I FZ 187/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Przedsiębiorstwa "B." sp. z o.o. w M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 978/07 pozostawiającego wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa "B." sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 6 kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 978/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach pozostawił wniosek Przedsiębiorstwa "B." Sp. z o.o. w M. (dalej – Spółka) o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Stan sprawy przedstawiał się następująco. Pismem z dnia 10 lipca 2007 r. doradca podatkowy E. D., jako pełnomocnik Spółki, wniósł o zwolnienie jej z kosztów sądowych z uwagi na złą kondycję finansową i narastającą stratę. Zarządzeniem z dnia 3 sierpnia 2007 r. Przewodniczący Wydziału WSA w Gliwicach wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed WSA lub sądami administracyjnymi oraz wykazania za pomocą dokumentów umocowania do reprezentowania Spółki dla osoby lub osób podpisanych pod pełnomocnictwem (np. aktualnego odpisu z KRS). W odpowiedzi na to wezwanie E. D. przesłał potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię pełnomocnictwa i odpisu z KRS. Kolejnym zarządzeniem z dnia 27 sierpnia 2007 r. wezwano stronę skarżącą do złożenia w terminie siedmiu dni urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi dnia E. D. nadesłał podpisany przez siebie (rubryka 14) formularz PPPr z dnia 10 września 2007 r. wraz z załącznikami i dwoma oświadczeniami z dnia 26 marca 2007 r. o prawdziwości danych zawartych we wniosku oraz o udzielonym pełnomocnictwie dla E. D. Zarządzeniem z dnia 24 września 2007 r. Sąd wezwał E. D. do uzupełnienia w terminie siedmiu dni złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez jego podpisanie lub nadesłanie podpisanego przez osobę upoważnioną do reprezentacji Przedsiębiorstwa "B." Sp. z o.o. (ujawnioną w rejestrze) odpisu tego wniosku oraz do złożenia przez tę osobę aktualnego oświadczenia potwierdzającego prawdziwość zawartych we wniosku danych pod odpowiedzialnością karną przewidzianą w art. 233 § 1 Kodeksu karnego. Zarządzenie to zostało doręczone 4 października 2007 r. W dniu doręczenia zarządzenia została przez E. D. sporządzona odpowiedź, gdzie oświadczono, że żądania w nim zawarte nie mogą być spełnione z uwagi na to, że J. W., czyli osoba będąca prezesem oraz jedynym członkiem zarządu Spółki jest tymczasowo aresztowana, a pełnomocnik, jako doradca podatkowy, nie ma do niego dostępu. Zarządzeniem z dnia 13 listopada 2007 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. E. D. wniósł w terminie sprzeciw od tego zarządzenia, dołączając do niego wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPPr podpisany przez J. W. oraz aktualne (datowane na 26 listopada 2007 r.) oświadczenie potwierdzające prawdziwość danych zawartych we wniosku. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2007 r. WSA w Gliwicach pozostawił bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia podał, że rubryka 14 druku PPPr przeznaczona została wyłącznie dla osoby lub osób wymienionych w rubryce nr 2. Nie może więc w tym wypadku pełnomocnik strony działać w jej imieniu i na jej rzecz. W przedmiotowej sprawie zaś taka sytuacja miała miejsce, a brak ten nie został następnie uzupełniony w terminie, co skutkowało pozostawieniem wniosku bez rozpoznania na mocy art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej p.p.s.a.). Sąd podkreślił też, że pisma wyjaśniające, iż J. W. jest tymczasowo aresztowany nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Na powyższe postanowienie zostało sporządzone przez pełnomocnika zażalenie, którym wniesiono o uchylenie postanowienia WSA i o rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że we wszystkich sprawach Spółki prowadzonych przed Sądem pierwszej instancji "Sąd w końcu przyznał prawo do zwolnienia od kosztów sądowych". Zdaniem pełnomocnika Sąd oparł swoją decyzję na braku dokumentów, właściwego umocowania dla pełnomocnika, które jednak uznaje w 32 sprawach dotyczących tego samego podatnika. Podkreślono też, że z chwilą ustania okoliczności, które uniemożliwiały dostęp do Prezesa Spółki, Sąd otrzymał stosowne dokumenty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 252 § 2 p.p.s.a. stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Według art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a w wypadku osoby fizycznej dokładne dane o stanie rodzinnym. Słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, że rubryka 14 formularza PPPr przeznaczona została wyłącznie dla osoby lub osób wnoszących wymienionych w rubryce nr 2 (załącznik nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy – Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Pełnomocnik nie może działać w imieniu strony. W przedmiotowej sprawie zaś wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych złożony na urzędowym formularzu PPPr został podpisany przez doradcę podatkowego E. D., nie zaś przez prezesa zarządu Spółki "B.", J. W. WSA wezwał więc Spółkę do uzupełnienia powyższego braku poprzez podpisanie złożonego wniosku przez osobę upoważnioną do reprezentacji (ujawnioną w rejestrze) lub nadesłania podpisanego odpisu tego wniosku (z uwagi na to, że J. W. przebywa w areszcie) oraz złożenie aktualnego oświadczenia o prawdziwości danych zawartych we wniosku w terminie siedmiu dni. Strona została poinformowana o tym, że niezastosowanie się do wezwania spowoduje pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Z uwagi na to, że w wyznaczonym terminie braki nie zostały uzupełnione (wezwanie doręczono dnia 4 października 2007 r., termin upłynął zatem dnia 11 października 2007 r.) Sąd prawidłowo na podstawie art. 257 p.p.s.a. wydał postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Art. 257 bowiem stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Podniesiony w uzasadnieniu zażalenia argument dotyczący tego, że we wszystkich sprawach Spółki prowadzonych przed Sądem pierwszej instancji bez względu na tok prowadzonego postępowania "Sąd w końcu przyznał prawo do zwolnienia od kosztów sądowych" nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić przede wszystkim należy, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Natomiast w rozpatrywanej sprawie Sąd nie miał w ogóle możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku z uwagi na nieuzupełnienie braków w ustawowym terminie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał brak podpisu osoby upoważnionej do reprezentacji Spółki (ujawnionej w rejestrze) w rubryce 14 formularza PPPr za brak wymagający uzupełnienia. Wbrew twierdzeniom wnoszącego zażalenie, pełnomocnik procesowy nie ma uprawnień do działania w tym zakresie. Również nie może być uwzględniony kolejny z argumentów zażalenia, a odnoszący się do faktu, że z chwilą ustania okoliczności, które uniemożliwiały dostęp do prezesa, Sąd otrzymał stosowne dokumenty. Dokumenty te rzeczywiście zostały przesłane, jednakże nastąpiło to dopiero z momentem wniesienia sprzeciwu od zarządzenia z dnia 13 listopada 2007 r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, a, jak już zostało wskazane, termin do uzupełnienia braków upłynął 11 października 2007 r. Wyznaczony stronie siedmiodniowy termin jest terminem ustawowym, a nie procesowym, stąd nie mógł ulec przedłużeniu do momentu skontaktowania się z prezesem Spółki w celu uzupełnienia braków formalnych wniosku. Okoliczność przebywania prezesa Spółki w areszcie i utrudnionego z nim kontaktu mogła natomiast stanowić podstawę do ubiegania się o przywrócenie terminu na podstawie art. 86 p.p.s.a., czego jednak skarżący nie uczynił. Niezrozumiałe w świetle powyższych wywodów jest pytanie wnoszącego zażalenie, jak ma się nieuznanie przez Sąd przedstawionych w sprawie dokumentów do zasady wynikającej z art. 233 k.k. Przepis ten bowiem nie przedstawia żadnej zasady prawnej, a znajduje się on w części szczególnej Kodeksu karnego, w rozdziale XXX, dotyczącym przestępstw przeciwko wymiarowi sprawiedliwości. Artykuł ten dotyczy odpowiedzialności karnej za zeznawanie nieprawdy lub zatajanie prawdy. Reasumując, w przedmiotowej sprawie słusznie pozostawiono wniosek z dnia 10 września 2007 r. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, a zatem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że pozostawienie wyżej wymienionego wniosku bez rozpoznania nie zamyka skarżącej Spółce prawa do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ma bowiem obowiązek odnieść się do kolejnego wniosku strony z dnia 26 listopada 2007 r. podpisanego przez prezesa zarządu Spółki "B.". Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.