II SA/Bd 831/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Asesor WSA Grzegorz Saniewski ( spr.) Protokolant Ewa Czerwińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. W dniu [...] stycznia 2007 r. skarżący W.T. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. z podaniem o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności wskazując jednocześnie, że nie wyraża zgody na przyznanie świadczenia w formie kartek czy obiadów. Po dwukrotnym uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji w wyniku składanych przez skarżącego odwołań, Prezydent W., w imieniu którego działał Kierownik Sekcji Świadczeń Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, decyzją z [...] lipca 2007 r. nr [...], odmówił przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności. Organ pierwszej instancji wskazał, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącemu pomocy na zakup żywności, gdyż takowa została mu już w I kwartale 2007 r. udzielona poprzez przyznanie zasiłku celowego w wysokości 90 zł na mocy decyzji z dnia [...] maja 2007 r., co jest zgodne z meldunkiem z dnia [...] stycznia 2007 r. dotyczącym realizacji zadań w zakresie pomocy społecznej. Odwołując się skarżący wniósł o "przywrócenie" mu zasiłku celowego za miesiąc styczeń 2007 r. Zarzucił, iż organ pierwszej instancji błędnie uznał, że udzielono mu już pomocy w postaci zasiłku celowego. Zasiłek, o którym mowa w decyzji z [...] maja 2007 r. dotyczy bowiem lutego a nie stycznia 2007 r. Ponadto według skarżącego z treści powołanego przez organ meldunku z dnia [...] stycznia 2007 r. nie wynika, że pomoc w formie zasiłku celowego może być przyznana tylko raz na kwartał. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej dalej "k.p.a.") w związku z art. 3 ust. 4 i art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.) oraz art. 5 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. Kolegium stwierdziło, że załączone do akt sprawy meldunki (z dnia [...] stycznia 2007 r., [...] kwietnia 2007 r. i [...] lipca 2007 r.) potwierdzają ograniczone możliwości finansowe w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" pozwalające na przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na żywność raz na kwartał oraz brak możliwości przyznania zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący został objęty pomocą w I kwartale 2007 r. w formie karty żywnościowej oraz w II kwartale w formie zasiłku celowego, co potwierdza lista wypłat świadczeń. Organ odwoławczy podkreślił, że udzielenie pomocy pieniężnej zależy z jednej strony od okoliczności uzasadniających udzielenie wsparcia, a z drugiej strony – od możliwości, w tym możliwości finansowych pomocy społecznej. Niedobór funduszy stanowi okoliczność uzasadniającą zastosowanie dodatkowych kryteriów przyznawania świadczeń, które umożliwiają ich sprawiedliwe rozdysponowanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy W.T. wyraził niezadowolenie z zapadłych w jego sprawie rozstrzygnięć organów administracyjnych i po raz kolejny wniósł o przyznanie zasiłku celowego za styczeń 2007 r. Skarżący wskazał, że od stycznia 2007 r. jest pozbawiany zasiłku celowego, natomiast zmusza się go do korzystania z posiłków w jadłodajni. Organy nie uwzględniają tym samym jego sytuacji tj. tego, iż jest bezrobotny i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która jest osobą niepełnosprawną. Zdaniem skarżącego otrzymanie przez niego zasiłku za luty 2007 r. (wypłaconego dopiero w czerwcu 2007 r.) nie może stać na przeszkodzie przyznaniu świadczenia za styczeń. Wskazał, iż otrzymał zasiłki za luty – wypłacony w czerwcu i za czerwiec – ustalony decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. i wypłacony w lipcu. Pozbawiony został natomiast zasiłków celowych za styczeń, marzec, maj, lipiec i sierpień. Skarżący zarzucił, iż środki na pomoc społeczną wykazywane w meldunkach ośrodka pomocy społecznej są zaniżone. Kwestionował także prawidłowość praktyki udzielania zasiłków w formie karty żywieniowej wobec faktu, iż może być ona realizowana w sklepie, w którym ceny są wyższe niż w innych sklepach, co przekłada się na mniejszą możliwość zakupu żywności. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, nie wkraczając przy tym w uprawnienia organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie może zatem – jak wnosi o to skarżący – przyznać mu zasiłku. Badając natomiast postępowanie organów administracji w sposób, w jaki Sąd władny jest to uczynić, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie uchybia prawu w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania. Bezsporne jest w przedmiotowej sprawie, że skarżący spełnia warunki do objęcia pomocą społeczną. Spór natomiast dotyczy w istocie kwestii, czy organ zasadnie odmówił przyznania świadczenia w konkretnej, żądanej przez skarżącego formie (tj. w formie pieniężnej) powołując się na brak środków finansowych. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Oznacza to, że nawet w przypadku, gdy wnioskodawca spełnia kryteria do otrzymania pomocy społecznej formie zasiłku celowego, to odpowiednio udokumentowana przez organ sytuacja braku wystarczających środków na pokrycie całości zgłoszonych wniosków o świadczenia, uprawnia organ do adekwatnego ograniczenia tej pomocy. Co do zasady zatem organy mogły odmówić wnioskowanego przez skarżącego świadczenia z powołaniem się na brak środków finansowych i wynikające z tej okoliczności ograniczenie w przyznawaniu świadczeń. Owo ograniczenie mogło być podstawą przyjęcia przez organ pomocy społecznej reguły, iż zasiłek celowy na zakup żywności może być przyznany tylko raz na kwartał. Przyjęcie tej reguły nie może jednakże prowadzić do naruszenia przyjętej w Kodeksie postępowania administracyjnego zasady, iż organ administracji orzeka w oparciu o stan prawny i faktyczny istniejący w dniu orzekania. W rezultacie badanie, czy przyznaniu wnioskodawcy świadczenia nie stoi na przeszkodzie fakt, że wyczerpał on już swój kwartalny "limit" musi odnosić się do tego kwartału, w którym organ podejmuje rozstrzygnięcie. W przedmiotowej sprawie oznacza to, że orzekając w sierpniu 2007 r. Kolegium powinno rozważyć sytuację zaistniałą w III kwartale tego roku. Biorąc pod uwagę powyższe, a także treść zgromadzonych w sprawie dokumentów, Sąd uznał, iż zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa, aczkolwiek jego uzasadnienie jest częściowo błędne. Zdaniem Sądu Kolegium wykazało istnienie sytuacji braku wystarczających środków na pokrycie całości zgłoszonych wniosków o świadczenia. Z załączonego do akt sprawy dokumentu z dnia [...] lipca 2007 r. zatytułowanego "Meldunek Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. dot. realizacji zadań w 2007 r." wynika, że organ nie posiada wystarczających środków finansowych do realizacji zasiłków celowych na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, określonych w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto z dokumentu tego wynika, że na pomoc w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" organ wprawdzie posiada środki, ale w ograniczonej wysokości, pozwalającej na przyznanie zasiłku jeden raz w kwartale w kwocie 120 zł na osobę, która nie korzysta z posiłku m.in. w jadłodajni. Zarzut skarżącego zaniżenia przez organy pomocy społecznej wielkości środków finansowych należy uznać przy tym za niezasadny. Opiera się on w istocie na spostrzeżeniu, iż w poszczególnych meldunkach wykazywane są różne kwoty przeznaczone na różne formy pomocy. Okoliczność ta, zdaniem Sądu nie dowodzi praktyki "ukrywania" środków finansowych. Zmiana kwot może bowiem obrazować stopniowe wydatkowanie zgromadzonych środków z ewentualnymi równoczesnymi zmianami w budżecie organu pomocy społecznej, wywołanymi zmianami w budżecie gminy, która finansuje działalność organu. Błędnie natomiast Kolegium uznało, że powodem odmowy przyznania zasiłku celowego jest otrzymanie przez skarżącego świadczeń w I kwartale roku. Jak wynika z wyższej poczynionych uwag Sądu - rozstrzygając sprawę w sierpniu Kolegium powinno rozważyć, czy skarżący otrzymał pomoc w III a nie w I kwartale roku. Kolegium takich rozważań nie poczyniło. Jednakże z treści wskazanej w uzasadnieniu decyzji listy wypłat wynika, że skarżący w lipcu 2007 r. (tj. w III kwartale) otrzymał zasiłek na zakup żywności. Okoliczność tę potwierdza sam skarżący w skardze, dołączając do niej decyzję z [...] lipca 2007 r. (k. 44 akt sądowych) przyznającą mu zasiłek w wysokości 120 zł, którego wypłatę odnotowano na wskazanej liście. W istocie zatem odmowa przyznania świadczenia nastąpiła przy zachowaniu przyjętej przez organ pomocy społecznej reguły ograniczenia wysokości świadczeń w danym kwartale roku. Za niezasadny należy uznać zarzut skarżącego, że w wyniku zaskarżonej decyzji został pozbawiony dodatku celowego "za styczeń" 2007 r. Trzeba zwrócić uwagę, że jak wynika z treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Nie jest to zatem świadczenie przyznawane "za okres" Nie ma do niego zastosowania przepis art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, tj. nie może być przyznawany "za miesiąc" w którym został złożony wniosek o jego przyznanie. Zarzut skarżącego odnośnie praktyki udzielania zasiłków w formie karty żywieniowej jest o tyle bezzasadny, że dotyczy nie tyle skarżonej decyzji, ile ogólnej praktyki organów pomocy społecznej, która w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd oddalił skargę.