II FSK 835/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Włodzimierz Kubiak, Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Tomasz Zborzyński, Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Rz 569/07 w sprawie ze skargi A. H., W. H., A. H., J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 1 marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 lipca 2001 r. oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. I SA/Rz 569/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę A. H., W. H., Al. H. i J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 1 marca 2007 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia 17 lipca 2006 r., nr [...], wydaną w sprawie wymiaru w kwocie 709 zł podatku od nieruchomości za okres od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 lipca 2001 r. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływanej: p.p.s.a.). Uzasadniając wyrok, WSA w Rzeszowie nawiązując do zarzutów skargi podał, że jest niesporne, iż skarżący na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2001 r., sygn. akt I Ns 1005/99, są współwłaścicielami gruntu położonego w R. obręb [...], poz. rej. nr [...] o powierzchni 12.907 m². Według ewidencji gruntów i budynków Wydziału Geodezji Urzędu Miasta R. na rok 2001 nieruchomość ta nie jest sklasyfikowana w łącznej powierzchni ponad 1 hektara jako użytek rolny, co skutkuje zgodnie z przepisami art. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.; dalej powoływanej: u.p.r.), że nie można jej uznać za gospodarstwo rolne i tym samym nie podlega ona opodatkowaniu podatkiem rolnym, a podatkiem od nieruchomości zgodnie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.; dalej: u.p.o.l.). Wydział Geodezji Urzędu Miasta R. zmianą w danych ewidencji gruntów i budynków nr [...] z dnia 15 grudnia 2005 r. dokonał zmian użytków w działkach nr [...] i nr [...] przedmiotowej nieruchomości na podstawie decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia 17 listopada 2005 r., nr [...], w przedmiocie zmian w operacie ewidencji gruntów w obrębie [...]. WSA w Rzeszowie zaaprobował pogląd organu odwoławczego, że wskazana decyzja obowiązuje od dnia uprawomocnienia się i wywołuje skutki na przyszłość jako podstawa ustalenia wymiaru podatku. Nie może ona zatem stanowić podstawy ustalenia wymiaru podatku za 2001 r. Tym samym za niezasadne uznano twierdzenie skarżących, że klasyfikacja użytków na w.w. działkach (na jaką powołują się organy podatkowe) w okresie poprzedzającym wydanie w.w. decyzji z dnia 17 listopada 2005 r. również była błędna. Jeżeli skarżący kwestionują zgodność danych z ewidencji gruntów ze stanem faktycznym w okresie poprzedzającym wydanie ostatnio wymienionej decyzji, to powinni byli odwołać się od tej decyzji lub wystąpić z odrębnym wnioskiem o korektę stosownych danych w ewidencji, w trybie określonym w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.; dalej powoływanej: p.g.k.), a następnie w przypadku uwzględnienia tych zastrzeżeń, na podstawie danych z ewidencji gruntów wnosić o wzruszenie decyzji ustalających wymiar podatku i rodzaj podatku. WSA w Rzeszowie zwrócił uwagę, że skarżący sformułowali w piśmie procesowym z dnia 5 października 2007 r. zarzut nieujęcia w zaskarżonej decyzji wszystkich gruntów, które pozostają w ich samoistnym posiadaniu. Chodzi o pominiecie gruntu o powierzchni 1.890 m2, który stanowi własność F. H.. Zarzut ten w ocenie WSA w Rzeszowie jest nieuzasadniony. Niewątpliwie zgodnie z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 września 1995 r., W 20/94, w sytuacji gdy do jednej nieruchomości występuje właściciel i posiadacz - jeżeli nieruchomość jest w posiadaniu samoistnym, osoby która nie jest ich właścicielem, obowiązek podatkowy ciąży na posiadaczu samoistnym. Jednakże przy opodatkowaniu gruntów wymiar podatku odbywa się tylko na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. W ewidencji gruntu wpisany jest jedynie właściciel gruntu F. H., natomiast posiadacz samoistny nie jest wpisany do ewidencji. Sama skarżąca A. H. w toku postępowania podatkowego, na żądanie organu podatkowego udzieliła informacji, że właścicielem w.w. gruntu jest F. H. Ponieważ zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 i art. 21 p.g.k. dane co do osoby właściciela były wiążące dla organu podatkowego i stanowiły podstawę ustalenia wymiaru podatku, to zasadnie organ podatkowy adresował decyzję wymiarową odnośnie gruntu o powierzchni 1.890 m2 do jej właściciela (który zresztą jej nie kwestionował). WSA w Rzeszowie podkreślił, że organ podatkowy nie posiada kompetencji do weryfikowania danych ujawnionych w ewidencji, dlatego nie miał on podstaw do obciążenia podatkiem posiadacza samoistnego, który nie był wpisany do ewidencji gruntów. Nie zmienia tego też fakt, że należny podatek od właściciela F. H. był opłacany przez A. H. (jak twierdzi skarżąca). Jeżeli istnieją niezgodności między informacjami z ewidencji, a informacjami skarżących co do władania spornym gruntem, właściciel lub skarżący winni podjąć działania prowadzące do wprowadzenia stosownych zmian w ewidencji, mające na celu usankcjonowanie stanu władania spornym gruntem. Reasumując WSA w Rzeszowie uznał, że ponieważ nieruchomości skarżących nie spełniały w 2001 r. wymogu obszarowego określonego w art. 1 u.p.r. organy podatkowe uprawnione były do stwierdzenia, że brak było podstaw do opodatkowania ich podatkiem rolnym oraz do zastosowania zwolnienia z podatku od nieruchomości dla budynku gospodarczego jako, że nie jest położony na gruntach gospodarstwa rolnego, nie służy wyłącznie działalności rolniczej (art. 7 ust. 1 pkt 7 u.p.o.l). Zdaniem WSA w Rzeszowie, wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło do naruszenia zasad postępowania podatkowego. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i zupełny, zebrany materiał dowodowy został oceniony bez naruszenia granic swobodnej oceny dowodów. Uzasadnienie zaskarżonych decyzji zostały sporządzone zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej powoływanej: O.p.), albowiem posiada uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne zawiera, zgodnie z art. 210 § 4 O.p., wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Dokonana przez organy ocena dowodów zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie budzi zastrzeżeń Sądu. Organy podatkowe wyjaśniły w uzasadnieniu, że przy ustalaniu wymiaru podatku wzięły pod uwagę złożone przez skarżących informacje o nieruchomościach i budynkach oraz ich oświadczenia. Jednakże co do informacji o gruntach i składanych w tym zakresie przez strony oświadczeniach, w ocenie Sądu zasadnie nie zostały one uwzględnione przy wymiarze podatku, z uwagi na wiążący organy podatkowe charakter dowodu z dokumentu urzędowego jakim jest ewidencja gruntów i budynków. Uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd nie dopatrzył się też w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji wzajemnych sprzeczności. Za nieuprawnione WSA w Rzeszowie uznał też twierdzenie skarżących, że w postępowaniu podatkowym wykazując wadliwość wpisów w ewidencji, skutecznie obalili moc dowodową tego dokumentu urzędowego, na co zezwala art. 194 § 3 O.p. Jeżeli strony twierdzą, że dane zawarte w tym dokumencie urzędowym są niezgodne z faktami, to nie ma przeszkód ażeby przeprowadziły przeciwdowód. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie może on być przeprowadzony, jedynie w odrębnym postępowaniu, gdyż organy podatkowe nie posiadają kompetencji do jego przeprowadzenia. WSA w Rzeszowie wyjaśnił również z jakich względów niezasadne jest twierdzenie skarżących, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji jest obarczona wadą skutkującą jej nieważnością, wskazując, że nie dotyczy ona sprawy wcześniej rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (wcześniejsza decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia 25 stycznia 2001 r. została bowiem uchylona decyzją tegoż organu z dnia 4 sierpnia 2005 r.). 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Rzeszowie, skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniosła A. H. (reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata). Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ i c/ p.p.s.a., przez "nieuwzględnienie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, mimo naruszenia przepisów przez organ podatkowy w toku postępowania, które miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia". Powołując się na tak sformułowaną podstawę kasacyjną wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w części ustalającej rodzaj i wysokość podatku od gruntów, które posiada A. H. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. podkreślono, że organ podatkowy nie uwzględnił zmian w ewidencji i oparł swoją decyzję na poprzednich wpisach do ewidencji, twierdząc że decyzja nr [...] wywierać może skutki dopiero od dnia 1 grudnia 2005 r. Uzasadniając natomiast zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. podkreślono, że "ponieważ organ podatkowy ustalił istotne dla sprawy okoliczności faktyczne wyłącznie na podstawie niezmienionych, czyli niezgodnych ze stanem faktycznym, jak i z ustawą, wpisów do ewidencji gruntów, to takie naruszenie prawa może dawać podstawę do wznowienia postępowania. Nieuwzględnienie skargi w tym zakresie przez Sąd I instancji stanowi naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a.". Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: 3. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W podstawie kasacyjnej strona wnosząca skargę kasacyjną sformułowała jako jedyny zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ i c/ p.p.s.a. Opisany w petitum skargi sposób ich naruszenia ("przez nieuwzględnienie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, mimo naruszenia przepisów przez organ podatkowy w toku postępowania, które miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia") wskazuje na to, że żaden z tych przepisów nie mógł zostać naruszony we wskazany przez stronę sposób. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawiera natomiast żadnego rozwinięcia tych zarzutów. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. przewiduje, że "Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego". Strona wnosząca skargę kasacyjną, poza powyższym stwierdzeniem, że "organ podatkowy ustalił istotne dla sprawy okoliczności faktyczne wyłącznie na podstawie niezmienionych, czyli niezgodnych ze stanem faktycznym, jak i z ustawą, wpisów do ewidencji gruntów, to takie naruszenie prawa może dawać podstawę do wznowienia postępowania", w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazała na wystąpienie którejś z określonych przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego. Podniesiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. nie może zatem odnieść skutku. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Należy podkreślić, że WSA w Rzeszowie nie stwierdzając naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, był zobowiązany do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd WSA w Rzeszowie oraz organów podatkowych, że przy wymiarze podatku od nieruchomości wiążące są dla organów podatkowych dane z w ewidencji gruntów i budynków. Organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń co do klasyfikacji gruntu, zatem wiążąca dla organów podatkowych jest klasyfikacja gruntów wynikająca z wyżej wskazanej ewidencji na podstawie art. 21 ust. 1 p.g.k. Przepis ten stanowi, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Według tego przepisu zatem ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Pogląd ten znajduje oparcie w bogatym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. II FSK 372/07, publ. w: Lex nr 490966; z dnia 12 marca 2009 r., sygn. FSK 49/08, publ. na stronie: http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl/). Jak powyżej nadmieniono, dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 O.p. i zgodnie z tym przepisem stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ustalenia oparte o treść tych dokumentów urzędowych stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. W związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Podważenie tych danych bądź też ich zmiana mogła nastąpić w postępowania prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe. Należy mieć na uwadze to, że przepisy p.g.k. oraz wydane na jej podstawie przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) wskazują organy właściwe do prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, tryb oraz zasady dokonywanie zmian w zapisach tej ewidencji. Wśród tych uprawnionych organów nie zostały wymienione organy podatkowe. Powołanie się w postępowaniu podatkowym na inne przeznaczenie gruntu, niż wynika z ewidencji, jak również na błędy w postępowaniu dotyczącym zmian w ewidencji gruntów i budynków (na co powołuje się strona wnosząca skargę kasacyjną w niniejszej sprawie), nie ma zatem wpływu na decyzję w przedmiocie podatku od nieruchomości. Znaczenie dla sprawy ma tylko klasyfikacja wynikająca z w.w. ewidencji. Prowadzenie ewidencji, jak i aktualizacja znajdujących się w niej danych, należy do kompetencji starosty, zaś w przypadku wprowadzenia zmian w ewidencji organy podatkowe zobowiązane będą do ich uwzględnienia w postępowaniu w sprawie ustalenia wysokości podatku należnego z tytułu własności nieruchomości. Zmiana ewidencji gruntów i budynków powinna przy tym rodzić wyłącznie zmiany na przyszłość, tj. zmiany te powinny przełożyć się na wysokość zobowiązania podatkowego od teraz, na przyszłość. 4. Wobec stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.