II OSK 475/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie sędzia NSA Krystyna Borkowska sędzia del. WSA Mariola Kowalska (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 405/07 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 grudnia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie sygn. akt II SA/Kr 405/07, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi W. K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lutego 2007r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki, skargę oddalił. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z dnia [...] września 2005 r., znak [...] na podstawie art. 48 ust. 1, art. 80 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Proszowicach nakazał W. K. rozbiórkę budynku gospodarczego na działce nr [...] w N. B.. Po przeprowadzeniu oględzin nieruchomości organ stwierdził, że na działce nr [...] wykonywane były roboty budowlane związane z budową budynku gospodarczego o wymiarach zewnętrznych 7,80 X 5,05 m, usytuowanego bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią i dobudowanego do istniejącego budynku mieszkalnego inwestora. W dniu kontroli stwierdzono wykonanie murów parteru z osadzoną stolarką oraz częściowo murów poddasza. Wykonane zostały również elementy konstrukcyjne stropu. Roboty budowlane wykonywano w oparciu o zgłoszenie inwestora złożone w Urzędzie Gminy Nowe Brzesko. Organ ustalił, iż sposób usytuowania budynku jest niezgodny ze złożonym szkicem stanowiącym załącznik do zgłoszenia. Inwestor zwiększył również powierzchnię budowanego obiektu z 35m2 do 39,39m2, a zatem w ocenie organu na wybudowanie tego obiektu budowlanego inwestor zobowiązany był uzyskać pozwolenie na budowę. Organ I instancji ustalił, iż obowiązujący w dacie zgłoszenia miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie przewidywał możliwości budowy na przedmiotowej działce budynków gospodarczych, co jak przyjął organ oznaczało, iż zgłoszenie zostało przyjęte z rażącym naruszeniem prawa. Organ I instancji stwierdził, iż przeprowadzone postępowanie wykazało brak możliwości spełnienia wymogów określonych w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, które umożliwiają zastosowanie procedury określonej w art. 48 ust. 3 tej ustawy. Inwestor przedstawił bowiem decyzję Wójta Gminy Nowe Brzesko o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 21 stycznia 2002r. odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla budynku gospodarczego na tym terenie z powodu sprzeczności z planem miejscowym. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie, po rozpoznaniu odwołania W. K., decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., znak [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie Gmina Nowe Brzesko nie posiada obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zaś przedstawiona organowi I instancji decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 21 stycznia 2002r. nie dopuszczała budowy budynku gospodarczego na działce nr [...] w N. B., a zatem legalizacja nie była możliwa i należało orzec rozbiórkę. W skardze do sądu administracyjnego w Krakowie W. K. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę wskazał, iż organy I i II instancji w sposób zgodny z art. 7 i 77 k.p.a. zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Jak ustalono w postępowaniu wyjaśniającym W. K. wykonał samowolnie roboty budowlane polegające na budowie budynku gospodarczego o powierzchni 39,39m2, co ustalono podczas oględzin w dniach 12 czerwca 2001r., 11 września 2001r. oraz 29 lipca 2005r. Do budowy budynku gospodarczego inwestor przystąpił po dokonaniu w dniu 9 lipca 1999r. zgłoszenia w Urzędzie Gminy Nowe Brzesko, przy czym zgłoszenie to dotyczyło budowy budynku gospodarczego w oparciu o art. 29 ust. 1 lit. a w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, stanowiącym, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów gospodarczych, związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej: parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35m2. Wobec powyższego, w ocenie Sądu I instancji zasadnie organy nadzoru budowlanego ustaliły, iż na wybudowany budynek wymagane było uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę. W tej sytuacji prawidłowo w niniejszej sprawie zostało przez organ I instancji wszczęte postępowania na podstawie art. 48 Prawa budowlanego mające na celu legalizację przedmiotowej samowoli. W toku postępowania zostało ustalone, iż nie istnieje aktualny miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla gminy w Nowym Brzesku, a inwestor nie przedstawił decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji. Przedstawione przez skarżącego decyzje ustalające warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dotyczyły budynku mieszkalnego, a zatem nie miały znaczenia dla oceny niniejszej sprawy. W skardze kasacyjnej od tego wyroku W. K. zarzucił: - naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy poprzez obrazę przepisu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) polegające na oddaleniu skargi pomimo naruszenia przez zaskarżoną decyzję przepisu art. 48 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo budowlane, poprzez nakazanie skarżącemu rozbiórki wzniesionego obiektu, pomimo iż dla jego legalizacji wystarczające byłoby nakazanie rozbiórki części obiektu w sposób prowadzący do pomniejszenia jego powierzchni do 35m2, - naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez obrazę art. 2 oraz 32 ust. 1 Konstytucji polegające na oparciu rozstrzygnięcia na przepisie