I FZ 122/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2009 r. na rozprawie/posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Gl 1539/07 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. J. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 12 września 2007 r. nr ... w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 15 grudnia 2008 r., sygn. akt III SA/Gl 1539/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił Z. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z 12 września 2007 r. nr ... w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd ten uznał, że wnioskodawca nie wykazał w sposób dostateczny, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji podkreślił, że wnioskodawca osiąga stały dochód w postaci emerytury (1.147,40 zł), a ponadto prowadzi działalność gospodarczą, w ramach której w latach 2006 i 2007 osiągnął przychód odpowiednio w kwotach: 4.144.781,71 zł i 712.130,11 zł. WSA stwierdził przy tym, że do poniesionej przez wnioskodawcę we wskazanych wyżej latach straty przyczyniła się wysokość ponoszonych kosztów uzyskania przychodu, w ramach których możliwe było jednak wygospodarowanie stosownych środków na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. Ponadto Sąd ten zauważył, że w miejscu zamieszkania wnioskodawca prowadzi własną działalność gospodarczą, więc wydatki związane z jego utrzymaniem nie mogły być uwzględnione w podanej kwocie, tj. 1.726,21 zł, niezależnie od relacji łączących skarżącego z wnukiem, a wynikających z zawartej umowy darowizny mieszkania własnościowego o pow. 48,7 m-, w której zastrzeżono "nieodpłatne i dożywotnie jego użytkowanie" przez wnioskodawcę. WSA podkreślił również, że wnioskodawca posiada dodatkowe możliwości zarobkowe związane z posiadaniem udziałów w spółce PTH "G." o łącznej wartości 362.000,00 zł oraz pełnieniem funkcji prezesa zarządu tej spółki, a co więcej, jak wynika z załącznika do umowy przedwstępnej kupna-sprzedaży wskazana spółka wypłaca wnioskodawcy "dożywotnią gażę" w wysokości 1.000,00 zł miesięcznie. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł m.in., że powstała po przekształceniu nowa spółka do tej pory nie podjęła działalności, wnioskodawca nie otrzymuje od niej "dożywotniej gaży", a ewentualne zyski z działalności poprzedniej firmy, która pozostała po przekształceniu, przeznacza na uzupełnienie emerytury, pokrycie kosztów utrzymania własnych i żony oraz lekarstwa. Skarżący powołał się również na postanowienia WSA w Gliwicach, w których przyznano mu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., spoczywa na stronie składającej wniosek. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Bez wątpienia wnioskodawca jest osobą starszą i wedle jego oświadczeń schorowaną, jednakże nie można pominąć faktu, iż nadal prowadzi działalność gospodarczą, z której, jak sam wskazuje w zażaleniu, osiąga dochody pozwalające na "uzupełnienie emerytury". W zażaleniu wnioskodawca wskazał też, że na obdarowanym przez niego wnuku nie ciąży obowiązek alimentacyjny, podczas gdy z treści art. 897 zdanie pierwsze Kodeksu cywilnego wyraźnie wynika, iż jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Skoro bowiem strona twierdzi, że potrzebuje pomocy w realizacji jej praw, to istnieje konieczność oceny, czy pomoc udzielana przez rodzinę skarżącego jest wystarczająca na zabezpieczenie tej potrzeby. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny podatnik nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Z powyższych okoliczności wynika jednak, że wnioskodawca nie jest osobą pozostającą w ubóstwie bez możliwości uzyskania pomocy materialnej od członków rodziny. Wobec powyższego należy uznać, że słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie nie jest uzasadnione rozstrzygnięcie ponad wszelką wątpliwość, iż skarżący spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zatem zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i nie narusza prawa. Podnoszona zaś przez stronę okoliczność przyznania prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zarzuty zażalenia w oparciu o akta jednej konkretnej sprawy, ocenia pod względem zgodności z prawem jedynie zaskarżone postanowienie. Wobec zatem braku podstaw do uwzględnienia zażalenia oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.