II SA/Bd 823/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 grudnia 2007r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę. II SA/Bd 823/07 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]) Dyrektor Izby Celnej w [...] na podstawie art. 26 ust. 8 w związku z art. 27 ust.1 i 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641; z późn. zm.) oraz art. 104 kpa zwolnił ze służby A. P. z dniem [...] r. W uzasadnieniu organ opisał przebieg służby zwolnionego funkcjonariusza i wskazał, że Prokuratura Okręgowa w [...] prowadziła przeciwko ww. postępowanie karne o czyn z art. 231 k.k., zakończone prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] r., mocą którego toczące się postępowanie zostało warunkowo umorzone. Organ podniósł, że w świetle art. 26 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusza celnego można zwolnić w wypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego, jeżeli ścigany czyn dotyczył przestępstwa popełnionego umyślnie, ściganego z oskarżenia publicznego. Wskazał też, że skarżący był pisemnie pouczony przez przełożonego o obowiązku prawidłowego stosowania przepisów prawa w zakresie ustalania wartości celnej samochodów sprowadzanych z zagranicy. Organ wskazał również, że czyn, za który funkcjonariusz został pociągnięty do odpowiedzialności karnej, nie jest czynem błahym, który można zbagatelizować. Funkcjonariusza celnego w trakcie pełnienia służby obowiązuje kodeks etyki, którego należy bezwzględnie przestrzegać. Ponadto w myśl art. 2 pkt 5 ww. ustawy funkcjonariuszem służby celnej może być osoba, która "cieszy się nieposzlakowaną opinią" i nie ulega wątpliwości, że prawomocne orzeczenie sądu o warunkowym umorzeniu postępowania eliminuje istnienie tej przesłanki. Wskazano, że funkcjonariusz, nie dotrzymał zobowiązania strzeżenia dobrego imienia służby, zawartego w złożonym ślubowaniu. A. P. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie decyzji z [...] r., wskazując, iż przywołane postanowienie Sądu jest orzeczeniem prawomocnym i zgodnie z art. 68 § 1-4 k.k. nie można podjąć warunkowo umorzonego postępowania później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby, który już zakończył się i zdaniem skarżącego po jego upływie nie może już być pociągnięty do żadnej odpowiedzialności karnej czy służbowej, w związku, z czym zwolnienie ze służby uważa za pozbawione podstaw prawnych. Dyrektor Izby Celnej w [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] r. (znak:[...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż twierdzenie, że warunkowe umorzenie postępowania podlega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy po zakończeniu okresu próby i wówczas uważa się je za niebyłe, jest bezpodstawne i nie znajduje odzwierciedlenia w kodeksie karnym, bowiem brak przepisów pozwalających na wysnucie takiego wniosku, a kodeks karny reguluje tylko i wyłącznie kwestie odpowiedzialności karnej. Zdaniem organu, stosownie do treści art. 26 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej sama okoliczność wydania orzeczenia przez sąd jest wystarczającą przesłanką usunięcia funkcjonariusza z szeregów służby celnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na tą decyzję A. P. wniósł o uchylenie tej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, zarzucając obrazę przepisów prawa, mającą wpływ na wynik postępowania, a mianowicie obrazę art. 26 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej polegającą na błędnym zastosowaniu tego przepisu w sytuacji, kiedy decyzja o warunkowym umorzeniu postępowania jest już niebyła i doszło, z uwagi na pomyślny upływ okresu próby i spełnienie warunków z niej wynikających, do ostatecznego umorzenia postępowania. Podniósł, że gdyby zaakceptować stanowisko organu, iż bez ograniczenia czasowego, w dowolnym momencie po wydaniu rozstrzygnięcia o warunkowym umorzeniu postępowania, możliwe jest zwolnienie ze służby, to w rezultacie osoba wobec której dokonano umorzenia znalazłaby się w gorszej sytuacji niż osoba, którą skazano prawomocnym wyrokiem i nastąpiło wobec niej zatarcie skazania. Podkreślił, że toczące się przeciwko niemu postępowania karne zaowocowało już konsekwencjami służbowymi w postaci zawieszenia w wykonywaniu obowiązków. Zwrócił też uwagę na różnicę w dyspozycji art. 25 i 26 ustawy o Służby Celnej. Pierwszy z tych przepisów mówi o obowiązku zwolnienia, podczas kiedy drugi, mówi o możliwości zwolnienia. Jest to zatem decyzja fakultatywna, wobec czego konsekwencje natury dyscyplinarnej i służbowej, które były wynikiem postępowania karnego, powinny mieć istotne znaczenie przy ocenie zasadności zwolnienia ze służby. Skarżący podkreślił także, że nigdy nie był pociągnięty do odpowiedzialności karnej. Warunkowe umorzenie postępowania nie jest bowiem skazaniem. Warunkowe umorzenie postępowania jest uchyleniem odpowiedzialności karnej i rezygnacją ze skazania i kary. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie - i niejako na marginesie tylko - należy zauważyć, iż obie strony błędnie wskazują przepis prawa, który faktycznie był zastosowany w postępowaniu administracyjnym. Nie może być tym przepisem ustęp 8 art. 26 ustawy o Służbie Celnej, ponieważ art. 26 nie posiada jednostek redakcyjnych w postaci ustępów. Artykuł ten dzieli się jedynie na punkty, aczkolwiek punkt 8 jest tożsamy w swej treści z normą powoływaną przez organ i skarżącego. Fakt, że organ, pomimo błędnego wskazania, zastosował normę faktycznie istniejącą w systemie prawa, nie może być oczywiście uznany za takie naruszenie przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik postępowania, a tym samym skutkowałyby koniecznością uchylenia decyzji przez Sąd. To tyle na marginesie sprawy. Natomiast przechodząc do meritum sprawy, należy zgodzić się ze skarżącym, że warunkowe umorzenie postępowania karnego nie jest równoznaczne z wyrokiem skazującym. Jest ono jednak sądowym - co należy mocno podkreślić - stwierdzeniem faktu popełnienia przestępstwa. Chybione jest więc stwierdzenie zawarte w skardze, że skarżący nigdy nie był pociągnięty do odpowiedzialności karnej, skoro toczyło się odpowiednie postępowanie przygotowawcze dotyczące popełnienia przez skarżącego przestępstwa wyczerpującego dyspozycję art. 231 § 1 k.k. i zakończone prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] II Ko2 1/03 z dnia [...] r. o warunkowym jego umorzeniu. Postanowienie takie ma charakter środka reakcji prawnokarnej, jak wyrok – tyle że bez orzekania kary czy stosowania środków karnych. Jak słusznie wskazał organ, brak jednak w treści Kodeksu karnego przepisu, który nakazywałby zatarcie informacji o zastosowaniu powyższego środka. Ustawa – Kodeks karny zabrania tylko po upływie terminu wskazanego treścią art. 68 § 4 prowadzenia postępowania karnego, należy dodać: wyłącznie postępowania karnego. Tak więc, biorąc pod uwagę charakter powyższej instytucji, należy stwierdzić, iż nie można – wbrew wywodom skarżącego - uznać osoby, wobec której warunkowo umorzono postępowanie karne (a więc i skarżącego), jako osoby przeciwko której nie toczyło się postępowanie karne. Jest więc oczywiste, że zastosowanie warunkowego umorzenia postępowania karnego oznacza przypisanie oskarżonemu (a więc i skarżącemu) popełnienia przestępstwa, oparte na stwierdzeniu jego winy. Osoba taka, nie jest osobą karaną. Jest jednak osobą, która niewątpliwie popełniła przestępstwo i wobec której tylko w a r u n k o w o umorzono postępowanie! Powyższa konstatacja ma znaczenie przy interpretacji i stosowaniu art. 26 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej. W przepisie tym ustawodawca przewidział, że funkcjonariusz celny, wobec którego warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawie o czyn popełniony umyślnie, ścigany z oskarżenia publicznego, może - być zwolniony ze służby. Należy także zwrócić uwagę, że wskutek zmiany wprowadzonej od dnia 10 października 2003 r. na mocy art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) istnieje obligatoryjny wymóg zwolnienia ze służby celnej funkcjonariusza nawet w przypadku, jeżeli dopiero wniesiono przeciwko niemu akt oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego (art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej). Wskazuje to w sposób wyraźny na rosnące wymagania stawiane funkcjonariuszom celnym. Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 19 października 2004 r. (sygn. K 1/04, opubl. OTK Nr 9/A/2004, poz. 93) oraz z dnia 13 lutego 2007 r. (sygn. akt K 46/05, opubl. w OTK Nr 2/A/2007 poz. 10) uznał, że w świetle istniejących, restrykcyjnych ograniczeń, jakie niesie za sobą przynależność do Służby Celnej wymóg ten jest zgodny z Konstytucją akcentując właśnie kwestie sylwetki moralno-etycznej funkcjonariusza Służby Celnej. Użycie w przepisie art. 26 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej sformułowania "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie ze służby na podstawie tego przepisu ma charakter uznania administracyjnego. Organ administracyjny, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje jaki użytek uczyni ze swoich uprawnień, ma obowiązek wnikliwie i wszechstronnie zbadać stan faktyczny sprawy, i odpowiednio - stosownie do dyspozycji art. 107 § 1 i 107 § 3 kpa – uzasadnić swą decyzję. Te wymogi w odniesieniu do skarżącego zarówno w decyzji z dnia [...] r. jaki i [...] r. zostały spełnione. Tym samym zostały także prawidłowo i wyczerpująco wykonane wszystkie polecenia zawarte w poprzednim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z [...] r. – II SA/Bd [...] . W art. 26 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej ustawodawca, poza wskazaniem przesłanki w postaci istnienia orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania karnego dotyczącego przestępstwa popełnionego umyślnie i ściganego z oskarżenia publicznego, nie wskazał jakie dodatkowe okoliczności czy przesłanki organ powinien brać pod uwagę przy wydawaniu decyzji o zwolnieniu ze służby, a co za tym idzie – jakie fakty, poza faktem wydania wymienionego orzeczenia, organ powinien ustalić przed wydaniem decyzji. Przy tak ograniczonych ustawowo ramach postępowania wyjaśniającego trudno wywodzić, jak czyni to skarżący, że ponoszenie konsekwencji służbowych w postaci zawieszenia w wykonywaniu obowiązków, jest związane z zaistnieniem przesłanki, jaką winien rozważać organ przed wydaniem przedmiotowej decyzji. Podobnie należy ocenić kwestię ogólnie poprawnego wypełniania obowiązków służbowych przez skarżącego. Należy w tym miejscu podkreślić, że skarżący dopuścił się przestępstwa polegającego na tym, ze przy odprawie celnej samochodu zaakceptował nie powołując rzeczoznawcy i mimo nie stwierdzenia jakichkolwiek uszkodzeń nowego pojazdu, przedłożony za pośrednictwem agencji celnej fałszywy rachunek nabycia pojazdu z zagranicy, co doprowadziło do uszczuplenia należności celnych i podatkowych w kwocie 80.420, 60 zł na szkodę Skarbu Państwa; tj. o przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. Dopuścił się więc nie tylko przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego ale – co szczególnie istotne - związanego z jego służbą i podczas tej służby, co organ prawidłowo ocenił, iż "kłóci się z zasadą opartą w art. 2 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którą funkcjonariuszem celnym musi być osoba, która cieszy się nieposzlakowaną opinią". Tak więc należało uznać, iż organ nie naruszył prawa wydając zaskarżoną decyzję i dlatego, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało oddalić skargę.