II OSK 912/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA del. Grażyna Radzicka (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt III SA/Kr 944/07 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt IIISA/Kr 944/07 oddalił skargę A. R. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania, natomiast w pkt II wyroku przyznano koszty pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyrok wydano w następujących okolicznościach sprawy. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Makowa Podhalańskiego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] o wymeldowaniu A. R. z pobytu stałego w budynku nr 184 w K.. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, iż podstawą prawną wymeldowania jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ odwoławczy stwierdził, iż skarżąca przyznała w kierowanych do Urzędu Miejskiego w Makowie Podhalańskim pismach z dnia 19 maja 2006 r., 24 czerwca 2006 r., 16 sierpnia 2006 r. oraz 29 sierpnia 2006 r., że nie mieszka w przedmiotowym lokalu. W pismach tych twierdziła, iż tylko czasowo przebywa poza miejscem pobytu stałego, z uwagi na nieporozumienia rodzinne. Zdaniem Wojewody A. R. opuściła powyższy lokal nie dopełniając ciążącego na niej obowiązku meldunkowego polegającego na wymeldowaniu się z budynku nr 184 w K.. W związku z powyższym to organ administracji państwowej działając w oparciu o przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obowiązany był na wniosek S. i B. R., prawnych współwłaścicieli przedmiotowego budynku wydać decyzję o wymeldowaniu skarżącej. Odnosząc się do zarzutów A. R. podnoszonych w odwołaniu, że przeniosła się do innej miejscowości celem podjęcia pracy zarobkowej oraz możliwości urodzenia dziecka w godnych warunkach, nie może być argumentem przeciwko jej wymeldowaniu, a deklaracja odwołującej, że zamierza kiedyś powrócić do miejsca pobytu stałego w K. nie mogła powodować zmiany decyzji, gdyż organ wydając decyzję o wymeldowaniu bierze pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie wydawania decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. R. zarzuciła naruszenie poprzez organy art. 7 Kpa poprzez nie uwzględnienie interesu społecznego i jej słusznego interesu, a także pominięciem sytuacji prawnej dziecka, które z nią przebywa w miejscowości Straszyn. W ocenie skarżącej podstawa prawna wymeldowania tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie może być oderwana od zasad wyrażonych w art. 7 Kpa. Oddalając skargę A. R. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie podzielił zarzutów skargi. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Kontrolując przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarżąca w sposób dobrowolny wyprowadziła się z miejsca pobytu stałego i od dłuższego czasu nie przebywa w K.. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, że wyprowadziła się pod przymusem w związku z zachowaniem męża, a także aby zapewnić spokój dzieciom - Sąd stwierdził, że z akt sprawy wynika, że skarżąca została pozbawiona władzy rodzicielskiej nad dziećmi i od 2006 r. nie przebywała w domu w K.. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. R. reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu wnosząc o jego uchylenie w pkt I w części oddalającej skargę. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych prowadzącą do przyjęcia, iż spełniły się przesłanki wymeldowania skarżącej, oraz art. 8 przytoczonej ustawy poprzez jego niezastosowanie prowadzące do przyjęcia, iż spełniły się przesłanki wymeldowania skarżącej. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wadliwym było przyjęcie zarówno przez organy administracji rozstrzygające sprawę jak i kontrolujący zaskarżone rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji, spełnienie przesłanki dobrowolności opuszczenia przez A. R. miejsca pobytu stałego, mimo, że skarżąca wskazywała, że przyczyną opuszczenia lokalu była obawa skarżącej o własne bezpieczeństwo. Nadto wskazano, że zameldowanie czasowe w miejscowości Straszyn, związane było z wykonywaniem pracy poza miejscem stałego pobytu, a skarżąca w sposób wystarczający wykazała w toku postępowania, że jej nieobecność w miejscu stałego zameldowania miała charakter tymczasowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Skarżąca zarzuca w skardze kasacyjnej niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 993 ze zm.), a także naruszenie prawa materialnego tj. art. 8 cytowanej wyżej ustawy poprzez jego niezastosowanie, prowadzące do przyjęcia, iż spełniły się przesłanki wymeldowania skarżącej. Zarzut naruszenia art. 8 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest oczywiście bezzasadny, gdyż przytoczony przepis nie miał w przedmiotowej sprawie zastosowania i stanowi on materialnoprawną podstawę zmiany zameldowania z czasowego na stały. Sąd pierwszej instancji w ramach sprawowanej kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji badał zastosowanie przez organy administracji publicznej przepisów dotyczących wymeldowania, a konkretnie art. 15 ust. 2, a nie prawidłowości zameldowania A. R. na okres czasowy. Czynność materialno - techniczna, jaką jest zameldowanie zarówno na pobyt stały jak i czasowy nie nosi cech ostateczności, ani prawomocności, a Sąd kontrolujący decyzję o wymeldowaniu, nie był uprawniony do kontroli prawidłowości tej czynności. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych nie zawiera argumentów przemawiających za niewłaściwym zastosowaniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - czyli na nieprawidłowym ustaleniu zakresu unormowania, błędnych ustaleniach co do mocy obowiązującej przepisu oraz niewłaściwych konsekwencji prawnych. Legalność decyzji dokonującej wymeldowania w trybie art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zależy od nadania właściwego znaczenia terminowi "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania". Bezspornym jest, że skarżąca opuściła miejsce stałego zameldowania w styczniu 2006 r., zabierając swoje rzeczy osobiste. Zasadnie Sąd pierwszej instancji podkreśla, że zarzuty skarżącej iż uczyniła to pod przymusem po to by w innej miejscowości urodzić dziecko i zapewnić spokój dzieciom w K. - nie są wiarygodne, skoro skarżącą pozbawiono praw rodzicielskich, a na wezwania organów prowadzących sprawę o wymeldowanie nigdy się nie stawiła. Niespornym jest także, że od daty opuszczenia lokalu skarżąca nie przebywała w miejscu stałego zameldowania. Składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu jeżeli informacja ta przestaje obrazować rzeczywisty stan faktyczny. Tym celom służy regulacja z art. 15 ust. 1 i ust. 1a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i skoro skarżąca nie spełniła dobrowolnie obowiązku jaki nakładają na nią przepisy ustawy, organ gminy zasadnie podjął decyzję w trybie art. 15 ust. 2 ustawy. Chybionym jest zarzut skarżącej, że w miejscu stałego zameldowania pozostawiła swój dobytek, a jej nakłady na majątek teściów były znaczne, gdyż rozliczenia majątkowe zarówno dotyczące majątku wspólnego czy nakładów na nieruchomość powinowatych podlega kognicji sądów powszechnych i dla istoty sprawy o wymeldowanie są bez znaczenia. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia za czynności wykonanie w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209-210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należnie od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawana jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. /-/G. Radzicka /-/J. Banasiewicz /-/M. Stojanowski