art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy Prawo budowlane, który to przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego uznany został za sprzeczny z powyższymi przepisami Konstytucji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej z urzędu polegającej na sporządzeniu niniejszej skargi, które nie zostały uiszczone w żadnej części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sadów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowego. Zarzuty skargi kasacyjnej, mimo ich błędnej kwalifikacji, sprowadzają się w istocie do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 48 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo budowlane, z naruszeniem którego związane są dalsze zarzuty dotyczące art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), a także zarzut naruszenia art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji w związku z zastosowaniem w sprawie art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego, przepisu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za sprzeczny z Konstytucją . Bezspornym jest, że roboty budowlane związane z budową budynku gospodarczego w miejscowości N. B. skarżący W. K. wykonał bez pozwolenia na budowę. Wprawdzie inwestor dokonał zgłoszenia budowy przedmiotowego budynku, jednakże mimo nie wniesienia sprzeciwu należy zgodzić się z Sądem I instancji, iż zgłoszenie budowy było bezskuteczne w świetle przepisów Prawa budowlanego z uwagi na to, iż na danym terenie istniał zakaz budowy tego typu obiektów wynikający z obowiązującego wówczas planu miejscowego. Ponadto inwestor wybudował budynek na budowę którego winien był uprzednio uzyskać pozwolenie na budowę, ponieważ nie spełnia on przesłanek wynikających z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo budowlane. Z tego tez powodu, jak trafnie uznał Sąd I instancji w sprawie, miał zastosowanie przepis art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2006 , Nr 156, poz. 1118 z późn.zm.), przewidujący możliwość legalizacji obiektów wybudowanych samowolnie, jeżeli inwestycja nie narusza przepisów dotyczących planowania i zagospodarowania przestrzennego, jak również przepisów technicznych. W niniejszej sprawie Sąd I instancji wskazał, iż z prowadzonego przez organy administracji postępowania tzw. legalizacyjnego wynikało, iż inwestor nie wykazał, że jego inwestycja – budynek gospodarczy na działce nr [...] w N. B. spełnia przesłanki określone w art. 48 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego. Skarżący w toku postępowania nie przedstawił bowiem wymaganych dokumentów określonych w art. 48 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy. Żaden z dokumentów przedłożonych przez skarżącego nie wykazywał zgodności popełnionej przez niego samowoli budowlanej z planem miejscowym lub decyzją o warunkach zabudowy. Z decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu wydanej przez Wójta Gminy Nowe Brzesko z dnia [...] stycznia 2002r. wynikało, iż organ ten odmówił wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu na budowę budynku gospodarczego na działce [...]. Zgodzić się należy z Sądem I instancji, iż pozostałe decyzje Wójta Gminy Brzesko o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania dla przedmiotowej działki z dnia : 7 lutego 2002r., 8 lutego 2003r. oraz 25 października 2004r. nie miały znaczenia dla oceny możliwości legalizacji popełnionej przez skarżącego samowoli budowlanej, ponieważ dotyczyły one możliwości budowy na jego działce budynku mieszkalnego, nie zaś budynku gospodarczego. W tej sytuacji zasadnie nakazano rozbiórkę na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Nie było natomiast możliwe, jak chce tego autor skargi kasacyjnej, doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem poprzez orzeczenie o nakazie rozbiórki części obiektu, ponieważ na działce skarżącego nie było w ogóle możliwości legalnego posadowienia budynku gospodarczego, niezależnie od tego czy budynek ten miałby powstać w oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego czy też na zasadach ogólnych określonych w art. 28 tej ustawy. Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 2 i 32 Konstytucji RP i art. 48 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007r. w sprawie P 37/2006, Trybunał uznał, że przepis art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy Prawo budowlane w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania" jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą sprawiedliwości społecznej oraz zasadą równości wobec prawa z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w warunkach niniejszej sprawy, pozbawienie mocy obowiązującej przepisu art. 48 w tej części nie miało wpływu na ocenę prawidłowości wydanego wyroku przez Sąd I instancji. Skarżący w toku postępowania administracyjnego dysponował bowiem decyzją ostateczną, o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, która wprost stanowiła o braku możliwości budowy na działce skarżącego budynku gospodarczego. Zatem niezależnie od tego że podstawą rozstrzygnięcia Sądu I instancji był brak decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania w sprawie samowoli budowlanej, inwestor nie spełniał warunków określonych w przepisie art. 48 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego w brzmieniu uwzględniającym wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Z tego też powodu Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej za niezasadne. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) orzekł, jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.