VI SA/Wa 1642/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę radców prawnych oddala skargę VI SA/Wa 1642/07 Uzasadnienie Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. odmówiła A. J. wpisu na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. Z ustaleń Rady OIRP w B. wynikało, iż kandydat złożył wniosek o wpis na listę radców prawnych w dniu [...] grudnia 2006 r. Do wniosku załączył Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. stwierdzające, iż A. J., po odbyciu aplikacji prokuratorskiej w okręgu Prokuratury Okręgowej w B. złożył w dniu [...] października 2006 r. egzamin prokuratorski. Nadto A. J. załączył zaświadczenia: Federacji Konsumentów Rady Krajowej z dnia [...] maja 2007 r. oraz Federacji Konsumentów Oddział w B. z dnia [...] czerwca 2007 r. stwierdzające, że od dnia [...] sierpnia 2003 r. pełni obowiązki społeczne i obywatelskie udzielając porad prawnych, pomocy prawnej i prowadzi postępowania mediacyjne w ramach Federacji w zakresie rozstrzygania sporów pomiędzy konsumentami i przedsiębiorcami pełniąc również funkcję arbitra sądu polubownego przy Urzędzie Komunikacji Elektronicznej Oddział w B. oraz przy Stałym Polubownym Sądzie Konsumenckim przy P. Wojewódzkim Inspektoracie Inspekcji Handlowej w B. Odmawiając wpisu wnioskodawcy na listę radców prawnych Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. stwierdziła, iż jego doświadczenia zawodowe obejmują niewystarczający, do wymaganego przez art. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.), zakres prawa. Nabytej wiedzy prawniczej nie uzupełniał w wystarczającym zakresie oraz nie wykazał się praktyką występowania przed organami administracyjnymi i sądowymi. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06, który stwierdził niekonstytucyjność przepisu art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w zakresie, w jakim stwarzał możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazały się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, Rada uznała, że wnioskujący o wpis nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Od Uchwały tej A. J. złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu zarzucił Uchwale brak dostatecznego wykazania, iż nie spełnia wymogów ustawowych kwalifikujących go do wpisu na listę radców prawnych. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, po rozpatrzeniu odwołania, Uchwałą Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. uchyliło Uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. Nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia tej Radzie. Prezydium KRRP uznało, iż została naruszona zasada zaufania do organów administracji publicznej wyrażona w art. 8 k.p.a. poprzez pominięcie reguły "rozstrzygania interesów w toku". A. J. złożył wniosek o wpis w dniu [...] grudnia 2006 r., a więc przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co nastąpiło w dniu 31 grudnia 2006 r. Z uwagi na powyższe wniosek skarżącego należało rozpatrywać według przepisów obowiązujących przed datą wejścia w życie tego wyroku, a na ich podstawie wniosek o wpis podlegał uwzględnieniu. Nadto zdaniem Prezydium KRRP organ wpisowy powinien dokonać szczegółowej analizy czynności zawodowych kandydata w świetle spełniania przez niego rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. wpisała A. J. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. Od Uchwały tej Minister Sprawiedliwości, decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., złożył sprzeciw. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. sygn akt K 30/06 organu administracji stwierdził, iż wykazana przez A. J. praktyka zawodowa po złożeniu egzaminu prokuratorskiego była zbyt krótka. Od zdania egzaminu prokuratorskiego wykonywał praktykę zawodową jedynie przez 9 miesięcy, co w ocenie organu, nie pozwalało na uznanie, iż spełnia wymagania rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków radcy prawnego w zakresie wskazanym art. 4 ustawy o radcach prawnych. Nadto podniesiono, iż w dacie podejmowania uchwał art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy, w zakresie w jakim stwarzał możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazały się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, już nie obowiązywał. Na decyzję tą A. J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzeni kosztów postępowania. W skardze zarzucił naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. Zdaniem skarżącego w dniu złożenia wniosku o wpis spełniał wymagania ustawowe, w tym dawał rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Podnosił fakt pełnienia od [...] sierpnia 2003 r. społecznie i obywatelsko obowiązków w Federacji Konsumentów polegających na udzielaniu porad prawnych oraz sprawowaniu funkcji arbitra w sądach polubownych. Zatem wykazana praktyka była o wiele dłuższa niż wskazywana w decyzji, natomiast żaden przepis nie uzależnia jej liczenia od zdania egzaminu prokuratorskiego. Odnosząc się do stwierdzenia Ministra o utracie mocy obowiązującej art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych powołał się na regułę "ochrony interesów w toku". Zgodnie z tą zasadą rozstrzygnięcie sprawy powinno uwzględniać stan faktyczny z dnia złożenia wniosku, według stanu prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygnięcia. Skarżący złożył wniosek w okresie obowiązywania wymienionego przepisu dlatego sprzeciw, w jego ocenie, naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a. Naruszono również art. 7 k.p.a., gdyż organ administracji nie uwzględnił słusznego interesu skarżącego, do czego był zobowiązany wydając decyzję uznaniową. Minister nie wykazał w jaki sposób zostałby naruszony interes społeczny poprzez wpis skarżącego na listę radców prawnych. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości, ponawiając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Materialnoprawną podstawą zaskarżonego sprzeciwu był art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) w związku z jej art. 4. Stosownie do wymienionego art. 25 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosowało się do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny. Przepis ten wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. (sygn. akt K 30/06) został uznany za niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim stwarzał możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazały się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Minister Sprawiedliwości uznał, że A. J. wymaganej (odpowiedniej) praktyki nie miał, tj. praktyki, określonej w art. 4 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, koniecznej do wykonywania zawodu radcy prawnego, polegającej na świadczeniu pomocy prawnej, z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe. Skarżący bowiem po złożeniu egzaminu prokuratorskiego w dniu [...] października 2006 r. wystąpił z wnioskiem o wpis na listę radców prawnych w dniu [...] grudnia 2006 r., a ponieważ Trybunał stwierdził, że okres tej praktyki może być liczony dopiero po zdaniu egzaminów wskazanych w art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, zatem praktyka wynosząca jeden miesiąc i trzynaście dni w żadnym przypadku, w ocenie organu, nie mogła być uznana za odpowiednią. Zdaniem Sądu ta argumentacja organu administracji była zasadna, jednakże istotne znaczenie w sprawie, miało rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego zawarte w części II wspomnianego wyroku, w której Trybunał orzekł, iż "Przepisy powołane w części I w punktach 2, 3, 4, 7, 9 oraz 10 tracą moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r.". Zgodnie z tym rozstrzygnięciem po dniu 31 grudnia 2006 r. przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, wskazany w części II wyroku jako pkt 4, stracił moc obowiązującą co oznacza, iż po tej dacie osoby, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny, bez względu na okres praktyki nabytej po zdaniu tych egzaminów, nie mogły zostać wpisane na listę radców prawnych, jeżeli nie odbyły aplikacji radcowskiej i nie złożyły egzaminu radcowskiego. Orzekając bowiem o utracie mocy obowiązywania wymienionego przepisu Trybunał nie ograniczył utraty mocy tego przepisu do zakresu o jakim postanowił w części I pkt 4 wyroku, co oznacza, że art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych przestał obowiązywać z dniem 31 grudnia 2006 r. w całości. Wyjątek od tej zasady pozostawiono w art. 25 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, który dotyczy profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych. Osoby te mogą być nadal wpisywane na listę radców prawnych bez odbycia aplikacji i zdania egzaminu radcowskiego. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu omawianego wyroku zwrócił uwagę na konieczność znowelizowania ustawy o radcach prawnych, jednakże do chwili obecnej noweli takiej Sejm nie uchwalił. W związku z tym, zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, po dniu 31 grudnia 2006 r., na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto: ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej, korzysta w pełni z praw publicznych, ma pełną zdolność do czynności prawnych, jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego oraz odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 2. A. J. złożył wniosek o wpis na listę radców prawnych w dniu [...] grudnia 2006 r., tj. w dacie gdy art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych był już niekonstytucyjny mocą wyroku Trybunału. Jednakże organy administracji, zgodnie z powołanym wyrokiem, mogły do dnia 31 grudnia 2006 r. badać, czy kandydat spełniał przesłankę odpowiedniej praktyki, ponieważ Trybunał Konstytucyjny odroczył do tej daty utratę mocy obowiązywania, między innymi, art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych. Pierwsza uchwała w sprawie wpisu A. J. na listę radców prawnych, aczkolwiek negatywna, została podjęta w dniu [...] lutego 2007 r., a więc kiedy przepis, na podstawie którego dokonano rozstrzygnięcia już utracił moc obowiązującą. Wszystkie pozostałe uchwały organów korporacji zawodowej podjęto w terminach późniejszych, oraz decyzja Ministra Sprawiedliwości również została wydana po dniu 31 grudnia 2006 r. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są działać wyłącznie na podstawie przepisów prawa, a więc w dacie podejmowania wszystkich uchwał przez samorząd radcowski oraz wydania sprzeciwu, wpis skarżącego na listę radców prawnych mógł zostać dokonany jedynie na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Skarżący jednak nie spełniał koniecznej przesłanki do uzyskania wpisu, gdyż zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o radcach prawnych nie odbył wymaganej aplikacji radcowskiej i nie złożył egzaminu radcowskiego. W tych warunkach skarga nie mogła zostać uwzględniona w związku z czym na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.