I SA/Wa 1493/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Maria Tarnowska asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi E. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Gminy W. z [...] września 1997 r. i zmieniającej ją decyzji z [...] grudnia 1997 r. w przedmiocie ustanowienia na rzecz [...] Spółdzielni [...] prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w części dotyczącej działki nr [...] o powierzchni [...]. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że decyzją z [...] września 1997 r. nr [...] Zarząd Gminy W. na wniosek wymienionej Spółdzielni przekazał jej w użytkowanie wieczyste grunt o powierzchni [...], położony w W. w rejonie ulic [...], [...] i [...], w którego skład wchodzi [...] działek w obrębie [...], w tym działki nr [...] i [...] położone w obrębie [...]. Decyzja ta wydana została na podstawie art. 80 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Decyzją z [...] grudnia 1997 r. nr [...] Zarząd Gminy W. działając na podstawie art. 132 § 1 k.p.a. zmienił decyzję z [...] września 1997 r. w ten sposób, że uwzględnił tereny pod budynkiem przy ul. [...] i pawilonem przy ul. [...] i odmówił uwzględnienia gruntu pod budynkiem przy ul. [...] oraz terenu pod parkingiem przy ul. [...] róg [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wymienionych decyzji wystąpił w dniu 28 kwietnia 2006 r. E. E. podając, że część wywłaszczonej nieruchomości pod budowę osiedla [...], oznaczona jako działka nr [...] zajęła grupa osób, która zorganizowała na tym terenie parking. Wnioskodawca podał też, że [...] marca 1992 r. zwrócił się o zwrot nieruchomości. Spółdzielnia powinna wykazać posiadanie przedmiotowego gruntu w dniu 1 sierpnia 1988 r. W sprawie brak dowodów na ustalenie stanu faktycznego terenu. Rzetelne ustalenia wskazałyby, że Spółdzielnia nie miała formalnego związku z powstałym parkingiem, a teren jest w faktycznym posiadaniu grupy osób zorganizowanych w społeczny komitet zarządzający parkingiem. W dniu wydania kwestionowanych decyzji toczyło się postępowanie o zwrot nieruchomości. Poprzedni właściciel ma interes prawny w sprawach dotyczących nieruchomości będącej przedmiotem zgłoszonych roszczeń (wyrok SN z 26 maja 2000 r. sygn. I CKN 1193/99). Wydaniem decyzji w odniesieniu do nieruchomości, która spełniała przesłanki zwrotu naruszone zostało prawo wnioskodawcy do merytorycznego rozpoznania sprawy o zwrot na podstawie art. 137 ust. 3 i 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zarząd Gminy W. pośpiesznie rozporządził gruntem aby uniknąć niekorzystnego dla Gminy rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] czerwca 2006 r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustanowienia użytkowania wieczystego w części dotyczącej działki nr [...], uzasadniając to brakiem przymiotu strony wnioskodawcy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy SKO decyzją z [...] lipca 2007 r. utrzymało w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2006 r. Posiadanie przymiotu strony podlega ocenie w dacie składania wniosku w trybie art. 157 § 2 k.p.a., natomiast kwestionowana decyzja podlega ocenie według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydawania. Ustalenie, że żądanie zostało złożone przez osobę nie będącą stroną tego postępowania jest podstawą do podjęcia decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 1997 r. i [...] grudnia 1997 r. w części dotyczącej działek [...] i [...]. W dniu wydania tych decyzji i w dzisiejszym w obrocie prawnym pozostaje akt notarialny z dnia [...] maja 1975 r. o nabyciu nieruchomości od E. E. pod realizację osiedla mieszkaniowego [...] zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji. W art. 16 § 1 k.p.a. ustanowiona została zasada ogólna trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej, której wzruszenie jest dopuszczalne tylko w granicach wyznaczonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Były właściciel przedmiotowej nieruchomości nie był stroną postępowania zakończonego kwestionowanymi decyzjami. Tylko interes prawny wnioskodawcy mógłby uzasadniać jego udział jako strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności wymienionych decyzji Zarządu Gminy W. Mieć interes prawny w postępowaniu znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu. Wnioskodawca w dniach [...] września 1997 r. i [...] grudnia 1997 r. nie był właścicielem spornej nieruchomości. Nie miał też do niej żadnego innego tytułu. Skarżący ma interes faktyczny w wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji z 1997 r., nie ma natomiast bezpośredniego interesu prawnego, o jakim mowa w art. 28 k.p.a., gdyż rozstrzygnięcie nie dotyczy wprost jego praw i obowiązków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. E. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2007 r. Skarżący wskazał, że był właścicielem nieruchomości o powierzchni [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], obecnie części działek [...], [...] i [...]. Nieruchomość została wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowego. Część nieruchomości oznaczonej jako działka [...] zajęła grupa osób, która zorganizowała na niewykorzystanym na cel wywłaszczenia terenie parking społeczny. W przedmiotowej sprawie brak jest dowodów na okoliczność ustalenia posiadania tego terenu przed 1 sierpnia 1988 r. przez Spółdzielnię i nie miała ona formalnego związku z założonym parkingiem. Teren ten nie był faktycznie w posiadaniu Spółdzielni. Wyłącza to jej uprawnienie do uzyskania w trybie art. 80 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości użytkowania wieczystego. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy jest rażącym naruszeniem zasad określonych w art. 6-10 k.p.a. W dniu wydania decyzji w sprawie użytkowania wieczystego toczyło się już postępowanie o zwrot nieruchomości. Zgodnie z tezą wyroku NSA z 6 maja 1994 r. sygn. SA/Kr 1740/93 "od chwili złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jej poprzedni właściciel staje się stroną we wszystkich postępowania dotyczących tej nieruchomości". Zarząd Gminy pośpiesznie oddał nieruchomość w użytkowanie wieczyste pomijając uprawnienia byłego właściciela. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 1997 r. wynika z tego, że naruszają one rażąco art. 80 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dowodzi, że były właściciel nie ma przymiotu strony w postępowaniu o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego na gruncie, którego własność utracił w wyniku wywłaszczenia. Takie stanowisko jest sprzeczne z wyrokiem NSA z dni 11 lipca 1994 r. sygn. IV SA 1128/93. Uchylenie zaskarżonych decyzji jest ściśle związane z dalszym istnieniem roszczenia o zwrot nieruchomości. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Decyzje zostały uchylone, gdyż wydane zostały z naruszeniem art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dokonało żadnej analizy znaczenia, jakie dla sprawy stwierdzenia nieważności decyzji z 1997 r. mogło mieć toczące się postępowanie o zwrot nieruchomości, wszczęte na wniosek skarżącego w dniu [...] marca 1992 r. Należy dodać, że o tym postępowaniu zaskarżone decyzje nawet nie wspominają. Tymczasem ma to istotny wpływ na rozstrzygnięcie, czy skarżącemu przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności kwestionowanych decyzji z [...] września 1997 r. i [...] grudnia 1997 r. W sprawie nie ulega wątpliwości, że z wniosku skarżącego toczy się postępowanie o zwrot nieruchomości, o czym orzekający organ został poinformowany we wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowych decyzji. Ponadto wiedzę w tym zakresie posiadał także na podstawie znajdującego się w aktach sprawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2005 r. sygn. I SA 2806/03, którym po rozpoznaniu skargi E. E. Sąd uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] listopada 2003 r. i decyzję Prezydenta W. z [...] lutego 2003 r. w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Z tych istotnych dla niniejszej sprawy okoliczności organ nie wyciąga żadnych wniosków w celu ustalenia, czy skarżący mógł skutecznie wystąpić o stwierdzenie nieważności decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego nieruchomości a wręcz pomija znaczenie tego zdarzenia prawnego. Organ skupia się wyłącznie na analizie treści art. 28 w związku z art. 157 § 3 k.p.a. Skarżący istotnie w dniu [...] września 1997 r. i [...] grudnia 1997 r. nie był właścicielem działki nr [...] i nie miał do niej żadnego innego tytułu prawnego – nie oznacza to jednak, że nie może domagać się zbadania legalności decyzji w sprawie ustanowienia użytkowania wieczystego zwłaszcza w sytuacji, gdy w tym czasie toczyło się już postępowanie o zwrot nieruchomości. Należało więc nie tylko dokonać wykładni art. 28 w związku z art. 157 § 3 k.p.a., lecz także uregulowania te odnieść do całokształtu rozpatrywanej sprawy (art. 107 § 3 k.p.a.) i ocenić, czy wobec toczącego się postępowania o zwrot nieruchomości skarżący ma interes prawny do żądania wszczęcia postępowania nadzorczego. Należy też dodać, że w orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, iż osoba która wystąpiła o zwrot nieruchomości ma przymiot strony w innych postępowaniach dotyczących tej nieruchomości. Powołane w decyzji z [...] lipca 2007 r. orzeczenia nie są adekwatne do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy. Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.