I OSK 342/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska (spr.) Sędziowie Sędzia del. NSA Paweł Miładowski Sędzia NSA Marek Stojanowski Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 215/07 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 215/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] października 2006 r. nr [...], odmawiająca M. P. przyznania zasiłku celowego na pokrycie zobowiązań z tytułu pożyczek w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, iż organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, z którego wynika, iż M. P. – osoba bezrobotna, przewlekle chora, prowadząca jednoosobowe gospodarstwo, objęta różnymi formami pomocy społecznej – znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i spełnia kryterium do przyznania zasiłku, jednak zgodził się ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonych decyzjach, że zasiłek celowy na pokrycie zadłużeń nie może być przyznany, bowiem art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) stanowi, że ta forma, pomocy przyznawana w ramach uznania administracyjnego, ma służyć zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej, a taką spłata długów nie jest. Wojewódzki Sąd podkreślił również, że skarżący jest jedną z osób objętych pomocą społeczną i organ pomocy społecznej wziął pod uwagę także potrzeby innych, udzieloną mu pomoc i swoje możliwości finansowe, co także wpływa na prawidłowość rozstrzygnięcia. Reprezentowany przez adwokata z urzędu, M. P. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania i zarzucając: 1. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, a to: – art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez przyjęcie a priori, iż pokrycie zobowiązań finansowych zaciągniętych uprzednio w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w tym potrzeb medycznych nie mieści się w normie powołanego artykułu, w sytuacji gdy przepisy ustawy nie wykluczają przyznanie zasiłku celowego lub specjalnego zasiłku celowego na pokrycie przedmiotowych zobowiązań; – art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię i ograniczającą instytucję uznania administracyjnego do dowolnej decyzji organu, w sytuacji gdy obowiązkiem organu załatwiającego sprawę w oparciu o uznanie administracyjne jest załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie. 2. Naruszenie prawa materialnego przez jego niezastosowanie, a to: – art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji kiedy przyznanie zasiłku celowego na pokrycie zobowiązań wobec wierzycieli, zaciągniętych za wiedzą organu pomocy społecznej na opłatę niezbędnych kosztów związanych z leczeniem i opłaceniem czynszu za mieszkanie zmierzałoby do życiowego usamodzielnienia wnioskującego i umożliwiałoby mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka; – art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w przedmiotowym wypadku zachodziły przesłanki jego zastosowania. 3. Naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: – art. 141 § 4 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewyjaśnienie podstawy, na której Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, iż organ wydający zaskarżoną decyzję dopełnił obowiązku wykazania niedysponowania wystarczających środków na udzielenie przedmiotowego zasiłku celowego. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona. Zasiłek celowy, jak to zasadnie podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny i organy obu instancji, ma służyć, zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej. Potrzeby te wymienia ust. 2 tego artykułu, zaliczając do nich koszty zakupów żywności, leków i leczenia, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, pogrzebu. Wyliczenie to nie jest wyczerpujące, o czym świadczy użycie w tym przepisie sformułowania "w szczególności", jednakże wskazanie rodzaju i rozmiarów potrzeb bytowych daje obraz co należy przez nie rozumieć. Stosownie do tych przepisów niezbędna potrzeba bytowa to taka, która ma umożliwić przyzwoitą egzystencję tak co do zdrowia i odżywienia, jak i ubrania i mieszkania. Z cyt. art. 39 ust. 1 wynika też, na co również wskazał Wojewódzki Sąd, że zasiłek celowy przyznawany jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Orzekanie organów w ramach uznania nie oznacza wcale dowolności, tylko ustalenie i rozważenie wszystkich okoliczności sprawy. Zgodzić należy się z Wojewódzkim Sądem, iż sprawa została dostatecznie wyjaśniona, organ bowiem ustalił i miał na uwadze sytuację życiową skarżącego, ale także i to, że jest objęty różnymi formami pomocy i że nie jest jedynym podopiecznym pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika także, choć może nie zostało to wyeksponowane w rozstrzygnięciach, że skarżący nie wykorzystuje własnych możliwości w celu przezwyciężenia swojej trudnej sytuacji, ale w istocie pozostaje na utrzymaniu pomocy społecznej. Te wszystkie okoliczności, które miały znaczenie w sprawie, zostały przez organy rozważone, a Wojewódzki Sąd również ocenił zasadność ich wpływu na rozstrzygnięcie. W takim stanie rzeczy podzielić należy ocenę Wojewódzkiego Sądu, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i w prawidłowo ustalonych i ocenionych okolicznościach sprawy zasadnie odmówiły zasiłku celowego na spłatę długów. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego z urzędu, orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, bowiem art. 209 i 210 ww. ustawy, który stanowi podstawę orzekania o kosztach dla Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy tylko kosztów pomiędzy stronami postępowania.