II SA/Wa 1581/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Maria Werpachowska, Sędzia WSA - Anna Mierzejewska, Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Protokolant - Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie opuszczenia i przekazania do dyspozycji organu lokalu mieszkalnego i uiszczenia opłat za używanie lokalu oraz opłat pośrednich i odszkodowania - uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej opłat i odszkodowania - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Ż. decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...], przyznał [...] G. M. osobną kwaterę stałą nr [...] przy ul. [...] w Ś. o powierzchni użytkowej [...] m2 i powierzchni mieszkalnej [...] m2, a przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej uwzględniono – poza skarżącym – żonę A. M. i córkę I. M.. Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Z. decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] o zwolnieniu lokalu mieszkalnego, działając na podstawie art. 42 ust. 1 w zw. z art. 41 ust. 3 i 6 oraz art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 41, poz. 398 ze zm.), nakazał G. M. opuścić i przekazać do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny w Z. powyższy lokal w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji oraz uiszczenie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości opłat za używanie lokalu, za każdy rozpoczęty miesiąc począwszy od dnia [...] lipca 2006 r. W uzasadnieniu podał, że w dniu [...] listopada 2003 r. skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności. Następnie jego była żona pismem z dnia [...] czerwca 2005 r. poinformowała organ, że w dniu [...] maja 2005 r. wymeldowała się wraz z córką I. ze spornego lokalu. Tymczasem w dniu [...] maja 2006 r. działający z pełnomocnictwa skarżącego ojciec C. M. zwrócił się z prośbą do organu o udzielenie informacji na temat stanu prawnego lokalu i jednocześnie wskazał adres do korespondencji w K., ul. [...], a w dniu [...] maja udzielono mu takiej odpowiedzi i poproszono go o kontakt z organem. Natomiast w dniu [...] maja 2006 r. organ wezwał skarżącego do dobrowolnego przekazania kwatery stałej stosownie do treści art. 41 ust. 3 cytowanej już wyżej ustawy i pouczył go, że w razie jej nieopuszczenia w terminie 30 dni od daty doręczenia niniejszego wezwania, "Agencji przysługuje, oprócz opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich, odszkodowanie w wysokości 200% wartości opłat za używanie lokalu, za każdy rozpoczęty miesiąc. Odbiór powyższego wezwania potwierdziła matka skarżącego. Z kolei w piśmie z dnia [...] czerwca 2006 r. skarżący zwrócił się do organu o przedstawienie propozycji zmierzającej do "zakończenia problemu" z mieszkaniem i w odpowiedzi na powyższe organ pismem z dnia [...] czerwca 2006 r. poprosił skarżącego o kontakt w celu uzgodnienia terminu przekazania lokalu, a jednocześnie poinformował go, że wszystkie ustalenia organu zostały już przekazane w piśmie skierowanym do jego pełnomocnika z dnia [...] maja 2006 r. Kolejnym pismem z dnia [...] lipca 2006 r. skarżący dołączył mało czytelne ksero zameldowania w K. przy ul. [...], a w piśmie z dnia [...] września 2006 r. poinformował, że jest w stanie zwolnić lokal natychmiast w zamian za umorzenie wszelkich zobowiązań wobec WAM, przy czym przy podpisie znajdował się zapisek "z/up" z nieczytelnym podpisem. W tej sytuacji organ pismem z dnia [...] października 2006 r. przedstawił mu warunki i tryb umarzania należności oraz jednocześnie poinformował go, że zostaną podjęte wobec niego działania w celu przymusowego wykwaterowania. Mając na uwadze termin odbioru wezwania z dnia [...] maja 2006 r., w dniu [...] czerwca 2006 r. minął termin w nim zakreślony i w tej sytuacji wszczęto postępowanie w niniejszej sprawie, o czym zawiadomiono skarżącego, zaś odbiór przesyłki pokwitował jego ojciec. Zgodnie z treścią art. 41 ust. 3 ustawy, żołnierz zawodowy służby stałej i osoby wspólnie z nim zamieszkujące