I SA/Wr 1233/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Lidia Błystak, Asesor WSA Katarzyna Borońska, Protokolant Marta Klimczak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007 r. przy udziale --- sprawy ze skargi B. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania podatkowego oddala skargę. Przedmiotem skargi B. R. jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. Ś. z dnia [...] w sprawie obciążenia strony kosztami postępowania. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji postanowieniem z dnia [...] obciążył stronę kosztami postępowania w kwocie 19,50 zł, z tytułu wykonania kserokopii dokumentów. Jako podstawę prawną wydania postanowienia, organ wskazał art. 216 i art. 267 § 1 pkt 3 oraz art. 269 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.:Dz. U. z 2005 r. , nr 8, poz. 60 z późn. zm. - cyt. dalej w skrócie: Op). W motywach postanowienia wyjaśniono, że w dniu [...] pełnomocnik B. R. zgłosił do protokołu wniosek o wydanie kserokopii wskazanych dokumentów. Następnie do protokołu z dnia [...] zgłosił żądanie wydania postanowienia o kosztach postępowania, obejmującego koszt sporządzenia przez organ kserokopii ww. dokumentów. Koszt sporządzenia kserokopii 13 stron, o które wnosił pełnomocnik B. R., organ wyliczył przyjmując, na podstawie zarządzenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. Ś. z dnia [...], że koszt sporządzenia kserokopii jednej strony formatu A4 wynosi 1,50 zł. W zażaleniu pełnomocnik strony wystąpił o uchylenie postanowienia organu I instancji i nakazanie organowi podatkowemu dokonania prawidłowej kalkulacji kosztów sporządzenia kserokopii dokumentów. Zakwestionował też legalność, powołanego w postanowieniu, zarządzenia Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. Ś. z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w W., po rozpoznaniu zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Powołując się na art. 178 §1 Op stwierdził, że organ podatkowy jest zobowiązany umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów. Strona może także żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy, a także wydania jej z akt uwierzytelnionych odpisów (art. 178 § 3 Op). Zgodnie z art. 267 §1 pkt 3 Op, koszty sporządzenia odpisów lub kopii akt, o których mowa w art. 178 Op, obciążają stronę. Wysokość kosztów postępowania, jakie strona ponosi, a także sposób i termin zapłaty organ winien ustalić postanowieniem (art. 269 Op). Obowiązek sporządzenia i wydanie, na wniosek strony postępowania, kserokopii dokumentów nie wynika z przepisów procesowych, określających obowiązki organu, zatem ich sporządzenie na wniosek strony należy oceniać jako działanie dokonane poza realizacją zadań organu podatkowego, czyli na zasadzie swobodnego porozumienia się ze stroną postępowania. Z tego względu, zdaniem organu, brak podstaw do kwestionowania, ustalonych zarządzeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. Ś., opłat za wykonanie kserokopii dokumentów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu B. R. wniosła o: - uchylenie postanowień organów obu instancji, - wydanie, na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - cyt. dalej w skrócie: upsa), oceny prawnej sprawy oraz wskazania przesłanek, co do dalszego postępowania w sprawie w celu ustalenia kosztów postępowania, - zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu strona skarżąca zarzuciła: - brak faktycznej kalkulacji kosztów sporządzenia kserokopii, - wyliczenie kosztów sporządzenia kserokopii na podstawie pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. Ś., które zostało wydane bezprawnie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. Ś., będące podstawą wyliczenia kosztów, zostało wydane bezprawnie i nie podano go do publicznej wiadomości. Ponadto ustalona tym pismem odpłatność, znacznie przewyższa ceny tego rodzaju usług wykonywanych przez podmioty gospodarcze. Organ nie wykazał, jakie faktycznie ponosi koszty przy sporządzeniu kserokopii. Strona skarżąca powołała się na Komentarz do Ordynacji podatkowej autorstwa S. Babiarza, B. Dautera. B. Gruszczyńskiego, R. Hausera, A. Kabat, M. Niezgódki -Medek Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, s. 751 oraz wyrok WSA w Warszawie z 27.04.2005 r. III SA/Wa 1347/04 i stwierdziła, że "..obowiązkiem organu ustalającego koszty postępowania, które zobowiązana jest ponieść strona, jest wykazanie wysokości kosztów, co oznacza nie tylko wskazanie sposoby ich wyliczenia, ale wskazanie celowości poniesienia kosztów we wskazanej wysokości". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację. Ponadto stwierdził, że powołane orzeczenie Sądu dotyczy innego stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w art.1 ust.2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kryterium legalności przewidziane w art.1 § 2 wymienionej ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia, jeśli stwierdzi, że wydano je z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego - art.145 § 1 pkt 1 lit.a, lit.c i lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. upsa. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Strona skarżąca kwestionuje wysokość kosztów postępowania, jakie określił organ podatkowy w związku z wykonaniem kserokopii, wskazanych przez skarżącą, 13 stron z akt sprawy. W szczególności, kwestionuje wysokość odpłatności za sporządzenie kserokopii jednej strony formaty A4, ustalonej zarządzeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. Ś. nr [...] z dnia [...]. Zagadnienie kosztów postępowania uregulowane zostało w rozdziela 23 "Koszty postępowania" działu IV "Postępowanie podatkowe" Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 264 Op, jeśli dalsze przepisy nie stanowią inaczej koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina. Ustawodawca w art. 267 Op enumeratywnie wymienił koszty postępowania, które są ponoszone przez stronę tego postępowania. I tak, stronę postępowania obciążają koszty: - które zostały poniesione w jej interesie albo na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (art. 264 § 1 pkt 1 Op); - stawiennictwa uczestników postępowania na rozprawę, która nie odbyła się w wyniku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa strony, która złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy (art. 267 § 1 pkt 1a Op); - sporządzania odpisów lub kopii, o których mowa w art. 178 Op (art. 267 § 1 pkt 3 Op): - przewidziane w odrębnych przepisach (art. 267 § 1 pkt 4 Op); - powstałe z winy strony, a w szczególności koszty: o których mowa w art. 268 Op, wynikłe wskutek zatajenia lub nieprzedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie, wynikłe wskutek złożenia wyjaśnień lub zeznań niezgodnych z prawdą (art. 267 §1 pkt 5 Op). Powołany przepis (art. 267 Op) stanowi jednoznacznie, że stronę postępowania obciążają zarówno koszty postępowania poniesione na jej żądanie, a nie wynikające z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie, jak i koszty sporządzania odpisów lub kopii, o których mowa w art. 178 Op. Przepis art. 178 Op nakłada na organ podatkowy obowiązek udostępnienia stronie postępowania akt sprawy, w każdym stadium postępowania, oraz umożliwienie stronie sporządzania z akt sprawy notatek, kopii lub odpisów. Jednocześnie zastrzega, że przeglądanie akt oraz sporządzania notatek, kopii lub odpisów z akt sprawy odbywa się w lokalu organu podatkowego w obecności pracownika tego organu. Wymienionym wyżej obowiązkom nałożonym na organ podatkowy odpowiada uprawnienie strony do przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek, odpisów lub kopii. Przepis ten daje stronie prawo do utrwalania, na własne potrzeby, akt sprawy, ale nie nakłada jednocześnie na organ podatkowy obowiązku sporządzenia, na żądanie strony, nieuwierzytelnionych kserokopii akt sprawy, czy poszczególnych dokumentów znajdujących się w tych aktach. Powołany przepis nie uprawnia zatem strony do żądania od organu podatkowego sporządzenia kserokopii akt sprawy. Zgodnie z art. 178 § 3 Op Strona może żądać od organu podatkowego uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy, albo wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Wówczas albo strona postępowania przedkłada sporządzony przez siebie odpis lub kopię z akt sprawy celem ich uwierzytelnienia, albo żąda wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów lub kopii dokumentów. W obu przypadkach stronę obciążają koszty związane ze sporządzeniem odpisów lub kopii (art. 267 § 1 pkt 3 Op). Jeśli strona poniosła te koszty sporządzając samodzielnie odpisy lub kserokopie dokumentów z akt sprawy wówczas nie ma potrzebny wydawania postanowienia o kosztach postępowania, jeśli na wniosek strony koszty te poniósł organ, zobowiązany jest określić ich wysokości w postanowieniu. Kwestie dotyczące opłaty skarbowej za uwierzytelnienia odpisów w rozpoznawanej sprawie pominięto, gdyż strona nie występowała o wydanie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Wniosek o wydanie przez organ podatkowy kserokopii wskazanych dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy, pełnomocnik strony zgłosił do protokołu z dnia [...], sporządzonego w toku kontroli podatkowej w zakresie podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. Następnie zażądał wydania postanowienia o kosztach postępowania w związku ze sporządzeniem ww. kserokopii. Organ podatkowy I instancji zgodnie z art. 269 Op i art. 267 §1 pkt 3 Op określił stronie postępowania wysokość kosztów postępowania w związku ze sporządzeniem, żądanych przez stronę, kserokopii z akt sprawy. Zdaniem Sądu, zasadnym w rozpoznawanej sprawie było także powołanie art. 267 § 1 pkt 1 Op. Sporządzenie i wydanie nieuwierzytelnionych kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wiąże się bowiem z obowiązkiem ciążącym na organie podatkowym. Odmiennie jest w przypadku odpisów uwierzytelnionych (art. 178 § 3 Op). Powołany przez organy podatkowe przepis art. 267 § 1 pkt 3 Op nakazuje obciążenie strony kosztami sporządzenia wszystkich odpisów lub kopii o jakich mowa w art. 178 Op. Wysokość kosztów postępowania jakie obciążają stronę organ wyliczył na kwotę 19,50 zł. Kwota ta stanowi iloczyn liczby stron, których kserokopie organ sporządził (w rozpoznawanej sprawie 13) oraz odpłatności ustalonej za sporządzenie kserokopii 1 strony formaty A4. Odpłatność za sporządzenie kserokopii 1 strony formatu A4 organ przyjął w kwocie 1,50 zł. Taka odpłatność została ustalona w zarządzeniu Naczelnik Urzędy Skarbowego w L. Ś. nr [...] z dnia [...] Strona kwestionuje koszt sporządzenia kserokopii jednej strony formatu A4. Uważa ten koszt za błędnie wyliczony i powołuje się na odpłatność za sporządzenie kserokopii przez podmioty gospodarcze prowadzące działalność w tym zakresie. Aby ustosunkować się do tego zarzutu należy przypomnieć, że organ podatkowy nie ma obowiązku sporządzania na żądanie strony kserokopii z akt sprawy. Przepis art. 178 obliguje organ do udostępnienia stronie akt sprawy i umożliwienia stronie sporządzania z nich notatek, kopii. odpisów (art. 178 § 1 Op) lub wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów (art. 178 § 3Op). Realizacja prawa strony do sporządzania notatek, kopii lub odpisów z akt sprawy może odbywać się w dowolny sposób, także przy wykorzystaniu sprzętu należącego do strony (skanery, aparaty cyfrowe). Warunkiem jest, aby obywało się to w siedzibie organu, w obecności pracownika organu i nie powodowało uszkodzenia akt sprawy. Strona może także wnosić o sporządzenia kserokopii przez organ prowadzący postępowanie podatkowe. Organ podatkowy, odmawia sporządzenia takich kopii lub sporządzi je obciążając za ustaloną odpłatnością, zaliczaną do kosztów postępowania obciążających stronę. Ustalenie odpłatności za sporządzenie kserokopii z akt sprawy należy do kompetencji kierownika jednostki, wynikających z przepisów regulujących działanie tej jednostki i winno odpowiadać kosztowi, jaki ponosi organ za dokonanie takich czynności. W rozpoznawanej sprawie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. Ś. odpłatność za sporządzenia przez tę jednostkę kserokopii strony formatu A4 ustalił na kwotę 1,50 zł zarządzeniem z dnia [...]. Zarządzenie to zostało wydane na podstawie regulaminu organizacyjnego Urzędu Skarbowego w L. Ś. i dotyczy wewnętrznego funkcjonowania organu administracji publicznej, jego kosztów działalności i jako takie może być kwestionowane w ramach instytucji przewidzianej w dziale VIII "Skargi i wnioski" ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Żądanie przedstawienia szczegółowej kalkulacji kosztów w sytuacji, kiedy przepisy nie obligują strony postępowania do korzystania w tym zakresie z usług organu, jest pozbawione podstaw prawnych. O treści zarządzenia, w którym ustalono wysokość opłat za sporządzenie kserokopii, organ winien jednak poinformować stronę, która wystąpiła o sporządzenie kserokopii. W rozpoznawanej sprawie, na co słusznie w odpowiedzi na skargę wskazał organ odwoławczy, o fakcie poinformowania strony o wysokości opłat świadczy zapis w protokole z dnia [...]. Pełnomocnik strony zażądał wydania postanowienia o wysokości kosztów postępowania obciążających stronę w związku z żądaniem wydania kserokopii, zgłoszonym do protokołu z dnia [...]. Powołanego w skardze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27.04.2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 1347/04) nie można zastosować w ustalonym w rozpoznawanej sprawie stanie faktycznym. Należy zwrócić uwagę, że w rozpoznawanej sprawie, odmiennie niż w powoływanej przez skarżącą, co podkreślały także organy podatkowe, kserokopie organ sporządził na wniosek strony i żaden przepis postępowania podatkowego nie nakładał na organ obowiązku sporządzania kserokopii z akt sprawy. W postanowieniu organ wskazał sposób wyliczenia kosztów, podając koszt sporządzenia jednej strony i liczbę stron. Wobec wniosku strony i braku obowiązku dokonania przez organ tego rodzaju czynności, organ nie był zobowiązany do wykazywania celowości poniesienia kosztów. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut ustalenia odpłatności za sporządzenie kserokopii dokumentów z akt sprawy w kwocie wyższej niż podmioty prowadzące działalność gospodarczą w tym zakresie. Nieuprawnione jest, w ocenie Sądu, porównanie wykonania kserokopii jednej strony przyniesionego przez klienta pisma z kserokopią wskazanego przez stronę postępowania dokumentu, znajdującego się w aktach sprawy. Sporządzenie kserokopii wskazanego przez stronę dokumentu wiąże się z koniecznością wyszukania tego dokumentu, wyjęcia go z akt, sporządzenia kserokopii i umieszczenia ponownie w aktach. Nie jest też uzasadnione, czego jak się wydaje oczekuje skarżąca, dokonywanie przez organ szczegółowej kalkulacji kosztu sporządzenia kserokopii konkretnej strony z akt sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił jako bezzasadną