia) nie była skuteczna. Należy przy tym wyjaśnić, że wymieniony w art. 278 P.p.s.a. 5 letni termin od uprawomocnienia się orzeczenia - biegnie niezależnie od terminów wniesienia skargi o wznowienie postępowania wymienionych w art. 272 § 2 P.p.s.a. ( 1 miesiąc od orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego) oraz w art. 277 P.p.s.a. (3 miesiące od ujawnienia podstaw wznowienia). Nawet gdyby skarga o wznowienie postępowania, wniesiona została z zachowaniem terminów z art. 272 § 2 lub art. 277 P.p.s.a. , ale po upływie terminu przewidzianego w art. 278 P.p.s.a. - będzie podlegała odrzuceniu, bez konieczności badania merytorycznej zasadności wskazanych w niej podstaw (A. Kabat -komentarz do art. 278 P.p.s.a. [w:] B. Dauter, B.Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd.II; podobnie H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H.Knysiak-Molczyk, M Romańska, Postępowanie...s.341). Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika ponad wszelką wątpliwość, że skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego wyrokiem NSA OZ we Wrocławiu z dnia 8 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Wr 2198/98, wniesiona przez pełnomocnika J. i S. P. w dniu 10 września 2006 r. nie mogła wywołać oczekiwanych przez strony skutków prawnych. Powodem nieskuteczności uruchomionego przez skarżących trybu, służącego wzruszeniu prawomocnego rozstrzygnięcia sądu administracyjnego - było nie zachowanie ustawowych terminów wniesienia skargi o wznowienie. Każdy z uchybionych terminów stanowił samoistną podstawę odrzucenia skargi o wznowienie. O ile jednak 3 miesięczny ustawowy termin procesowy - z art. 277 P.p.s.a., mógłby być na wniosek strony przywrócony (art. 86-88 P.p.s.a), to naruszenie 5 letniego terminu prawa materialnego z art. 278 P.p.s.a. - stanowiło (bezwarunkową) negatywną przesłankę, uniemożliwiającą wznowienie postępowania. Upływ tego ostatniego terminu - skutkował prekluzją roszczenia i bezwzględną niedopuszczalnością skargi o wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzenie powyższych przeszkód o charakterze procesowym, wykluczało merytoryczną ocenę przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego opartych w skardze o wznowienie na okolicznościach z art. 273 § 2 P.p.s.a. Z tych samych względów Sąd uznał za niecelowe dopuszczenie wnioskowanych przez strony dowodów. Postanowieniem zapadłym na rozprawie w dniu 17 grudnia 2007 r. Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe - zgłoszone przez skarżących w pismach procesowych z dnia 11 grudnia 2007 r.; 28 listopada 2007 r. i z 30 stycznia 2007 r. jako że strona powoływała je na uzasadnienie przesłanek merytorycznych opartych na art. 273 § 2 P.p.s.a. Skoro nie mogło dojść do badania i merytorycznej oceny przesłanek wznowienia z uwagi na przeszkody procesowe spowodowane uchybieniem terminów do wniesienia skargi o wznowienie, to niecelowe było dopuszczenie wnioskowanych dowodów, mających w zamierzeniach strony służyć argumentacji opartej na art. 273 § 2 P.p.s.a. Pomimo, że badanie formalnej dopuszczalności wznowienia było możliwe na posiedzeniu niejawnym (art. 280 § 1 P.p.s.a.) to z uwagi na zawiły charakter sprawy Sąd korzystając z możliwości przewidzianej w art. 90 § 2 w związku z art. 281 P.p.s.a. skierował sprawę do rozpoznania na rozprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał na podstawie art. 281 (zdanie pierwsze) P.p.s.a., w związku z art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), że skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest niedopuszczalna z uwagi na naruszenie ustawowych terminów: materialnego z art. 278 P.p.s.a. jak i procesowego z art. 277 P.p.s.a - stąd postanowił o jej odrzuceniu.