I SA/Łd 997/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak Sędziowie Asesor WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Protokolant Tomasz Furmanek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi H. S. i S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z rachunków bankowych 1. oddala skargę, 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z Funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. radcy prawnemu M.K. kwotę 240, 00 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem zwrotu poniesionych wydatków. I SA/Łd 997/07 UZASADNIENIE Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. wystawił w dniu [...] tytuł wykonawczy Nr [...], na podstawie własnej decyzji z dnia [...], obejmujący zaległość H. i S. S. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok. Natomiast w dniu [...] organ wystawił kolejny tytuł wykonawczy Nr [...], na podstawie własnej decyzji z dnia [...], obejmujący zaległość H.S. w podatku od towarów i usług za czerwiec 2000 roku. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie powyższych tytułów wykonawczych Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. w dniu 6 grudnia 2005 roku dokonał zajęcia rachunków bankowych zobowiązanych w Banku A, Banku B oraz Banku C. Pismem z dnia 5 czerwca 2006 roku H.S. wniosła o zwolnienie spod egzekucji zajętych rachunków bankowych, jako zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, a także o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. oddalił zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, natomiast kolejnym postanowieniem z dnia [...] przekazał do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. wniosek zobowiązanej o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 25 lipca 2006 roku skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. H.S. kolejny raz wniosła o odblokowanie zajętych rachunków bankowych oraz umorzenie postępowania. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. przekazał pismo zobowiązanej z dnia 25 lipca 2006 roku zgodnie z właściwością miejscową i rzeczową do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. działając jako wierzyciel, na podstawie art. 17 § 1 w zw. z art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) postanowił nie wyrazić zgody na zwolnienie spod egzekucji praw majątkowych stanowiących wierzytelności z rachunków bankowych zajętych u dłużników zajętych wierzytelności będących bankami: Bank A, Bank B, Bank C. Naczelnik stwierdził, iż jako wierzyciel dochodzonych należności nie wyraża zgody na zwolnienie zajętych rachunków bankowych spod egzekucji, albowiem argumentacja zobowiązanej nie stanowi podstaw do pozytywnego załatwienia jej wniosku. Dodatkowo brak jest możliwości zaspokojenia wierzytelności innym środkiem egzekucyjnym, co powoduje, iż zwolnienie zajętych rachunków bankowych spod egzekucji uniemożliwiłoby zaspokojenie jakiegokolwiek zadłużenia zobowiązanych wobec Skarbu Państwa. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł., działając jako organ egzekucyjny, na podstawie art. 123 § 1 kpa w zw. z art. 18, art. 13 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) odmówił H.S. i S.S. zwolnienia spod egzekucji zajęć kont bankowych dokonanych w: Bank A, Bank B, Bank C. Organ egzekucyjny nadmienił, iż zwolnienie spod egzekucji zajętych rachunków bankowych mogłoby w praktyce udaremnić egzekucję, wobec nie posiadania przez dłużników innego rodzaju majątku podlegającego egzekucji. Organ nadmienił także, iż przeciwko dłużnikom prowadzone są także inne postępowania egzekucyjne, a ich łączne zadłużenie wynosi ponad 27 tys. zł. W dniu 24 listopada 2006 roku H.S. wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...], nr [...]. Zobowiązana podniosła, iż w toku postępowania nie zagwarantowano jej czynnego udziału w sprawie, ustalenia organów dotyczące podatku dochodowego zostały przeprowadzone bez dokumentów źródłowych, organy zagubiły dokumentację z kontroli przeprowadzonej w 2000 roku, a ponadto postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły. Nadto H.S. wskazała, iż odmowa odblokowania zajętych rachunków bankowych pozbawia ją i męża podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej przy równoczesnym domaganiu się zapłaty zaległości podatkowej przez organ. Po rozpatrzeniu odwołania, postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 144 kpa, art. 17 § 1, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż obligatoryjne przesłanki do zastosowania instytucji zwolnienia spod egzekucji określonych składników majątkowych to ważny interes zobowiązanego oraz zgoda wierzyciela. W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł., jako wierzyciel nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji wierzytelności z rachunków bankowych, co powoduje, iż nie została spełniona jedna z przesłanek warunkujących odstąpienie przez organ od zastosowania danego środka egzekucyjnego i tym samym brak jest możliwości do pozytywnego dla zobowiązanych załatwienia sprawy. W dniu 24 kwietnia 2007 roku H. i S. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]. W skardze wskazali nie nieprawidłowe, ich zdaniem, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, które zawiera jedynie spis dokumentów jaki zostały napisane w sprawie i nie zawiera nawet opisu przedmiotu sporu. Dodatkowo skarżący podnieśli kwestie związane z zagubieniem przez organ dokumentów z kontroli, szykanowaniem ich przez Urząd Skarbowy Ł. oraz przewlekłość postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z dnia 10 stycznia 2008 roku pełnomocnik z urzędu skarżących poparł wniesioną skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia pierwszoinstancyjnego oraz wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu. Zdaniem pełnomocnika skarżących zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem: - art. 7 i 77 kpa poprzez oparcie rozstrzygnięcia na materiale dowodowym nie odzwierciedlającym rzeczywistego i aktualnego stanu faktycznego dotyczącego stanu majątkowego, zawodowego i sytuacji osobistej skarżących, - art. 136 w zw. z art. 144 kpa poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, - art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak rozważenia zarówno przez organ odwoławczy jak i organ I instancji czy w przedmiotowej sprawie nie zachodzi "ważny interes" dłużników. W dniu 16 stycznia 2008 roku na rozprawie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik skarżących poparł wniesioną skargę, natomiast pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Badając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia należało ocenić, że nie narusza ono przepisów obowiązującego prawa i przy jego wydawaniu nie naruszono przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowi art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Powyższe oznacza, iż zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia trzech przesłanek. zobowiązany musi złożyć wniosek, uzyskać na zwolnienie zgodę wierzyciela i za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego. W rozpoznawanej sprawie wierzyciel i organ egzekucyjny to ten sam podmiot - Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.. W takiej sytuacji zajęcie stanowiska wobec wniosku zobowiązanego następuje w rozstrzygnięciu wydawanym przez organ egzekucyjny na podstawie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bez konieczności wydawania odrębnego postanowienia w tym przedmiocie. A zatem wydanie postanowienia z dnia [...], nr [...] zawierającego stanowisko wierzyciela (Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.) wobec organu egzekucyjnego (Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.) było bezprzedmiotowe, jednak uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia w zaskarżonym akcie. W istocie bowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. postanowieniem z dnia [...] , nr [...] nie wyraził zgody (jako wierzyciel) na zwolnienie z egzekucji przysługującej mu od zobowiązanego wierzytelności i już ta okoliczność (brak zgody wierzyciela) przesądza o niemożności uwzględnienia wniosku strony. Tylko bowiem w przypadku łącznego spełnienie przesłanek z art. 13 § 1 cyt. ustawy istnieje możliwość pozytywnego załatwienia wniosku strony w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji określonych składników majątkowych. Niezależnie od powyższych okoliczności przesądzających o negatywnym dla skarżących rozstrzygnięciu sprawy nadmienić należy, iż organy trafnie oceniły, że nie została spełniona także przesłanka ważnego interesu zobowiązanych w rozumieniu art. 13 § 1 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten ma na celu ochronę interesów zobowiązanego, jednakże nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Zobowiązany musi więc wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z jego innych składników majątkowych. Z ustaleń organów jednoznacznie wynika, iż skarżący nie posiadają innych składników majątkowych podlegających egzekucji, co sprawia, iż odstąpienie od zastosowanego w sprawie środka egzekucyjnego mogłoby doprowadzić do całkowitej bezskuteczności postępowania egzekucyjnego. Konkludując stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie pierwszoinstancyjne odpowiadają prawu. Brak kumulatywnego spełnienia przesłanek warunkujących zwolnienie spod egzekucji rachunków bankowych skarżących sprawił, iż organ egzekucyjny nie miał możliwości pozytywnego załatwienia wniosku zobowiązanych. Nie znajdują również uzasadnienia zarzuty dotyczące naruszenia postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i 77 kpa. W toku postępowania organy podjęły wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a w uzasadnieniu postanowień w przekonywujący i pozbawiony cech dowolności sposób oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Z powyższych przyczyn, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust 2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). P.Pie.