I SA/Wa 1779/07
WyrokWSA w Warszawie2008-01-15
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Emilia Lewandowska, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność zostało zaskarżone do sądu administracyjnego, jest właściwy do uchylenia własnej decyzji w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 PPSA, jeśli decyzja ta nie została wydana w ostatniej instancji?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność zostało zaskarżone do sądu administracyjnego, nie jest właściwy do uchylenia własnej decyzji w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 PPSA, jeśli decyzja ta nie została wydana w ostatniej instancji. Przepis ten nie stanowi samoistnej podstawy do weryfikacji decyzji, a jego stosowanie musi pozostawać w związku z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego lub przepisami szczególnymi. Organ musi wykazać swoją właściwość do dokonania weryfikacji decyzji, rodzaj naruszonego prawa i zastosowanie sankcji prawnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2003 r. ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego gruntu. Po uchyleniu tej decyzji przez Prezydenta W. w trybie autokontroli (decyzja z [...] marca 2004 r.) na skutek skargi Prokuratora Okręgowego, WSA w Warszawie uchylił decyzję autokontrolną. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na niewłaściwą wykładnię art. 54 § 3 PPSA przez WSA. Po ponownym rozpoznaniu WSA stwierdził nieważność decyzji Prezydenta W. z [...] marca 2004 r., uznając ją za wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości.Rozstrzygnięcie
1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz Spółka W. w K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2008 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w W. A. N.-P. sprawy ze skargi Spółka P w K. na decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego gruntu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz Spółka W. w K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] września 2003 r., nr [...] Prezydent Miasta W., po rozpatrzeniu wniosku Spółki Akcyjnej N. ustanowił na okres 99 lat na rzecz jej następcy prawnego P. Spółki z o.o. w K. prawo użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] ha, położonego w W. przy ul. [...], [...] i [...], oznaczonego w ewidencji gruntów numerem [...], objętego księgą wieczystą Kw [...] za symbolicznym czynszem w wysokości [...] PLN, stanowiącym 3% ceny gruntu, ustalonej na kwotę [...] PLN. Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 7 ust. 1, 2 i 3 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279).
Odwołanie od decyzji złożył P. – zarządzający przedmiotowym gruntem oraz Z. W. użytkownik jednej z działek.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...], umorzyło postępowanie odwoławcze, stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, że zarówno P., jak i Z. W. nie mają przymiotu strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Nie będąc stroną postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nie mieli też uprawnienia do złożenia odwołania od decyzji, która nie dotyczyła ich praw i obowiązków. Brak skutecznego odwołania jest podstawą umorzenia postępowania odwoławczego. Wymieniona decyzja została zaskarżona do sądu administracyjnego przez P. oraz Z. W., w skardze domagano się uchylenia decyzji.
Wyrokiem z dnia 12 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie [...] oddalił obydwie skargi. Wyrok jest prawomocny.
Decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...] września 2003 r. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Prokuratora Okręgowego w W., który wniósł o jej uchylenie. Po złożeniu skargi przez Prokuratora Okręgowego Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] marca 2004 r. na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) uchylił decyzję z dnia [...] września 2003 r., nr [...]. W uzasadnieniu swej decyzji wskazał, ze decyzja z dnia [...] września 2003 r. została wydana z naruszeniem przepisów stanowiących podstawę jej wydania, a w szczególności z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Z art. 29 tej ustawy wynika, że użytkowanie wieczyste ma charakter celowy, a użytkownik wieczysty powinien zostać obciążony obowiązkiem wykorzystania otrzymanej nieruchomości w określony sposób. Organ wskazał, że decyzja z dnia [...] września 2003 r. w punkcie 3 rozstrzygnięcia wspomina jedynie ogólnie, że w obszarze objętym decyzją preferuje się utrzymanie i rozwój funkcji mieszkaniowych. Brak jest natomiast określenia wymogów wskazanych w art. 239 K.c., to jest terminu rozpoczęcia i zakończenia robót, rodzaju wznoszonych budynków i urządzeń itd., co jest składnikiem umowy o ustanowienie użytkowania wieczystego, a decyzja administracyjna stanowi podstawę zawarcia takiej umowy, a więc wadliwość decyzji polega na braku istotnego elementu rozstrzygnięcia (co jest równoznaczne z naruszeniem art. 107 § 1 k.p.a.). Prezydent W. wskazał, że rozporządzenie z 17 września 2003 r. nie zawiera także innego istotnego elementu; zgodnie z art. 93 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, materialną przesłanką niedopuszczalności podziału nieruchomości jest powstanie działek niemających dostępu do drogi publicznej. Zgodnie z treścią decyzji nr [...] z dnia [...] października 2002 r. zatwierdzającej podział nieruchomości, w przypadku ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomościach powstałych w wyniku podziału działki nr [...], należało ustanowić na rzecz działek [...] i [...] służebność gruntową prawa przejścia lub przejazdu przez projektowaną działkę nr [...] lub [...]. Tymczasem w decyzji nr [...], mającej stanowić podstawę przyszłej umowy zawartej w formie aktu notarialnego, ten warunek nie został spełniony. Organ wskazał, ze w dniu 25 października 1999 r. spółka akcyjna N. wystąpiła do Urzędu Dzielnicy W. o wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości należących do spółki, przejętych na własność Państwa w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, a następnie M. B. i A. M., występujący w imieniu spółki akcyjnej N., sprzedali spółce pod firmą P. Sp. z o.o. prawa i roszczenia do tej nieruchomości, wynikające z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, za cenę [...] PLN. Natomiast cenę nieruchomości w decyzji ustalono na kwotę [...] PLN. Organ podkreślił, że w obrocie rynkowym cena prawa użytkowania wieczystego kształtuje się na poziomie ok. 10% niższym od ceny prawa własności nieruchomości. Zdaniem organu oznacza to, że umowę sprzedaży z dnia 8 grudnia 2000 r., zawartą między spółką akcyjną N. a spółką P. Sp. z o.o. cechowała rażąca dysproporcja świadczeń, a prawa i roszczenia oparte na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. zostały zbyte przez spółkę akcyjną N. na rzecz spółki P. Sp. z o.o. za kwotę stanowiącą znikomy ułamek ich rzeczywistej wartości, co jest w pełni wystarczającą postawą do uznania czynności prawnej za dokonaną ze szkodą dla spółki akcyjnej N. Ponadto fakt reprezentowania spółki akcyjnej N. przy zbywaniu przez ten podmiot roszczeń o wartości ok. [...] PLN za cenę [...] PLN przez osoby, będące jednocześnie wspólnikami spółki P. Sp. z o.o., nabywającej te roszczenia (M. B., A. M.) może wskazywać, ze w sprawie nastąpiło naruszenie przez członków zarządu spółki akcyjnej N. obowiązku wynikającego z art. 202 k.h., co w konsekwencji przesądza o konieczności uznania, iż w sprawie popełniono przestępstwo działania na szkodę spółki, przewidziane w art. 482 k.h. Stąd też Prezydent W. złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 482 k.h. przez członków zarządu spółki akcyjnej N.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła P. Spółka z o.o. w K. Sąd wyrokiem z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt [...] decyzję tę uchylił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, ze art. 54 § 3 p.p.s.a. jest samoistną podstawą decyzji. Celem tego przepisu jest wyeliminowanie zbędnych postępowań sądowych. Dlatego też, zgodnie z art. 54 § 3 powołanej ustawy, decyzja uwzględniająca skargę musi rozstrzygać sprawę co do istoty. Nie jest możliwe uwzględnienie skargi jedynie w części, jak też uchylenie decyzji celem kontynuowania postępowania administracyjnego.
Prezydent W. wniósł od tego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 listopada 2006 r., sygn. akt
[...], uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu swego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji zastosował co do wykładni art. 54 § 3 p.p.s.a linię orzecznictwa ukształtowaną na podstawie poprzednio obowiązujących rozwiązań prawnych. Według art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Przepis ten wprowadza do wyznaczania granic samokontroli, przesłankę związania organu przepisami o właściwości, co powoduje, że tylko jeśli na podstawie przepisów prawa jest właściwy do weryfikacji decyzji, może uwzględnić skargę. Wprowadzenie tej przesłanki usuwa dotychczasowe wątpliwości interpretacyjne co do podstaw weryfikacji aktu lub czynności w trybie samokontroli. Różni się zatem zasadniczo od rozwiązania przyjętego w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), który stanowi, że "Organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może uwzględnić skargę w całości do dnia wyznaczenia przez Sąd terminu rozprawy". Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wprowadzenie do konstrukcji prawnej dopuszczalnej samokontroli organu, przesłanki związania zakresem właściwości tego organu, ma te konsekwencje prawne, że organ może w przypadku decyzji administracyjnej uwzględnić skargę, jeżeli przepisy prawa dają do tego podstawę, co oznacza, ze musi być on właściwy do dokonania weryfikacji decyzji dotkniętej danego rodzaju wadliwością i do zastosowania określonej sankcji (wzruszenia decyzji, stwierdzenia nieważności decyzji) przewidzianej przepisami prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. odsyłając do właściwości organu, nie stanowi samoistnej podstawy dokonania weryfikacji decyzji, jego stosowania musi pozostawać w związku z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego lub przepisami szczególnymi, do których odsyła kodeks postępowania administracyjnego.
Skoro zatem dokonanie przez organ samokontroli wyznaczone jest przesłanką właściwości, to w decyzji wydanej na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. organ obowiązany jest wykazać swoją właściwość, a zatem powołać podstawę prawną weryfikacji decyzji zaskarżonej do sądu. Z podstawy tej ma wynikać właściwość organu, rodzaj naruszonego prawa i zastosowanie sankcji (wzruszenia, nieważności) decyzji, a w tym i zakres właściwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że z zaskarżonej przez Prokuratora Okręgowego w W. decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2004 r. w przedmiocie uchylenia decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego gruntu wynika, że decyzja z [...] września 2003 r. została wydana z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.).
Z wywodów uzasadnienia decyzji z [...] marca 2004 r. wynika, ze doszło do kwalifikowanego naruszenia art. 29 i art. 93 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kwalifikowane naruszenie przepisów prawa jak wskazał to Naczelny Sąd Administracyjny jest podstawą do zastosowania sankcji nieważności decyzji, a nie uchylenia decyzji.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt [...] uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2004 r., nr [...], stwierdzając jednocześnie, ze decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądził także od organu na rzecz skarżącej P. Sp. z o.o. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki podkreślił, ze zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa został przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd drugiej instancji przesądził zaś o naruszeniu przez organ administracji przepisów art. 54 § 3 p.p.s.a. Mianowicie wskazał, że w decyzji wydanej na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., organ obowiązany był wykazać swoją właściwość, a zatem powołać podstawę prawną weryfikacji decyzji zaskarżonej do Sądu, z której wynika właściwość organu, rodzaj naruszonego prawa i zastosowanie sankcji (wzruszenia, nieważności) decyzji, a w tym i zakres właściwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Prezydent W. nie uzasadnił decyzji autokontrolnej w sposób odpowiadający art. 54 § 3 p.p.s.a., gdyż nie wykazał istnienia zasadniczej przesłanki, a mianowicie swojej właściwości do dokonania weryfikacji decyzji. Sąd pierwszej instancji uznał w tej sytuacji, ze skarga zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Prezydent W., zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a zarzucił Sądowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 190 p.p.s.a przez odstąpienie przez Sąd pierwszej instancji od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa mimo braku zmiany stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz przyjęcie za podstawę wyroku załażenia, iż Naczelny Sąd Administracyjny przesądził o naruszeniu przez organ administracji przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a
Na wypadek nieuwzględnienia tego zarzutu, organ – w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił też naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. przez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a mimo stwierdzenia przez Sąd wydania decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2004 r., z naruszeniem przepisów o właściwości określonych przepisem art. 54 § 3 p.p.s.a.
W konkluzji skargi kasacyjnej organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2004 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 września 2007 r. w sprawie
[...] uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądził na rzecz Prezydenta W. od P. Sp. z o.o. w K. koszty postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w wyroku z dnia 21 listopada 2006 r. ([...]) Sąd ten przesądził, iż art. 54 § 3 p.p.s.a nie stanowi samoistnej podstawy dokonania weryfikacji decyzji, a jego stosowanie musi pozostawać w powiązaniu z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego lub przepisami szczególnymi, do których odsyła kodeks postępowania administracyjnego. Dokonanie przez organ samokontroli decyzji wyznaczone jest przesłanką właściwości. W decyzji wydanej w oparciu o art. 54 § 3 p.p.s.a organ obowiązany jest powołać podstawę prawną weryfikacji decyzji, z której wynika jego właściwość, rodzaj naruszenia prawa i zastosowanie sankcji prawnej wobec decyzji, a także i zakres właściwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę był zatem związany dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnią art. 54 § 3 p.p.s.a. Przyjął natomiast wadliwie, że był również związany oceną odnośnie do kwestii uchybień dotyczących zaskarżonej decyzji. Przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 listopada 2006 r. stanowisko co do stanu faktycznego sprawy nie było tymczasem wiążące, gdyż nie jest wykładnią przepisów prawa. Na Sądzie pierwszej instancji spoczywał zaś obowiązek ponownego rozpoznania sprawy polegający na dokonaniu właściwej subsumcji. Sąd Wojewódzki z tego zasadniczego obowiązku procesowego nie wywiązał się, tym samym dopuścił się naruszenia art. 190 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:
W myśl art. 190 p.p.s.a, Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Tak więc w niniejszej sprawie, Sąd obowiązany był wykonać wytyczne zawarte w uzasadnieniu dwóch wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2006 r., sygn. akt [...] oraz z dnia 28 września 2007 r., sygn. akt
[...].
Zatem istota sprawy sprowadza się do zbadania, czy w zakresie właściwości Prezydenta W., rozpoznającego wniosek złożony na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), jako organu działającego w tej sprawie w I instancji, dopuszczalne jest weryfikowanie w trybie autokontroli wydanej przez ten organ decyzji. Inaczej mówiąc, czy Prezydent W. jest organem uprawnionym do uchylenia własnej decyzji w związku z wniesieniem skargi na jego decyzję do sądu.
Zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy.
Mając na względzie wykładnię art. 54 § 3 p.p.s.a dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 listopada 2006 r., w którym Sąd stwierdził, że przepis ten nie stanowi samoistnej podstawy dokonania weryfikacji decyzji, a jego stosowanie musi pozostawać w związku z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego lub przepisami szczególnymi, do których odsyła ten kodeks, należy więc ustalić, czy takie przepisy znajdują się w systemie prawnym.
Należało w pierwszej kolejności uwzględnić przepisy o właściwości organów, w tym przepisy k.p.a., ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) i ustawy z 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 41, poz. 361 ze zm.) oraz dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Na tej podstawie stwierdzić należy, że Prezydent W. rozpoznając wniosek dekretowy uprawniony był do wydania decyzji uwzględniającej wniosek albo odmawiającej ustanowienia prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) oraz ewentualnie mógł umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem (art. 105 k.p.a.). Nie ulega wątpliwości, że wyżej powołane przepisy nie uprawniają Prezydenta W. działającego w niniejszej sprawie jako organ I instancji do uchylenia własnej decyzji na skutek wniesienia na tę decyzję skargi do sądu. W tym miejscu należy zauważyć, że nieuprawnione jest stanowisko zawarte w piśmie pełnomocnika Prezydenta W. złożonym na rozprawie w dniu 15 stycznia 2008 r., że decyzja tego organu z dnia [...] września 2003 r. uchylona w trybie autokontroli była decyzją wydaną w ostatniej instancji. Decyzja z [...] września 2003 r. o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego była w rzeczywistości wydana w I instancji i od decyzji tej przysługiwało stronom odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Fakt, że na skutek wniesienia odwołania przez osoby, które nie miały przymiotu strony organ odwoławczy wydał decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze, powoduje, że decyzja z [...] września 2003 r. stała się ostateczna, co nie jest jednak równoznaczne ze stwierdzeniem, że Prezydent W. wydał decyzję jako organ w ostatniej instancji, a wobec tego był uprawniony do wydania decyzji w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. Takie działanie bowiem nie pozostaje w zakresie jego właściwości.
Wymaga podkreślenia, że w rozpatrywanej sprawie nie mógł mieć zastosowania żaden z przepisów kompetencyjnych kodeksu postępowania administracyjnego, uprawniających organ I instancji do uchylenia własnej decyzji, tj. np. art. 132 § 1 i § 2, 145-151, 155, 163 k.p.a. I to z tej przyczyny, że stan faktyczny nie dotyczy sytuacji, o których mowa w tych przepisach, a ponadto niedopuszczalne jest w ramach autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. stosowanie samokontroli w rozumieniu art. 132 k.p.a. oraz uruchomienie trybów nadzwyczajnych wyżej wskazanych. Odmienne są bowiem przesłanki dopuszczalności ich zastosowania od przesłanek autokontroli decyzji. Błędem więc było powołanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na przepis art. 145 § 2 k.p.a.
Należy zwrócić uwagę na okoliczność, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Prezydenta W. wynika, ze organ ten wydając decyzję z dnia [...] września 2003 r. naruszył m. in. przepisy art. 29 i 93 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Charakter naruszeń wskazuje na kwalifikowane naruszenie tych przepisów (na co zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny). Pomijając fakt, że decyzja z [...] września 2003 r. nie została wydana na podstawie przepisów tej ustawy, lecz dekretu z 26 października 1945 r., a ponadto w skardze Prokurator Okręgowy nie wysuwał zarzutu naruszenia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, lecz art. 7 ust. 2 dekretu oraz przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., to podnieść należy, że art. 157 § 1 k.p.a. określa jaki organ jest właściwy do stwierdzenia wadliwości decyzji w przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa.
Na zakończenie należy zaznaczyć, ze celem autokontroli jest, aby sprawa, która przeszła przez tok instancji i została rozstrzygnięta ostateczną decyzją, nie powracała na drogę postępowania administracyjnego, bo ta możliwość wykluczona została przez przekazanie sprawy do sądu wobec złożenia skargi. W niniejszej sprawie, pomimo braku właściwości organu do dokonania autokontroli, samo uchylenie decyzji skutkowałoby koniecznością prowadzenia postępowania administracyjnego od początku, gdyż do rozpoznania pozostałby wniosek dekretowy. Wobec tego wypaczona byłaby istota instytucji autokontroli.
Reasumując, stwierdzić należy, że Prezydent W. nie jest organem właściwym do wydania decyzji w trybie przepisu art. 54 § 2 p.p.s.a.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości organu do uchylenia własnej decyzji w trybie autokontroli oraz bez podstawy prawnej, a więc jest ona dotknięta wadami, o jakich mowa w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a, co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności z mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcia z pkt 2 i 3 sentencji wyroku uzasadnione są treścią art. 152 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło