IV SA/Wr 472/07
WyrokWSA we Wrocławiu2007-12-20
Skład orzekający: Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Małgorzata Masternak-Kubiak, Wanda Wiatkowska - Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zasiłek pielęgnacyjny powinien być przyznany od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności, czy od daty złożenia wniosku o świadczenie, w sytuacji gdy nastąpiła przerwa w ważności orzeczenia o niepełnosprawności?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, że przepisy art. 24 ust. 2 i art. 23 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim uzależniają przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku, są niezgodne z Konstytucją RP. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego powinno być ustalane od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności, ponieważ konstytucyjnie chronione prawo do pomocy osobom niepełnosprawnym powinno być realizowane efektywnie, a ograniczenie daty przyznania świadczenia do daty złożenia wniosku narusza zasadę równości i efektywności.Stan faktyczny
Skarżąca A. F. wniosła o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lutego 2006 r. do 31 marca 2007 r. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, wskazując na brak prawidłowo złożonego wniosku w wymaganym terminie. Skarżąca argumentowała, że pobierała zasiłek nieprzerwanie od 1989 r. i była niepełnosprawna od dzieciństwa, a postępowanie w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności trwało długo. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., która utrzymała w mocy decyzję o odmowie przyznania zasiłku.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. oraz poprzedzającą ją decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak- Kubiak Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla decyzję I i II instancji.
Przedmiotem skargi wniesionej przez A. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Miejskiego Ośrodka pomocy społecznej we W. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 lutego 2006 r. do 31 marca 2007 r.
Decyzja pierwszo-instancyjna wydana została z powołaniem się na przepisy art. 1, art. 3, art. 4, art. 5, art. 8, art. 16, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24, art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.)(zwanej dalej ustawą) oraz § 2, § 17, § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr105, poz. 881 ze zm.) W jej uzasadnieniu organ wskazał, że według art. 23 ust. 1 ustawy ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje na wniosek strony, - co jego zdaniem - wyklucza jego działanie z urzędu. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy świadczenia rodzinne przyznaje się począwszy od miesiąca, w którym do organu administracji wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego. Z kolei zaś z art. 23 ust. 3a ustawy wynika, że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Według organu I instancji z akt sprawy wynika, że strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku w dniu 20 kwietnia 2007 r. wraz z aktualnym orzeczeniem o niepełnosprawności, natomiast przepis art. 24 ust. 3 b ustawy wymaga, załączenia do wniosku zaświadczenia właściwej instytucji potwierdzającego złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, czego strona nie zrobiła, i co w konsekwencji skutkowało wydaniem decyzji odmownej w zakresie zasiłku pielęgnacyjnego za wnioskowany okres.
W odwołaniu strona podniosła, że postępowanie dotyczące określenia stopnia niepełnosprawności trwało aż 14 miesięcy i zakończyło się korzystnym dla niej wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] r., sygn. akt [...], natomiast nikt w tym okresie nie poinformował jej o konieczności złożenia wniosku w styczniu 2006 r. Wskazała, że od września 1989 r. do dnia 31 stycznia 2006 r. nieprzerwanie pobierała zasiłek pielęgnacyjny, z uwagi na stwierdzoną niepełnosprawność wywołaną cukrzycą . Ponadto strona odwołująca wywodziła, że od czterech lat korzysta z pompy insulinowej, której utrzymanie miesięczne to wydatek rzędu 600 zł, zaś zasiłek pielęgnacyjny w znacznym stopniu pozwala na sfinansowanie leczenia, bowiem jest studentką III roku stacjonarnych studiów na Wydziale Nauk Historycznych i Pedagogicznych nie osiąga żadnych dochodów i pozostaje wyłącznie na utrzymaniu swojej matki, zaś zasiłek pielęgnacyjny w znacznym stopniu pozwala na sfinansowanie leczenia. Na poparcie swoich twierdzeń strona dołączyła stosowne dokumenty.
W motywach decyzji ostatecznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wskazało, powołało się na przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, według których zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 16 ust. 1 ustawy). Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (art. 16 ust. 3 ustawy). Dalej wskazało, że Sąd Rejonowy dla W. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W., w wyroku z dnia [....] r. (sygn. akt I[...]) zaliczył A. F. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności okresowo do dnia 31 stycznia 2009 r.
