I OSK 1168/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 1 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1039/07 o odrzuceniu skargi M. M. i T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1039/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. M. i T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż zaskarżoną decyzję doręczono M. M. jako pełnomocnikowi T. M., U. M. i Z. P. na wskazany we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy adres do korespondencji - ul. [...], [...] W. - z pouczeniem o terminie i trybie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzja z dnia [...] odebrana została w dniu [...] przez sekretarkę Stowarzyszenia [...]. Skargę na powyższą decyzję wniósł w dniu 23 maja 2007 r. M. M. W uzasadnieniu skargi podniósł, że zaskarżona decyzja została błędnie doręczona, bowiem odebrana została przez osobę prawną, jaką jest Stowarzyszenie [...], mające siedzibę pod adresem: ul. [...] w W., natomiast stroną postępowania była osoba fizyczna, tj. skarżący. Sąd wskazał, iż na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2008 r. M. M. oświadczył, że adres przy ul. [...] w W. jest prawidłowym adresem dla doręczeń w tej sprawie, nie pamięta kiedy odebrał zaskarżoną decyzję, ale nie kwestionuje, że otrzymał ją pod wyżej wskazanym adresem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, iż zgodnie z art. 53 § 1 w związku z art. 54 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd stwierdził, iż skarga została wniesiona z uchybieniem ustawowego 30 -dniowego terminu, bowiem termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 23 kwietnia 2007 r., zaś skarga wniesiona została w dniu 23 maja 2007 r. Bez znaczenia Sąd uznał fakt, że na wniosek skarżącego ponownie doręczono mu zaskarżoną decyzję. Zdaniem Sądu pierwsze doręczenie było prawidłowe, bowiem nastąpiło na adres wskazany przez M. M. jako jego adres do doręczeń. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł M. M., reprezentowany przez adwokata R. N. Postanowienie zaskarżono w całości, zarzucając: - rażące naruszenie przepisów prawa, a mianowicie art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 42 k.p.a., poprzez uznanie doręczenia wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z dnia [...] za skuteczne, w dniu jej odebrania przez osobę prawną nieupoważnioną do jej odbioru w imieniu adresata – tj. w dniu [...], co skutkowało zdaniem Sądu uchybieniem terminu do złożenia skargi na w/w decyzję, a w konsekwencji jej odrzuceniem; - obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, 8 i 77 § 1 i 4 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego okoliczności sprawy, z pominięciem słusznego interesu strony skarżącej. W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne M. M. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż decyzja została faktycznie odebrana i pokwitowana przez sekretarkę Stowarzyszenia [...]. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego podniósł, że siedziba przedsiębiorstwa prowadzonego przez osobę fizyczną jest również miejscem pracy tej osoby. Aby jednak doręczenie pisma adresowanego do właściciela przedsiębiorstwa było prawnie skuteczne, niezbędne jest wyjaśnienie, czy osoba potwierdzająca odbiór korespondencji była do tej czynności upoważniona." (wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/ Gd 1707/99). W takiej sytuacji, nawet jeżeli by przyjąć, że skarżący istnieje w stosunku prawnym ze Stowarzyszeniem Poszkodowani, to nie zmienia to faktu, że jako osoba fizyczna umocowana przez stronę postępowania do działania w jej imieniu i jako adresat przesyłki winien tę przesyłkę odebrać osobiście, gdyż nie istniała osoba upoważniona do odbierania w jego imieniu przesyłek. Nadto skarżący zważył, iż zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Gdyby było inaczej, to przepis ten musiałby zawierać dodatkowe sformułowanie, takie jak w art. 138 § 2 k.p.c, tj. że dla adresata, którego listonosz nie zastanie w miejscu pracy, można doręczyć pismo osobie upoważnionej do odbioru pism. Podniesiono także, że w przypadku nieobecności adresata można skorzystać z instytucji doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 44 k.p.a. W ocenie skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. naruszyło przepisy art. 7, 8 i 77 § 1 i 4 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, wobec czego doręczenie decyzji z dnia [...] było nieprawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej "p.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia. Zgodnie z art. 40 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela temu przedstawicielowi (§ 1), jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (§ 2), w sprawie wszczętej na skutek podania złożonego przez dwie lub więcej stron pisma doręcza się wszystkim stronom, chyba że w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pism (§ 3). Stosownie zaś do treści art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że w tym trybie pisma mogą być doręczane wyłącznie adresatowi, nie zaś innym osobom. Wskazanie w tym przepisie mieszkania osoby fizycznej będącej adresatem pisma lub miejsca jej pracy oznacza jedynie, że w tych miejscach, z zastrzeżeniem art. 42 § 2 i 3 k.p.a., można doręczyć pismo tej osobie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2002 r., III RN 115/02). W przedmiotowej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] została doręczona na wskazany przez M. M. adres dla doręczeń, jednakże nie do rąk adresata, została odebrana przez sekretarkę Stowarzyszenia [...]. Tym samym doszło do naruszenia art. 42 § 1 k.p.a., bowiem w niniejszej sprawie M. M. występuje jako osoba fizyczna. W przypadku, gdy osoba fizyczna (skarżący) wskazała jako adres dla doręczeń - adres będący siedzibą Stowarzyszenia [...] - to doręczenie w tym miejscu jest skuteczne tylko wówczas, gdy pismo odbierze ta osoba fizyczna, nie zaś inna osoba. A zatem, w wyniku błędnej wykładni art. 42 k.p.a. Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo przyjął, iż dokonane w dniu 23 marca 2007 r. doręczenie decyzji na wskazany przez M. M. adres było skuteczne. Z tego względu na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.