I FZ 478/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Małgorzata Niezgódka - Medek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S.-O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 października 2008 r. sygn. akt I SA/Po 83/07 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi M. S.-O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 6 listopada 2006 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: 1. oddalić zażalenie; 2. zasądzić na rzecz doradcy podatkowego P. J. H. kwotę 120 zł (słownie: sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 83/07, mocą którego oddalono wniosek M. S.-O. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tegoż Sądu z dnia 10 stycznia 2008 r. W motywach orzeczenia Sąd podał, że postanowieniem z dnia 9 marca 2007 r. zwolniono skarżącą z kosztów sądowych i ustanowiono na jej rzecz doradcę podatkowego. W dniu 10 marca 2008 r. doręczono pełnomocnikowi odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, a w dniu 29 września 2008 r. pełnomocnik wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku podał, że strona 14 stycznia 2008 r. samodzielnie wystąpiła do Sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z pouczeniem Sądu. Strona nie miała wiedzy co do sposobu załatwienia jej wniosku. Pełnomocnik po ustaleniu 15 września 2008 r. w rozmowie telefonicznej, że wniosek pozostawiono bez rozpatrzenia, skontaktował się ze stroną, która 25 września 2008 r. udzieliła mu pełnomocnictwa. Wniosek o przywrócenie terminu wniesiono 29 września 2008 r. Sąd pierwszej instancji nie uznał wniosku za zasadny. Wskazał, że przyznane skarżącej prawo pomocy obejmowało w oparciu o art. 243 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwana dalej P.p.s.a. – całe dalsze postępowanie, w tym postępowanie kasacyjne. Również pełnomocnictwo udzielone doradcy podatkowemu obejmowało to postępowanie. Dodatkowo nie jest prawdziwym twierdzenie, że wniosek o przyznanie prawa pomocy strona złożyła stosując się do pouczenia Sądu, bowiem stosowne pismo z takim pouczeniem doręczono jej pełnomocnikowi dopiero 10 marca 2008 r., czyli po wystąpieniu z wnioskiem. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie strona ponosi konsekwencje zaniedbań swojego pełnomocnika, który po otrzymaniu wyroku z uzasadnieniem powinien skontaktować się ze skarżącą celem podjęcia dalszych czynności procesowych. W ocenie Sądu powyższe okoliczności świadczą, że nie została w tej sprawie spełniona przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, co musi skutkować oddaleniem wniosku w oparciu o art. 87 § 2 P.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik w imieniu strony wniósł o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania i prawa pomocy według norm przepisanych. W uzasadnieniu pełnomocnik powtórzył argumenty zawarte we wniosku o przywrócenie terminu, między innymi że strona dokładając należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw wystąpiła do Sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy po wydaniu wyroku w sprawie, bowiem okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy zmieniły się. Wniosek ten został przez Sąd rozpatrzony dopiero 6 października 2008 r. (postanowienie o umorzeniu postępowania). Pełnomocnik podkreślił, że strona występująca w sprawie bez radcy prawnego bądź adwokata ma prawo liczyć na wskazówki co do czynności procesowych w oparciu o art. 6 P.p.s.a. W ocenie pełnomocnika Sąd pierwszej instancji nie rozpoznając ponownego wniosku strony naruszył jej prawo do sądu. Pełnomocnik podkreślił, że strona postąpiła zgodnie z pouczeniem zawartym w piśmie przewodnim doręczającym wyrok wraz z uzasadnieniem, dostosowując swoje zachowanie do tego pouczenia: skoro Sąd pouczył ją o prawie do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, uzasadnionym było przypuszczenie strony, że nie musi ona podejmować żadnych działań do czasu rozpoznania jej wniosku. Pełnomocnik przedstawił tezę, że błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, która się doń zastosowała. W dalszej kolejności pełnomocnik stwierdził, że pełnomocnictwo z dnia 9 maja 2007 r. nie obejmowało postępowania kasacyjnego, a jedynie postępowanie zakończone wyrokiem z dnia 10 stycznia 2008 r. i to do dnia wydania tego wyroku. W jego ocenie Sąd pomylił zakres przyznanego prawa pomocy z zakresem pełnomocnictwa, które się nie pokrywały. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu, choć zaskarżone postanowienie dotknięte jest wadą. Jak stanowi art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania spóźnionej czynności należy wnieść w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Strona jako okoliczność uniemożliwiającą jej wniesienie skargi kasacyjnej w terminie podała fakt oczekiwania na rozstrzygnięcie przez Sąd pierwszej instancji jej kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wskazał w zażaleniu pełnomocnik skarżącej, o sposobie załatwienia wniosku strony o przyznanie prawa pomocy dowiedział się 15 września 2008 r. i to tę datę należy uznać za początkową dla obliczenia siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Abstrahując od oceny, czy okoliczność ta rzeczywiście dowodzi braku winy w uchybieniu terminu, powyższe powoduje, że termin do złożenia stosownego wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., upłynął w dniu 22 września 2008 r., a więc wniosek z dnia 29 września 2008 r. był spóźniony. Należy dodać, że powyższej oceny nie zmienia fakt udzielenia przez stronę pełnomocnictwa do sporządzenia skargi kasacyjnej w dniu 25 września 2008 r. Konstatacja ta wynika nie tylko z tego, że brak pisemnego pełnomocnictwa nie stałby na przeszkodzie wystąpieniu z wnioskiem o przywrócenie terminu (pełnomocnictwo takie możnaby w późniejszym terminie uzupełnić w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a.), ale także fakt, że wbrew twierdzeniu zażalenia pełnomocnictwo z dnia 9 maja 2007 r. (karta 82 akt pierwszej instancji) obejmowało postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wynika to ze wskazanej podstawy prawnej (art. 34 i 36 pkt 1 P.p.s.a.) dotyczącej pełnomocnictwa ogólnego oraz z jego treści: "udzielam (...) pełnomocnictwa ogólnego do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi w sprawach sądowej kontroli decyzji administracyjnych". Dalszą część tegoż pełnomocnictwa w świetle powyższego należy zaś uznać sprecyzowanie, do jakiej sprawy to pełnomocnictwo należy załączyć. Jak stanowi art. 88 P.p.s.a., spóźniony wniosek o przywrócenie terminu winien zostać przez Sąd odrzucony, tymczasem Sąd pierwszej instancji oddalił go, obszernie odnosząc się do kwestii winy w uchybieniu terminu, co było zbędne. Z uwagi na zakaz reformationis in peius wynikający z art. 134 § 2 w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny uchylić zaskarżonego postanowienia pomimo powyższej wadliwości, bowiem doprowadziłoby to w efekcie do odrzucenia wniosku strony przez Sąd pierwszej instancji na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc pogorszyłoby jej sytuację procesową. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić. Wniosek pełnomocnika o zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej został uwzględniony w oparciu o § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075).