II OZ 274/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 887/07: 1. zwalniające H. P. od kosztów w całości, 2. oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi H. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki budynku postanawia uchylić zaskarżone postanowienie H. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie jego skargi na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w osobie referendarza sądowego postanowieniem z dnia 21 grudnia 2007 r. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych, natomiast w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Na skutek sprzeciwu skarżącego, stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowienie to utraciło moc. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 30 stycznia 2008 r. w pkt 1. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w całości, w pkt 2 oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i pełnoletnim synem zamieszkując w lokalu o pow. [...] m-. W skład jego majątku wchodzi również nieruchomość budowlana o pow. [...] m- położona w G. przy ul. [...]. Źródłem utrzymania skarżącego i jego żony są dochody uzyskiwane z tytułu świadczeń emerytalnych w łącznej kwocie [...]zł brutto miesięcznie. Syn skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nadto wskazano, iż stan zdrowia skarżącego uzasadnia przyjęcie twierdzenia, iż część dochodu skarżący przeznacza na leczenie i rekonwalescencję po pobycie w szpitalu. Sąd uznał, że stan majątkowy skarżącego przemawia za zwolnieniem go od kosztów sądowych, bowiem wysokość wpisu, jaki należy uiścić w przedmiotowej sprawie oraz wysokość środków pieniężnych pozostających w dyspozycji skarżącego świadczy, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu swojej rodziny. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu, Sąd I instancji stwierdził, że na obecnym etapie postępowania udział pełnomocnika nie jest niezbędny, a ponadto stronie występującej bez fachowego pełnomocnika Sąd udziela potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza o ich skutkach prawnych i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Dodatkowo Sąd zaznaczył, że treść pism procesowych skarżącego wskazuje, że jest on w stanie sam przedstawić w komunikatywny sposób prezentowane w sprawie stanowisko. H. P. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie. Powołując się na swoją trudną sytuację finansową wskazał, że nie jest on w stanie pokryć kosztów pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika. Wyjaśnił, iż pomoc taka jest mu niezbędna, gdyż zły stan zdrowia uniemożliwia mu czynny udział w postępowaniu przed sądem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślenia przy tym wymaga, że jedynymi przesłankami warunkującymi przyznania prawa pomocy jest sytuacja materialna skarżącego. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, iż sytuacja finansowa skarżącego jest na tyle trudna, że uzasadnia zwolnienie go w całości od kosztów sądowych, to brak jest podstaw do przyjęcia, aby był on w stanie pokryć koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast argumentacja Sądu, że na obecnym etapie postępowania sprawa nie wymaga udziału takiego pełnomocnika, jak też wskazywanie na umiejętność redagowania pism procesowych przez stronę, czy też możliwość pouczania o skutkach prawnych i skutkach zaniedbań przez Sąd (art. 6 ustawy), nie może zostać uwzględniona, bowiem jak to wyżej wskazano, jedynym kryterium przyznania prawa pomocy, w tym ustanowienia pełnomocnika, jest sytuacja materialna wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.