są obowiązane przekazać do dyspozycji Agencji kwaterę, jeżeli żołnierz zawodowy został zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed nabyciem prawa do emerytury wojskowej z innych przyczyn, niż określone w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy, a w myśl art. 42 ust. 1 ustawy, w przypadkach, o których mowa w art. 41, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję o zwolnieniu lokalu. Natomiast w myśl art. 41 ust. 6 ustawy, skarżący zamieszkuje lokal bez tytułu prawnego i jest obowiązany do uiszczenie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc począwszy od dnia [...] lipca 2006 r. Pełnomocnik skarżącego w odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2007 r. do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, wniósł o uchylenie decyzji w części dotyczącej obowiązku uiszczenie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości opłat za używanie lokalu, za każdy rozpoczęty miesiąc począwszy od dnia [...] lipca 2006 r. w celu modyfikacji treści w ten sposób, że skarżący jest zobowiązany do uiszczenia zwykłych opłat za używanie lokalu (bez dodatków odnoszących się do trzech osób), od daty faktycznego opuszczenia przez niego lokalu w dniu [...] lipca 2005 r., a przez jego żonę i córkę w dniu [...] maja 2005 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji, a w szczególności przez wpisanie konkretnej kwoty zadłużenia oraz uchylenia treści dotyczącej zapłaty 200% odszkodowania wartości opłat począwszy od dnia [...] lipca 2006 r. W uzasadnieniu podał, że obowiązek opłat za używanie lokalu normuje przepis art. 36 ustawy, a w rozpoznawanej sprawie wszystkie osoby zajmujące sporny lokal dawno się już wyprowadziły i zaskarżona decyzja została wydana ze znacznym opóźnieniem, w wyniku skargi wniesionej do Prezesa WAM w dniu [...] listopada 2006 r. Bezczynność organu w tym zakresie spowodowała skierowanie do sądu pozwów o zapłatę. Ponadto spowodowało to, że skarżącemu nie jest dokładnie znana kwota, którą ma uiścić. Niezależnie od powyższego podał, że ponieważ lokal nie jest zamieszkiwany od dnia [...] maja 2005 r., przeto wygaśnięcie do niego tytułu prawnego nastąpiło dopiero w dniu wydania zaskarżonej decyzji i stąd też nie można orzekać o 200% odszkodowaniu z datą wsteczną. W dalszej części odniósł się do spraw prowadzonych przed sądem powszechnym. W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2007 r., będącym uzupełnieniem odwołania skarżący dodał, że w piśmie z dnia [...] września 2006 r. zobowiązał się do przekazania lokalu i ten dzień winien być uznany za dzień przekazania lokalu organowi. Zatem zaskarżona decyzja w części dotyczącej opuszczenia i przekazania do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny w Z. powyższego lokalu jest bezprzedmiotowa. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu – powołując się na argumenty zawarte już w decyzji organu pierwszej instancji – podał, że zaskarżona decyzja nie rozstrzyga o zadłużeniu skarżącego i w tym przedmiocie są prowadzone odrębne postępowania sądowe. Nie było też podstaw do ponownego ustalania tytułu prawnego do lokalu, jak i nowych opłat, bowiem skarżący posiadał decyzję o przydziale kwatery stałej. Ponadto nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, że przekazał on już kwaterę w dniu [...] września 2006 r., bowiem przekazanie takie winno nastąpić protokolarnie na podstawie art. 32 ustawy, a w piśmie, na które powołuje się skarżący, stawia on warunki organowi do zwolnienia lokalu. Pozostałe zaś zarzuty nie są przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 42 ust. 1 w zw. z art. 41 ust. 6 cytowanej już wyżej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej polegające na tym, iż odszkodowanie naliczono od dnia [...] lipca 2006 r. podczas gdy, powinno być naliczone od dnia uprawomocnienia się zaskarżonej decyzji oraz z powodu, że skarżący pozostawił lokal do dyspozycji organu. W tej sytuacji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w przedmiocie odszkodowania, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zobowiązanie do zapłaty odszkodowania od dnia uprawomocnienia się orzeczenia w niniejszej sprawie, bądź uchylenie decyzji obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu natomiast – powołując się na dotychczasowe zarzuty i ich argumentację – podał, że od marca 2004 r. zamieszkuje on u ojca oraz jest tam zameldowany i od tej chwili nie był zobowiązany do wydania lokalu, czy też zobowiązany do ponoszenia kosztów jego utrzymania. Nadto wezwanie organu z dnia [...] maja 2006 r. nie jest decyzją w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego i dlatego nie może być mowy o wiązaniu z nią konsekwencji wynikających z art. 41 ust. 6 ustawy. Dopiero decyzja wydana w oparciu o przepis art. 42 ustawy, umożliwia zastosowanie sankcji przewidzianych w art. 46 ust. 6 ustawy i to od dnia jej uprawomocnienia się. To zaś z kolei jest bezprzedmiotowe w świetle przedstawionej już wyżej argumentacji o przekazaniu lokalu organowi już znacznie wcześniej. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, ale jedynie w części dotyczącej uiszczenie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości opłat za używanie lokalu, za każdy rozpoczęty miesiąc począwszy od dnia [...] lipca 2006 r. Jednakże na samym wstępie stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 41, poz. 398 ze zm.), żołnierz służby stałej i osoby wspólnie z nim zamieszkujące są obowiązane przekazać do dyspozycji Agencji kwaterę, jeżeli żołnierz został zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed nabyciem prawa do emerytury wojskowej z innych przyczyn niż określone w art. 47 ust. 1 pkt 2 i nie nabył uprawnień do wojskowej renty inwalidzkiej lub zmarł przed nabyciem prawa do emerytury wojskowej. W rozpoznawanej natomiast sprawie bezspornym jest, że skarżący G. M. w dniu [...] listopada 2003 r. został zwolniony z zawodowej służby i nie uzyskał jeszcze prawa do emerytury wojskowej z powodu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy lub któremu przyznano wojskową rentę inwalidzką. W tej sytuacji zatem, to na nim spoczywał obowiązek przekazania kwatery stałej nr [...] przy ul. [...] w Ś. po zwolnieniu ze służby. Skoro tego nie uczynił, to organ miał prawo wezwać skarżącego do opuszczenia lokalu. Wynika to z treści art. 41 ust. 6 ustawy, w myśl którego w przypadku nieopuszczenia lokalu mieszkalnego przez osoby, o których mowa w ust. 1-5, wraz z osobami wspólnie zamieszkującymi, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia tym osobom wezwania wydanego przez dyrektora oddziału regionalnego Agencji do opuszczenia lokalu mieszkalnego, Agencji przysługuje, oprócz opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich, odszkodowanie w wysokości 200 % wartości opłat za używanie lokalu, za każdy rozpoczęty miesiąc. W niniejsze sprawie Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Z. wystosował takie wezwanie, według wskazań zawartych w art. 41 ust. 1 ustawy, do G. M. w dniu [...] maja 2006 r. z pouczeniem, że w razie nieopuszczenia lokalu w terminie 30 dni od daty doręczenia niniejszego wezwania, "Agencji przysługuje, oprócz opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich, odszkodowanie w wysokości 200% wartości opłat za używanie lokalu, za każdy rozpoczęty miesiąc". Powyższe wezwanie zostało dostarczone w dniu [...] maja 2006 r., a zatem skoro skarżący do dnia [...] czerwca 2006 r. nie zwolnił lokalu, to od tego momentu powstaje po jego stronie obowiązek do wniesienia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz odszkodowania w wysokości 200% wartości opłat, co znalazło swój wyraz w decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Z. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...]