II SA/Gl 933/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi T. K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2005 r. sygnatura akt II SA/Gl 602/04 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę o wznowienie. Prawomocnym wyrokiem z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Gl 602/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę T. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy wydaną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzję z dnia [...] r. nr [...] organ l instancji decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wykonanego stawu hodowlanego umiejscowionego na działce o nr ewid. [...] w M. gmina K. Pismem z dnia [...] r. T. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym wyżej wyrokiem z dnia 21 grudnia 2005 r., domagając się zmiany przedmiotowego wyroku i uchylenia decyzji obydwóch organów nadzoru budowlanego. Jako podstawę skargi wskazał art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) oraz fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia z dnia 18 października 2006 r. sygn. akt P 27/05. T. K. podkreślił, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zostało ogłoszone w Dzienniku Ustaw w dniu 25 października 2006 r., zaś skarga o wznowienie została nadana przez niego na poczcie w dniu [...] r., a tym samym przewidziany w art. 272 § 2 p.p.s.a. termin do wniesienia skargi został zachowany. W uzasadnieniu T. K. wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo Budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80 poz. 718) oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888). Zważywszy na treść orzeczenia Trybunału w stosunku do obiektu budowlanego wybudowanego w latach [...] koniecznym było, zdaniem skarżącego, stosowanie przepisów obowiązujących przed dniem 10 lipca 2003 r. Oparcie zaskarżonych decyzji na przepisach Prawa budowlanego obowiązujących po dniu 10 lipca 2003 r. było więc bezpodstawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku oddalającym skargę także oparł się na przepisach w brzmieniu obowiązującym po 10 lipca 2003 r. co powoduje, że wznowienie postępowania sądowego w celu zmiany przedmiotowego wyroku jest, zdaniem T. K., zasadne i konieczne. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wskazał, iż jego zdaniem wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r. sygn. akt P 27/05 nie odnosi się do rozpoznawanej sprawy. Dotyczy on bowiem obiektów wybudowanych samowolnie przed 11 lipca 2003 r., które w trybie art. 49 Prawa budowlanego (w brzmieniu do dnia 11 lipca 2003 r.), mogły zostać zalegalizowane o ile istnienie obiektu nie naruszało przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak jednak wynika z akt sprawy, teren na którym wybudowany został staw, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczony był wówczas pod uprawy polowe i ogrodnicze, łąki i pastwiska, a tym samym budowy stawu nie można uznać za zgodną z wskazaniami planu. Postanowieniem z dnia 19 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skierował skargę o wznowienie postępowania na rozprawę, natomiast z uwagi na oświadczenie pełnomocnika skarżącego, iż w imieniu Z. i T. K. odwołał się od odmawiającej uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji PINB z dnia [...] r. Sąd, postanowieniem z dnia 25 maja 2007 r., zawiesił postępowanie sądowe. Postępowanie zostało podjęte postanowieniem z dnia 14 listopada 2007 r. W trakcie rozprawy w dniu 4 stycznia 2008 r. pełnomocnik skarżącego dodatkowo wskazał, iż działka, na której położony jest staw stanowi także własność żony skarżącego, Z. K., albowiem działka owa objęta jest ustawową wspólnością majątkową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona przez T. K. skarga o wznowienie postępowania nie mogła odnieść skutku, skarżący wskazał bowiem jako podstawę swego opartego na art. 272 § 1 p.p.s.a. żądania fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia nie objętego hipotezą przywołanego przepisu. Wskazać bowiem w tym miejscu należy, iż w myśl art. 272 § 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania jedynie w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak też w doktrynie prawa nie istnieje pełna zgodność co do tego jak pojmować użyty przez ustawodawcę zwrot wskazujący, iż uprawnia do żądania wznowienia postępowania jedynie orzeczenie niekonstytucyjności tego aktu "na podstawie którego zostało wydane orzeczenie". Przedmiotem kontrowersji jest bowiem czy obejmuje on jedynie rządzące postępowaniem sądowym przepisy proceduralne, czy też także przepisy prawa materialnego. Dominującym zdaje się być pogląd, wedle którego z uwagi na to, że sądy administracyjne prowadzą postępowanie w oparciu o ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i to na jej podstawie wydają orzeczenia, to tylko przepisy tej ustawy, w przypadku uznania ich przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, mogą stanowić ewentualną podstawę do wznowienia postępowania sądowo-administracyjnego. Przepisy natomiast prawa materialnego, które stosował organ administracji publicznej rozstrzygający sprawę, nie stanowią podstawy orzeczenia sądu administracyjnego, sąd bowiem jedynie dokonywał ich wykładni na potrzeby kontroli działalności administracji publicznej. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności wymienionych przepisów prawa materialnego nie może być zatem uznane za przyczynę wznowienia postępowania sądowego przewidzianą w art. 272 p.p.s.a., może natomiast stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego prowadzonego przed organem administracji publicznej. Interes prawny strony pozostaje tym samym w pełni zabezpieczony albowiem strona posiada inny instrument prawny służący eliminacji z obrotu prawnego aktu wydanego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu - por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2006 r. l FSK 668/05, LEX nr 287144, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2006 r. l FZ 99/06, LEX nr 193472, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2007 r., II OSK 894/07 (niepubl.). Por. też np. A. Kabat /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, s. 642. Odmienny pogląd, wyrażający przekonanie, iż art. 272 § 1 p.p.s.a. nie zawiera ograniczeń w zakresie podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego jedynie do orzeczenia o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego dotyczącego przepisów postępowania, z pominięciem w tym zakresie orzeczenia o niekonstytucyjności przepisów prawa materialnego, wypowiedział natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 listopada 2005 r. l FSK 120/05, LEX nr 187855. Orzekający w niniejszej sprawie Skład Orzekający opowiada się zdecydowanie za pierwszym ze wskazanych poglądów, tylko on pozwala bowiem na uniknięcie dualizmu w postaci jednoczesnej, charakteryzującej się wewnętrznymi sprzecznościami i niejasnymi regułami co do pierwszeństwa próby równoległego wyeliminowania niekorzystnych dla siebie rozstrzygnięć zarówno w drodze żądania wznowienia postępowania sądowego, jak też postępowania administracyjnego, obie próby opierając na tym samym fakcie wydania przez Trybunał Konstytucyjny określonego wyroku. W konsekwencji przyjętego stanowiska wniesiona skarga nie mogła zostać uwzględniona. Podkreślenia wymaga jednak, iż nawet w razie przyjęcia poglądu przeciwnego skarga T. K. o wznowienie postępowania musiałaby zostać oddalona. Wskazane przez skarżącego orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r. sygn. akt P 27/05 stwierdziło bowiem jedynie niekonstytucyjność intertemporalnych przepisów art. 7 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 27 marca 2003 r. oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. w zakresie, w jakim wyłączyły one stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj.: Dz. U. 2006, Nr 156 poz. 1118 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r., do budowy obiektu budowlanego lub jego części, mimo że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 r. Zdaniem Trybunału nie odpowiada bowiem wymogom równości sytuacja, w której inwestorzy spełniający przesłanki do zalegalizowania inwestycji obowiązani są uiścić opłatę legalizacyjną bądź też są z tego obowiązku zwolnieni w zależności od tego w jakiej dacie organ administracji publicznej wszczął postępowanie w sprawie samowolnej budowy. Zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy w żadnej mierze nie stanowiły zatem przedmiotu jakichkolwiek rozważań prowadzących do wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku z dnia 21 grudnia 2005 r. Wyrok ten, podobnie jak poprzedzające go decyzje administracyjne, odnosił się bowiem nie do problematyki objętej regulacją art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane lecz do nałożonego na T. K. obowiązku rozbiórki stawu z uwagi na niewykonanie nałożonych na niego uprzednio wydanym postanowieniem powinności umożliwiających ewentualną legalizację obiektu. Tym samym oparty był jedynie na art. 48 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy Prawo budowlane, którego to przepisu mocy obowiązującej Trybunał Konstytucyjny we wskazanym orzeczeniu ani nie rozważał ani nie kwestionował. W konsekwencji treść podjętego przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia, o którym mowa powyżej, nie pozostaje w związku z wydanym w dniu 21 grudnia 2005 r. przez tut. Sąd wyrokiem. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 282 § 2 w zw. z art. 281 zd. 2 i art. 272 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.