II SA/Wa 1873/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędziowie WSA Bronisław Szydło, Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej: 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] maja 2007 r. 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. K. S. pełni służbę wojskową, ostatnio na stanowisku Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień W. [...]. W wyniku opinii za okres od 1 lipca 2004 r. do 11 grudnia 2006 r. Szef WSzW w W. w dniu 11 grudnia 2006 r. przyznał żołnierzowi ocenę ogólną dobrą i określił dla zainteresowanego prognozę przebiegu służby, w której w prognozie bliższej przewidziano, że K. S. ma zostać wyznaczony na kolejną kadencję na dotychczas zajmowane stanowisko. Z treścią tej opinii żołnierz zapoznał się w dniu 18 grudnia 2006 r. i nie składał od niej odwołania. Gestor Korpusu Osobowego Ogólnowojskowego w dniu 7 marca 2007 r. do powyższej prognozy zgłosił propozycję zwolnienia K. S. z zawodowej służby wojskowej w dalszej prognozie (pozostawiając bliższą prognozę bez zmian). Prognozę przebiegu służby zweryfikował następnie Minister Obrony Narodowej, zmieniając ją na zwolnienie z zawodowej służby wojskowej (prognoza bliższa). Z adnotacji widniejącej na druku opinii wynika, że w dniu 28 maja 2007 r. o zweryfikowanej prognozie poinformowano opiniowanego oficera. Minister Obrony Narodowej, decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2007 r., z dniem 30 czerwca 2007 r. zwolnił K. S. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Podstawę wydania decyzji stanowiły przepisy art. 112 pkt 3, art. 115 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j. Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 50, poz. 483). Oficer złożył do Ministra Obrony Narodowej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że - zgodnie z określoną prognozą przebiegu służby w opinii z grudnia 2006 r. - powinien nadal pełnić służbę na dotychczasowym stanowisku. Wskazał nadto, że organ w żaden sposób nie umotywował zmiany bliższej prognozy i przyczyn niewyznaczenia go na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 i 2 Kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień 30 września 2007 r., natomiast w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na treść art. 112 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz na treść § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 50, poz. 483), zgodnie z którymi żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia go na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Ponieważ Minister Obrony Narodowej dokonał weryfikacji określonej dla oficera bliższej prognozy przebiegu służby, zmieniając ją na: "zwolnienie z zawodowej służby wojskowej", to K. S. nie można było ponownie wyznaczyć na dotychczasowe stanowisko na kolejną kadencję, co z kolei musiało skutkować zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. O ostatecznym zweryfikowaniu prognozy żołnierz został powiadomiony w dniu 28 maja 2007 r. Zmianę daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej organ wyjaśnił tym, że decyzja zwalniająca powinna posiadać przymiot ostateczności, zatem data ta powinna przypadać po doręczeniu żołnierzowi decyzji organu drugiej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazywał, że organ nie uwzględnił opinii służbowej, nie określił, jakimi przesłankami kierował się, wydając decyzję zwalniającą go z zawodowej służby wojskowej. Wskazywał, iż jego stanowisko służbowe nie uległo likwidacji, a zatem była możliwość powołania go ponownie na to stanowisko na kolejną kadencję, zgodnie z pierwotną treścią prognozy zawartej w opinii. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i podkreślając, iż zaskarżona decyzja jest decyzją o charakterze fakultatywnym i organ, zgodnie z przywołanym w tej decyzji przepisem, miał prawo zwolnić żołnierza z zawodowej służby wojskowej, skoro Minister Obrony Narodowej zweryfikował bliższą prognozę pełnienia służby. Zwolnienie żołnierza nastąpiło zatem z upływem kadencji, na jaką został wcześniej powołany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy stwierdzić, iż K. S. pełnił służbę na stanowisku komendanta wojskowej komendy uzupełnień zgodnie z 3-letnią kadencją, która kończyła się z dniem 30 czerwca 2007 r. Jednakże samym faktem upływu kadencji nie można uzasadniać zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. O dalszym przebiegu służby decyduje tu także opinia służbowa. W art. 26 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j. Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) ustawodawca określił zasady i przyczyny opiniowania żołnierzy zawodowych. W szczególności ust. 2 stanowi, iż opinia służbowa ma na celu ocenę wykonywania przez żołnierza zawodowego obowiązków służbowych i stanowi podstawę do określenia dalszego przebiegu jego służby. Jak wynika z zapisów poczynionych na formularzu przedmiotowej opinii, znajdującym się w aktach osobowych skarżącego, został on z nią zapoznany w grudniu 2006 r. Wówczas, zgodnie z zawartymi prognozami - bliższą, jak i dalszą, oficer był przewidziany do wyznaczenia na dotychczasowe stanowisko na kolejną kadencję. Prognozy te zostały ostatecznie zweryfikowane przez Ministra Obrony Narodowej, o czym powiadomiono zainteresowanego w dniu 28 maja 2007 r. Przy czym arkusz opinii nie zawiera daty sporządzenia weryfikacji prognozy przez Ministra Obrony Narodowej. Decyzja w sprawie zwolnienia zapadła w dniu [...] maja 2007 r., a więc przed datą zapoznania się żołnierza z ostateczną weryfikacją prognozy pełnienia służby, dokonaną przez Ministra. Wątpliwości budzi zatem zapis dotyczący ostatecznej weryfikacji prognozy, czy powstał on przed dniem 8 maja 2007 r. i czy faktycznie mógł stanowić podstawę do wydania decyzji zwalniającej ze służby. W art. 26 ust. 10 w ostatnim zdaniu ustawodawca stwierdza, że rozporządzenie określające szczegółowe warunki opiniowania powinno gwarantować zasadę jawności. Zestawiając fakt, iż o treści ostatecznej weryfikacji opinii w zakresie prognozy służby oficer został powiadomiony już po dacie sporządzenia decyzji o zwolnieniu przez organ I instancji, należy uznać, iż organy naruszyły tę zasadę. Oczywiście organ ma prawo do weryfikacji, czy uzgadniania projektu opinii. Istotne jest tu, aby opiniowany żołnierz miał świadomość, co tak naprawdę jest opinią, od której może się, zgodnie ze wskazanymi przepisami, odwołać, w przypadku gdy się z nią nie zgadza, zaś odnośnie tych elementów opinii, co do których odwołania nie przewidziano, nie był informowany już po fakcie wydania decyzji o zwolnieniu, skoro decyzja ta w uzasadnieniu odwołuje się do ostatecznej prognozy przebiegu służby. Pomimo, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] maja 2007 r. nie zostały wprost oparte na przepisach dotyczących opiniowania żołnierzy zawodowych, wszelkie istotne naruszenia procedury opiniowania miały bezsprzecznie bezpośredni wpływ na treść decyzji w przedmiocie zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Podstawową przyczyną dokonania przez organ zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej była okoliczność niewyznaczenia go na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Tak więc, pozornie decyzja taka, jako oparta wprost na treści art. 112 pkt 3 ustawy pragmatycznej (po nowelizacji od dnia 1 stycznia 2008 r. art. 112 ust. 1 pkt 3) oraz na treści § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 50, poz. 483), wydaje się prawidłowa. Niestety tak nie jest. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ okoliczność niewyznaczenia żołnierza na stanowisko na nową kadencję argumentował faktem zweryfikowania opinii, a ściślej tej jej części, która dotyczyła prognozy przebiegu służby. W procesie opiniowania żołnierza organ nie miał ustawowego obowiązku uzasadniać tego elementu opinii, jednakże skoro ta właśnie przyczyna (jak twierdzi organ) legła u rzeczywistej podstawy zwolnienia ze służby, to przyczyna ta powinna zostać wyczerpująco uzasadniona w decyzji zwalniającej. Treść art. 112 pkt 3 ustawy pragmatycznej jest, jak to trafnie zauważył organ, przepisem fakultatywnym. Niewyznaczenie żołnierza na kolejną kadencję może (ale nie musi) skutkować zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Zatem organ, decydując się na zwolnienie żołnierza, powinien przekonywująco uzasadnić swoją decyzję, dlaczego wybrał taką możliwość. Powołanie się tu na sam fakt niewyznaczenia żołnierza na następną kadencję, co wynika z treści ostatecznie zweryfikowanej prognozy przebiegu służby, z uwagi na brak uzasadnienia tej prognozy, jest tu oczywistym naruszeniem zasad procedury administracyjnej. Uzasadnienie tego elementu decyzji powinno nadto ustosunkować się do innych elementów opinii, jak ocena i pierwotne prognozy. Jest to w niniejszej sprawie o tyle istotne, gdyż ocena i pierwotna prognoza były dla oficera pozytywne. Nie dokonując takich ustaleń, organ w istocie orzeka arbitralnie, albowiem daną przesłankę tłumaczy inną, nie wyjaśniając istoty i przyczyny każdego elementu takiej implikacji. Organ winien zatem wyjaśnić, dlaczego pomimo pozytywnej oceny ostateczna prognoza została zweryfikowana. Bez tego wyjaśnienia treść całej opinii jest sprzeczna, a przecież, zgodnie z treścią art. 26 ust. 2 ustawy pragmatycznej, ma ona stanowić podstawę dalszego przebiegu służby i podstawę do uznania administracyjnego w ramach art. 112 pkt 3. Organ dokonując wyboru, jaki zakreśla art. 112 pkt 3 ustawy pragmatycznej, powinien mieć na uwadze także inne istotne elementy dla przebiegu zawodowej służby wojskowej zawarte w przepisach ustawy, to jest zarówno art. 26 ust. 2, jak i art. 35 ust. 1, czy ewentualnie art. 6 ust. 1 pkt 2. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie wytłumaczył rzeczywistych powodów zwolnienia w kontekście zmiany prognozy przebiegu służby, przez co naruszył art. 8, art. 9 i art. 107 § 3 Kpa, zaś podjęta w taki sposób decyzja narusza prawo, bowiem wymyka się racjonalnej kontroli. Decyzja dotknięta takimi wadami ostać się nie może. Twierdzenia organu, iż sam fakt niewyznaczenia żołnierza na kolejną kadencję stanowi wystarczającą podstawę do jego zwolnienia ze służby są tu błędne, gdyż w konstrukcji art. 112 zawarto element fakultatywny ("można zwolnić"), a nie obligatoryjny. Decyzje oparte na tym przepisie są decyzjami uznaniowymi, a zatem wymagają rzetelnego uzasadnienia wszystkich przesłanek będących źródłem tego uznania. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. i c) oraz art. 152 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.