. Innymi słowy mówiąc, obowiązek ten powstał – zdaniem Sądu – nie w chwili uprawomocnienia się tej ostatniej decyzji, jak podnosi skarżący, lecz od podanego w tej decyzji dnia. Nie sposób również uznać, że taki obowiązek spoczywał na skarżącym dopiero od dnia [...] września 2006 r., w którym – według jego wersji – zobowiązał się pismem do przekazania lokalu organowi. Analizując jego treść zauważyć bowiem należy, że faktycznie takie zobowiązanie było w nim zawarte, ale – jak to zostało w nim określone – "w zamian za umorzenie 100% wszelkich moich zobowiązań finansowych w stosunku do WAM". Po pierwsze zatem, nie jest to przekazanie lokalu, skoro przepis prawa zobowiązuje żołnierza do przekazania lokalu bez stawiania żadnych warunków. Po drugie zaś nie sposób określić, kto owo pismo wystosował do organu, bowiem znajduje się w nim nieczytelny podpis z dopiskiem "z/up". Wszak adresatem tego pisma był skarżący, jak wynika z nagłówka i miał już on wtedy ustanowionego pełnomocnika w osobie ojca. Po trzecie wreszcie, zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy, przekazanie i zdanie lokalu mieszkalnego następuje protokołem, sporządzonym przez przedstawiciela Agencji i osobę uprawnioną, w którym określa się stan techniczny elementów i wyposażenia lokalu mieszkalnego oraz znajdujących się w nich urządzeń technicznych. Protokół ten jest podstawą rozliczeń dokonywanych przy zwolnieniu lokalu mieszkalnego. Podobnie czynność tę określa przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 czerwca 2005 r. w sprawie gospodarowania lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową (Dz. U. Nr 116, poz. 975), w którym stanowi się, że zwolnienie lokalu mieszkalnego, kwatery funkcyjnej i kwatery zastępczej następuje protokołem przyjęcia/zdania, którego wzór określa załącznik nr 6 do rozporządzenia, sporządzonego przez przedstawiciela Agencji, spełniającego warunki, o których mowa w § 6 ust. 3, w obecności osoby zwalniającej. Przepisy § 6 ust. 4 i 5 stosuje się odpowiednio. Zaś o zamiarze zwolnienia lokalu mieszkalnego, kwatery funkcyjnej albo kwatery zastępczej, stosownie do brzmienia § 18 ust. 2 rozporządzenia, osoba zwalniająca zawiadamia dyrektora oddziału regionalnego na piśmie co najmniej na 14 dni przed planowanym terminem zwolnienia. Natomiast, jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, skarżący nie zadośćuczynił tym powinnościom. Z tych samych względów, co wyżej, nie sposób podzielić zarzutów skarżącego, że należne opłaty i odszkodowanie liczyć należy od momentu faktycznego opuszczenia przez niego lokalu w dniu [...] lipca 2005 r., bądź od opuszczenia tego lokalu w dniu [...] maja 2005 roku przez żonę i dziecko. Nie można również podzielić zarzutów skarżącego, że wezwanie z dnia [...] maja 2006 r. nie jest decyzją administracyjną, skoro zgodnie z art. 42 ustawy, w przypadkach, o których mowa w art. 41 i 44, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje taką decyzję. Stąd też uznać należy, że decyzja w części dotyczącej opuszczenia spornego lokalu, została wydana zgodnie z prawem. Natomiast w części dotyczącej uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości opłat za używanie lokalu, za każdy rozpoczęty miesiąc począwszy od dnia [...] lipca 2006 r., nie narusza ona również – co do zasady – prawa. Jednakże należało ją uchylić i w ten sposób zgodzić się ze skarżącym, bowiem organ nie zastosował się w niej do treści art. 37a ust. 2, który ma w niniejszej sprawie zastosowanie stosownie do brzmienia art. 41 ust. 8 ustawy. Otóż zgodnie z tym pierwszym przepisem, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. Skoro zatem zarówno w zaskarżanej, jak i w poprzedzającej ją decyzji nie określono konkretnej wysokości kwoty należnych opłat za używanie lokalu oraz opłat pośrednich i kwoty odszkodowania, ograniczając się jedynie do ogólnikowego określenia o takim obowiązku, to w ten sposób naruszono przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Natomiast pozostałe zarzuty nie są przedmiotem niniejszej sprawy i dotyczą sporu sądowego przed sądem powszechnym. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1a w zw. z art. 152 i 132, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.