Wprawdzie odwołująca się złożyła wniosek do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności w grudniu 2005 r., jednakże wniosek o zasiłek pielęgnacyjny złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. dopiero w dniu 20 kwietnia 2007 r. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, o czym stanowi art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem organu odwoławczego powyższe regulacje sprawiają, że zasiłek nie mógł zostać przyznany wcześniej niż od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, czyli od kwietnia 2007 r. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że A. F. wcześniej pobierała zasiłek pielęgnacyjny, wobec czego w sprawie znajdują zastosowanie przepisy art. 24 ust. 3a ustawy, w myśl których w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. W takim przypadku, osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 3 b ustawy). Wobec czego zdaniem Kolegium brak wniosku o zasiłek pielęgnacyjny uniemożliwia wcześniejszą wypłatę tego świadczenia, bowiem powołane wyżej przepisy art. 24 ust. 2 i ust. 3 a ustawy są bezwzględne i jednoznaczne, i nie pozwalają na przyznanie świadczenia wcześniej niż od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o zasiłek do ośrodka pomocy społecznej.
W skardze na decyzję ostateczną A. F. ponowiła zarzuty i argumentację podniesione w odwołaniu. W szczególności skarżąca podniosła, że kwestionowana decyzja narusza jej prawo do zasiłku, bowiem zasiłek pielęgnacyjny otrzymuje w sposób ciągły od września 1989r., a pomimo częstych badań, komisji lekarskich, dostarczania zaświadczeń nikt nie pouczył jej o konieczności złożenia ponownego wniosku o dalszą wypłatę świadczenia. Skarżąca wskazała również na cel zasiłku, którym jest pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy, a jej choroba i wynikająca z niej niepełnosprawność trwa nieprzerwanie od września 1989 r.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W związku ze sformułowanym w skardze wnioskiem strony o " uznanie jej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, na podstawie której wypłacano jej ten zasiłek do stycznia 2006r." wskazać na wstępie należy, kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego i nie może się ono opierać na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kreowanie czy też kształtowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Wobec tego uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd , następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz.1270 ze zm. ). Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy , nie będąc jednak skrępowany wyartykułowanym w skardze wnioskami i podniesionymi w niej zarzutami( art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy). Istota sporu w sprawie będącej przedmiotem osądu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii terminu , od którego należało przyznać skarżącej zasiłek pielęgnacyjny. Zdaniem skarżącej tą datą jest dzień ustalenia stopnia niepełnosprawności . Natomiast według obu organów orzekających w niniejszej sprawie decydujące znaczenie ma data złożenia wniosku o to świadczenie. Rozstrzygnięcie tej spornej kwestii wymaga w pierwszej kolejności przywołania przepisów , stanowiących materialno-prawną podstawę decyzji w niniejszej sprawie , a mianowicie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) (zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), której przepis art. 24 ust. 2 przewiduje ,że świadczenia rodzinne przyznaje się począwszy od miesiąca, w którym do organu administracji wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego . Przytoczony przepis był przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego , który wyrokiem z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07 , orzekł , że art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wspomnianego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zakwestionowanego art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można oceniać w oderwaniu od całości regulacji dotyczącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, zamieszczonej w dwóch różnych ustawach, która – łącznie w dwóch różnych postępowaniach – ma prowadzić do uzyskania decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny. Zatem z punktu widzenia celu wykreowanego przez ustawodawcę mechanizmu, tj. uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego, istniejąca regulacja przedstawia się jako niespójna, nielogiczna w zakresie relacji: data lub okres powstania znacznej niepełnosprawności a data przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Przyczyną nielogiczności i apragmatyczności funkcjonalnego powiązania obu stadiów uzyskiwania zasiłków jest brak przemyślanej koncepcji i świadomości, że uzyskiwanie zasiłku dotyczy realizacji prawa podmiotowego, którego beneficjentem jest osoba mająca uprawnienie materialnoprawne (osoba legitymująca się stwierdzeniem niepełnosprawności). To uprawnienie materialnoprawne pozostaje pod ochroną art. 69 Konstytucji, który mówi o przysługiwaniu osobom niepełnosprawnym pomocy ze strony władz publicznych, w zakresie zabezpieczenia egzystencji, przysposobienia do pracy oraz komunikacji społecznej, stwierdzając istnienie obowiązków władzy publicznej do wykreowania stosownych mechanizmów legislacyjnych, umożliwiających realizacje tego zadania. Zadaniem Trybunału, wskazany wzorzec konstytucyjny należy odczytywać jako zobowiązanie władzy publicznej do wykreowania mechanizmu realizacji zadań w nim wskazanych, a mechanizm ten musi zapewniać efektywne osiągnięcie celu. Przy czym w ocenie Trybunału nie budzi zastrzeżeń, że samo uzyskanie urzędowego potwierdzenia stanu niepełnosprawności wymaga postępowania administracyjnego zainicjowanego przez osobę niepełnosprawną, jak również to, że postępowanie w tym zakresie trwa przez czas odpowiadający standardom właściwym dla postępowania administracyjnego i że w tym okresie zainteresowany jest pozbawiony zasiłku. Jednakże od momentu wskazanego przez władzę publiczną w decyzji ustalającej wystąpienie niepełnosprawności danego stopnia zainteresowany ma prawo uzyskać – w ustawowym trybie- zasiłek pielęgnacyjny w ustawowo ustalonej wysokości. Z tą datą jego interes w uzyskaniu takiego zasiłku jest chroniony konstytucyjnie. Przeczy zatem wynikającej z art. 69 Konstytucji konstrukcji rozwiązanie przyjęte w kontrolowanym art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzający bezwzględny termin ograniczający datę przyznania zasiłku opiekuńczego w oderwaniu od konkretnej daty urzędowo ustalonej w ustawowo określonym trybie stwierdzania przesłanek realizacji uprawnienia publicznoprawnego chronionego konstytucyjnie. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności.
W realiach rozpatrywanej sprawy pozostaje sporem fakt , że strona skarżąca była beneficjentem zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 listopada 2005 r. do dnia 31 stycznia 2006 r.- tj. do dnia wygaśnięcia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 23 września 2003 r. Nr [...] wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, a ponowny wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego złożyła w dniu 20 kwietnia 2007 r. po otrzymaniu wyroku Sądu Rejonowego dla W. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. sygn. akt [...], którym zaliczono stronę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od lutego 2006 r. do dnia 31 stycznia 2009 r. Analiza materiału aktowego wskazuje również na to, że strona uzyskawszy decyzją z dnia 29 .11. 2005r. Nr [...] zasiłek pielęgnacyjny na okres od 01.11.2005r. do 31 .01.2006r. została pouczona przez organ administracyjny jedynie o treści art. 24 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych , ze wskazaniem ,że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca , w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Natomiast nie pouczono wówczas strony o treści przepisu art. 24 ust.3a i 3b tej ustawy, dopuszczającego możliwość nie posiadania przez aplikującego do uzyskania świadczenia opiekuńczego aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a jedynie zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzającej złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Z akt badanej sprawy wynika też, że strona już w dniu 2 .12.2005r.( a więc na dwa miesiące przed upływem ważności orzeczenia lekarza orzecznika ) wszczęła postępowania administracyjne zmierzające do pozyskania urzędowego potwierdzenia istnienia stanu faktycznego uzasadniającego uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego. Z kolei składając dopiero w kwietniu 2007r. przedmiotowy wniosek o kontynuację świadczenia opiekuńczego , kiedy to po zakończeniu ( toczącego się 14 miesięcy ) postępowania administracyjnego i sądowego uzyskała stosowny dokument ( wyrok sądu powszechnego z dnia [...]r.) , strona dostosowała się tylko do wadliwego, bo niepełnego pouczenia . W związku z tym w ocenie Sądu nie powinna ona ponosić negatywnych konsekwencji zaniechania organu administracji w zakresie prawidłowego pouczenia strony. Odmienna ocena ujawnionych okoliczności sprawy naruszałaby dwie podstawowe zasady ogólne postępowania administracyjnego, które maja obowiązywać we wszystkich stadiach postępowania, a mianowicie zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa ( art. 8 k.p.a.) oraz zasadę obowiązku organów udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych , które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków , będących przedmiotem postępowania administracyjnego ( art. 9 k.p.a.) .
Zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w oparciu o przepis art. 23 ust. 3 a ustawy o świadczenia rodzinnych, w myśl którego w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Z brzmienia cytowanego przepisu wynika jednoznacznie, że zastosowana w nim konstrukcja prawna jest analogiczna z konstrukcją zastosowaną w pozbawionym domniemania konstytucyjności przepisie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem przepis art. 23 ust. 3a ustawy również w sposób samodzielny reguluje termin przyznania zasiłku, określając między innymi jego początek na miesiąc w którym osoba ubiegająca się o kontynuację świadczenia rodzinnego, złożyła wniosek o jego kontynuację. Mając więc na uwadze wywody zawarte w uzasadnieniu przywołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić należy, że zastosowana w art. 24 ust. 3 a in fine ustawy o świadczeniach rodzinnych konstrukcja prawna, - wobec zdekonstytucjonalizowania przepisu art. 24 ust. 2 tej ustawy - sprzeciwia się podstawowym zasadom wyrażonym w art. 2, art. 32 oraz art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Tworzy bowiem zróżnicowanie procedury uzyskiwania zasiłku powodujące nierówność traktowania osób ubiegających się o zasiłek po raz pierwszy oraz osób starających się o kontynuację świadczenia w związku z utratą ważności orzeczenia o niepełnosprawności, które uzyskają ponowne orzeczenie w tym przedmiocie. Warto w tym miejscu ponownie odwołać się do poglądu Trybunał Konstytucyjny wyrażonego w powołanym wyżej wyroku z dnia 23.10 2007r. , w którym wskazując na zakres uznania niekonstytucyjności kontrolowanego przepisu Trybunał dodatkowo stwierdził, że poza zasiłkiem pielęgnacyjnym zdekonstytucjalizowany przepis znajduje zastosowanie w sprawach innych świadczeń rodzinnych, co pozwala - z uwagi na utratę domniemania jego konstytucyjności – na dokonanie stosownej wykładni sądowej z wykorzystaniem art. 8 Konstytucji. Wobec tego stwierdzić należy, że uzyskanie przez osobę ubiegającą się o kontynuację świadczenia rodzinnego, jakim jest zasiłek pielęgnacyjny, orzeczenia o niepełnosprawności, pozostaje w dalszym ciągu przesłanką materialnoprawną jego uzyskania, a zarazem zgodnie z wzorcem konstytucyjnym zawartym w art. 69 Konstytucji w dacie wydania takiego orzeczenia interes strony w uzyskaniu takiego zasiłku jest chroniony ustawowo – co wynika z art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz konstytucyjnie. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie mając na uwadze nadrzędny charakter norm konstytucyjnych , co wynika z art. 8 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stwierdza, że odmienne odkodowanie normy wynikającej z przepisu art. 24 ust. 3 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który legł u podstaw wydanych w rozpoznawanej sprawie decyzji oznaczałoby naruszenie podstawowych zasad prawa zawartych w ustawie zasadniczej, w tym przede wszystkim art. 2 Konstytucji, a także wyrażonej w art. 32 Konstytucji zasady równości wobec prawa, która oznacza prawo do równego traktowania przez władze publiczne, której to zasady władze bezwzględnie muszą przestrzegać. Nie ma bowiem żadnych istotnych, racjonalnych , pragmatycznych przesłanek, by odmiennie traktować osoby które po raz pierwszy starają się o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego , od osób, które już były beneficjentami tego świadczenia, w przypadku gdy uprawnienie do zabezpieczenia społecznego ze względu na inwalidztwo podmiotów obu kategorii podlega ochronie konstytucyjnej od momentu wydania właściwego orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności. Wymaga bowiem podkreślenia ,że obowiązujący w Rzeczypospolitej Polskiej system prawny jest nośnikiem pewnych idei i wartości , czego dobitnym odzwierciedleniem są konstytucyjne normy , w tym m.in. zawarte w przepisie art. 69 ustawy zasadniczej , według którego osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają , zgodnie z ustawą , pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji.
Natomiast pełna realizacja prawa to nie tylko przestrzeganie jego litery , ale także celów, które ma ono realizować. Wielokrotnie to podkreślał w swoim orzecznictwie Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Skoro zatem zasiłek pielęgnacyjny – jak uznał Trybunał Konstytucyjny - spełnia swój cel , gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności , a nielogiczny i niekonsekwentny przepis uniemożliwia jego osiągnięcie , to wnioskować należy ,że art. 23 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych , który wszedł w życie z dniem 1 czerwca 2005r. , dodany został po to, aby osobom, które miały przerwę w otrzymywaniu świadczenia na skutek utraty ważności orzeczenia i po ponownym uzyskaniu, stanowiącym kontynuację , wyrównać to świadczenie. Wobec tego pod adresem obu organów orzekających w sprawie musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego , polegający na błędnej wykładni art. 24 ust.3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pominięcie bowiem przez organy administracyjne ratio legis omawianego unormowania świadczy o nie uwzględnieniu słusznego, indywidualnego interesu jednostki, godnego ochrony , nie stojącego w sprzeczności ani z prawem ani zasadami współżycia społecznego ( art.7 k.p.a.) Stwierdzić bowiem należy ,że również naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest naruszeniem przepisów, które obwarowane jest następstwem prawnym w postaci wadliwości decyzji administracyjnej , zagrożonej sankcją jej wzruszalności. A z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanej sprawie. Stwierdzenie powyższego oznacza konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego obu wydanych w sprawie decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit .a i c powołanej na wstępie ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło