I SA/Po 1238/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska(spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Asesor sądowy WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007r. sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia[...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia VII raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień, maj 2003r. i od lipca do grudnia 2003r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr[...]; /-/ K. Nikodem /-/ M. Skwierzyńska /-/ E. Brychcy Z. S. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie kwoty 36.744,30 zł z tytułu ostatniej raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień i maj 2003r. oraz od lipca do grudnia 2003r. Podatniczka wskazała, że oprócz renty nie posiada żadnego innego dochodu, który umożliwiałby jej splacenie w. w. zaległości, tym bardziej, że ponosi wydatki związane z leczeniem. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 i § 2 Ordynacji podatkowej, odmówił Z. S. umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 36.744,30 zł, odsetek za zwłokę 9.620,00 zł i opłaty prolongacyjnej w wysokości 996,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ ten stwierdził, że nawet w przypadku zaistnienia w sprawie ważnego interesu podatnika umorzenie zaległości podatkowej pozostawione jest uznaniu organu podatkowego. Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, że podatniczka, prowadząca do lipca 2004r. działalność gospodarczą, nie pracuje i otrzymuje rentę z ZUS w wysokości 747,00 zł brutto miesięcznie. W 2005r. jej dochód brutto wyniósł 7.305,90zł, a jej męża 8.850,36 zł, co wynika z zeznań PIT za ten rok. Z. S. posiada samochód Volkswagen rok produkcji 1991 i zamieszkuje wraz z mężem w należącym do niego domu położonym na działce o powierzchni 0,38 ha, na której również znajdują się budynki gospodarczo - warsztatowe powierzchni 100m2, w których ich syn prowadzi działalność gospodarczą. Okoliczność, że w. w. obecnie nie posiada dochodów umożliwiających jej zapłatę zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług nie uzasadnia umorzenia tejże zaległości, zwłaszcza w aspekcie charakteru wskazanego podatku, który nie jest podatkiem bezpośrednim, obciążającym podatnika. Podatniczka z prowadzonej działalności gospodarczej do roku 2004, w którym ją zlikwidowała, uzyskiwała dochód, a jedynie w tym ostatnim roku poniosła stratę. Powyższy stan faktyczny, zdaniem organu podatkowego I instancji, nie uzasadnia umorzenia. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu odwołania podatniczki, w którym podnosi ona fakt uzyskiwania niskich dochodów i choroby swojej i męża, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że zasadą jest płacenie podatków, zaś umorzenie zaległości podatkowych stanowi nadzwyczajną instytucję, jako odstępstwo od tej zasady. Wskazał też na rozbieżności wynikające z porównania protokołów o stanie majątkowym z dnia[...] . i z [...]., co do ilości i marki posiadanych samochodów. Zauważył też, że rozstrzygając sprawę wzięto pod uwagę zarówno wcześniejsze zastosowanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych Z. S., a także jej obecną sytuację zdrowotną i finansową. Decyzję tę Z. S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji I instancji oraz o zwolnienie jej z ponoszenia kosztów sądowych. Skarżąca uzasadniając skargę podnosi argumenty podobne jak te zostały zawarte w odwołaniu tj. dotyczące jej sytuacji finansowej i zdrowotnej, które jej zdaniem uzasadniają umorzenie zaległości podatkowych. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Analiza wydanych w sprawie decyzji i akt podatkowych pozwala stwierdzić, że skarżąca (lat ... ) i jej mąż (lat...) mieszkają we własnym domu. Ze względu na stan zdrowia oboje małżonkowie pozostają pod stałą opieką lekarską. Żona - emerytka (emerytura 644,00zł) cierpi na nerwicę, a mąż na epilepsję i z tego powodu jako trwale niezdolny do pracy pobiera rentę inwalidzką (673,00zł.). Jak wynika z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia[...]. skierowanego do Izby Skarbowej (k. 17 akt administracyjnych) prowadzona egzekucja z jedynych podlegających egzekucji ruchomości - tj. samochodów: ciężarowego Mercedesa Benz i Volkswagena IT 50.2.4D nie doszła do skutku w związku ze złym stanem technicznym tych pojazdów, które w związku z tym zwrócono podatniczce (akt egzekucyjnych nie dołączono do akt niniejszej sprawy). W tym stanie rzeczy, skoro egzekucja zaległości podatkowych nie dała, jak należy sądzić, rezultatu, organy podatkowe winny w swych rozstrzygnięciach odnieść się i do tej okoliczności, co jednak zostało całkowicie pominięte w uzasadnieniach decyzji tak I jak i II instancji. Podniesiono natomiast niespójność treści protokołów o stanie majątkowym (k. 13, 14 i 15 akt administracyjnych) co do ilości posiadanych samochodów. W tym miejscu zauważyć należy, że w myśl przepisu art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy zobligowany jest do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Skoro kwestię samochodów - mimo, iż nie przedstawiały one faktycznie istotnej wartości - organy podatkowe uznały za istotną należało ustalić w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji - Centralnym Rejestrze Pojazdów jakie samochody skarżąca i jej mąż posiadali bądź posiadają i czy mają one realną wartość. Należało także ustalić jaki faktycznie jest stan zdrowia skarżącej np. żądając przedstawienia zaświadczenia lekarskiego lub przesłuchać ją w trybie art. 199 Ordynacji podatkowej na tę okoliczność. Bez wyczerpującego ustalenia stanu majątkowego skarżącej i jej męża, oraz jej stanu zdrowia i wysokości wydatków ponoszonych na leczenie małżonków organ podatkowy nie może stwierdzić, czy uzasadniony jest pogląd, iż Z S. ma możliwość spłaty zaległości podatkowych i odsetek, a także, czy po jej stronie istnieje ważny interes, który - zgodnie z przepisem art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej - stanowi przesłankę umorzenia zaległości podatkowych i odsetek. Z treści powołanego przepisu wynika, że umorzenie zaległości podatkowych ma charakter uznaniowy, co jednak nie znaczy, że organ podatkowy może dowolnie rozstrzygać sprawę tego typu. Winien on bowiem w pierwszym rzędzie prawidłowo ustalić stan faktyczny sprawy, a więc istnienie bądź nieistnienie po stronie podatnika ważnego interesu przemawiającego za umorzeniem ciążących na nim zaległości podatkowych, a następnie uzasadnić, zgodnie z wymogiem art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, dlaczego odmówił umorzenia tych zaległości. Poza tym zauważyć należy, że skarżąca w swym wniosku z dnia [...] wniosła o umorzenie jej kwoty 36.744,30 zł, natomiast organ I instancji zawarł w sentencji swej decyzji w pkt 2 rozstrzygnięcie dotyczące odmowy umorzenia odsetek, co byłoby uzasadnione jedynie w przypadku, gdyby należność główną - zaległość podatkową umorzono, o czym przesądza przepis art. 67a § 2 Ordynacji płotkowej, a w pkt 3 odmówił umorzenia opłaty prolongacyjnej w kwocie 996,00 zł, która, podobnie jak i odsetki, nie była przedmiotem wniosku podatniczki. Organ odwoławczy nie zwrócił uwagi na te nieprawidłowości, mimo, iż przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej jednoznacznie uzależnia umorzenie zaległości podatkowej i opłaty prolongacyjnej od wniosku podatnika. Rozpatrując sprawę ponownie organ podatkowy winien wziąć powyższe stwierdzenia pod uwagę. W świetle powyższego Sąd, rozstrzygając sprawę w jej granicach, nie będąc jednak w myśl przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną uznając, że skoro zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja I instancji nie odpowiadają prawu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" powołanej ustawy orzekł jak w sentencji. /-/ K. Nikodem /-/ M. Skwierzyńska /-/ E. Brychcy