I SA/Gd 886/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Orska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi G. S. i Z. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego, będący jednocześnie wierzycielem, wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...] i nr [...] z dnia 24.07.2003 r. dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r., wystawionych na państwa G. i Z. S. oraz na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 10.08.2004 r. obejmującego zaległość podatkową z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1999, wystawionego na pana Z. S. Podstawę prawną wystawienia tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] stanowiła decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] natomiast tytułu wykonawczego nr [...] – decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. Pismami z dnia 7.05.2007 r. wierzyciel wniósł do organu egzekucyjnego Urzędu Skarbowego o zawieszenie z dniem 7.11.2006 r. postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie opisanych tytułów wykonawczych ze względu na uchylenie przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji i przekazanie spraw do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia 9.05.2007 r. (doręczonym zobowiązanym w dniu 25.05.2007 r.), Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wyżej wymienionych tytułów wykonawczych. Państwo G. i Z. S. wnieśli zażalenie, wskazując, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 14.11.2006 r. poinformował, że tytuły wykonawcze zostały wycofane na żądanie wierzyciela z realizacji. Z uwagi na to, iż powyższe pismo miało formę informacyjną podatnicy zwrócili się do Dyrektora Izby Skarbowej z zażaleniem na brak decyzji o wycofaniu tytułów wykonawczych w formie postanowienia. Dyrektor Izby Skarbowej w piśmie z dnia 20.04.2007 r. wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego na żądanie wierzyciela wycofał tytuły wykonawcze obejmujące zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1997-1999 i 2001, jednakże uchybił on uregulowaniom zawartym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nie wydanie stosownego rozstrzygnięcia w formie postanowienia. W zażaleniu z dnia 30.05.2007 r. zarzucono, iż decyzje podatkowe, na podstawie których zostały wystawione tytuły wykonawcze są wydane z naruszeniem prawa i zostały uchylone. W konsekwencji, w ocenie zobowiązanych, decyzje te nie mogą być wykonane i w związku z tym postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone, a nie zawieszone, albowiem obecnie nie ma zaległości podatkowych za lata, których dotyczą przedmiotowe decyzje i aktualne są zeznania roczne według dokumentu PIT. Organ egzekucyjny wydał w dniu 04.06.2007 r. postanowienie, którym podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie zażaleniowe jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu wskazano, że w związku z wydaniem przez Naczelnika Urzędu Skarbowego - po ponownym rozpoznaniu sprawy - decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. oraz decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r., wierzyciel dokonał w dniu 25.05.2007 r. aktualizacji tytułów wykonawczych nr [...], nr [...] i nr [...] (stosownie do przepisu § 9 ust. 1b rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm. - stanowiącego, iż wierzyciel aktualizuje tytuł wykonawczy, jeżeli w trakcie postępowania egzekucyjnego zostanie wydane orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objętą tytułem wykonawczym). Następnie organ egzekucyjny postanowieniem nr z dnia 04.06.2007 r. - stosownie do art. 57 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]. W postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego stosownie do art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość jest orzeczeniem o charakterze formalnym, kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Wobec podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego, bezprzedmiotowe stało się postępowanie zażaleniowe wszczęte w związku z pismem państwa G. i Z. S. z dnia 30.05.2007 r. Państwo G. i Z. S pismem z dnia 8.08.2007r. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej zawartym w postanowieniu z dnia 5.07.2007r. Skarżący stwierdzili, że podtrzymują zarzuty zawarte w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego dnia 9.05.2007r. Skarżący zarzucili ponadto opieszałość prowadzenia postępowania w sprawi podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1998 i 1999 skutkującą uniemożliwieniem im dostępu do własnego majątku. Wskazali, że odmówiono uchylenia zabezpieczenia i zastawów na samochodach, mimo że orzeczenia oparto na uchylonych później decyzjach podatkowych a tabor transportowy wymagał odnowy jako niezbędny do wykonywania działalności gospodarczej. Skarżący podnieśli, że wnioskowali o umorzenie postępowania egzekucyjnego w czasie gdy decyzje podatkowe zostały uchylone a nie wydano w tym czasie nowych. W toczącym się wobec skarżących postępowaniu egzekucyjnym za zaległości w podatku dochodowym za 2001 r. organy podatkowe prawidłowo umorzyły postępowanie po uchyleniu decyzji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd Administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem. W niniejszej sprawie Sąd rozpoznaje skargę na postanowienie o umorzeniu postępowania zażaleniowego (zażalone postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego). Należy podkreślić, że ocena wskazywanej przez organ bezprzedmiotowości postępowania nie może być dokonana z pominięciem treści postanowienia, na które strona wniosła zażalenie. Postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego zostało wydane na podstawie art. 56 § 2 w zw. z art. 56 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albowiem wierzyciel wystąpił z takim żądaniem. Strona wcześniej uzyskała pisemną informację o wycofaniu tytułów wykonawczych, jednak według oświadczenia wierzyciela informacja była nieprawidłowa. Nie jest okolicznością sporną, że po wszczęciu postępowania egzekucyjnego decyzja wymiarowa, będąca podstawą wydania tytułu wykonawczego, została uchylona przez organ II instancji a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Strona składająca zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowania dowodziła wadliwości rozstrzygnięcia z uwagi na prawną podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji będących podstawą wydania tytułu wykonawczego. Strona oczekiwała od organu II instancji oceny prawidłowości zawieszenia postępowania. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie o umorzeniu postępowania zażaleniowego narusza prawo. Powoływana w uzasadnieniu jako istotna okoliczność aktualizacja tytułu wykonawczego przez wierzyciela dokonana na podstawie § 9 ust. 1 b rozporządzenia Ministra finansów z 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) nie mogła stanowić przesłanki umorzenia postępowania zażaleniowego. Złożenie przez wierzyciela wniosku o zawieszenie postępowania nie stanowi podstawy zawieszenia postępowania, jeżeli zachodzą przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślić należy, że postępowanie zostało zawieszone postanowieniem z dnia 9 maja 2007r., zaś zażalenie strona złożyła w dniu 31 maja 2007r. Bezprzedmiotowość postępowania zażaleniowego nie może być uzasadniona podjęciem zawieszonego postępowania postanowieniem z dnia 4 czerwca 2006r. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się bowiem do konsekwentnego dowodzenia przez stronę zaistnienia przesłanki umorzenia postępowania wobec prowadzenia postępowania w zakresie obowiązku, który w dacie wydania postanowienia o zawieszeniu – 8 maja 2007r. wygasł wobec wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wymiarowej. Prawidłowość dokonanej przez wierzyciela aktualizacji tytułu wykonawczego podlegała wprawdzie kontroli zobowiązanego poprzez możliwość zgłoszenia zarzutów, jednakże organ egzekucyjny, rozstrzygając o zawieszeniu postępowania, był zobowiązany do oceny zarzutu wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku również w zakresie możliwości aktualizacji przez wierzyciela tytułu wykonawczego. Rozpoznając zażalenie organ winien uwzględnić, że § 9 ust. 1 b powołanego rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001r. odnosi się do takiego stanu faktycznego sprawy, gdy w trakcie postępowania egzekucyjnego zostanie wydane orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym. Ingerencja w treść decyzji stanowiącej podstawę wydanego tytułu wykonawczego inna niż zmiana wysokości należności wykracza poza granice tego unormowania. W treści przepisu posłużono się pojęciem "aktualizacja", co oznacza, iż odnosi się do sytuacji, gdy w obrocie pozostaje decyzja będąca podstawą wydania tytułu wykonawczego, jej zmiana polega wyłącznie na zmianie wysokości należności. Uchylenie decyzji wymiarowej i późniejsze wydanie nowej decyzji nie stanowi orzeczenia spełniającego kryteria powołanego przepisu. Decyzja wymiarowa wydana wskutek ponownie przeprowadzonego postępowania może stanowić podstawę wystawienia nowego tytułu wykonawczego. Z tych względów uznając skargę za zasadną Sąd na mocy 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 ppsa.