VI SA/Wa 1656/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant Katarzyna Grzelak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę radców prawnych oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi J. S.- dalej zwanego skarżącym, na listę radców prawnych Izby Radców Prawnych w B., dokonanego uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...]. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 8 listopada 2006 r. skarżący wystąpił do Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. /dalej zwanej OIRP/, z wnioskiem o wpis na listę radców prawnych. Do wniosku dołączył: 1/ kopię dokumentu potwierdzającego złożenie w dniach 9-20 października 2006 r. egzaminu prokuratorskiego z oceną dostateczną, 2/ kopię dyplomu ukończenia w 2001 r. studiów wyższych na Wydziale Prawa Uniwersytetu w [...] z wynikiem dostatecznym, 3/ wyciąg z Krajowego Rejestru Karnego potwierdzający jego niekaralność, oraz stosowne oświadczenia, 4/ kwestionariusz osobowy i życiorys, z których wynika, że pracował w latach 1997-2001 w firmie M. S.A. jako kierownik stoiska, a od czerwca 2004 r. jest zatrudniony w firmie H.. Wskazał, że w czasie studiów i aplikacji pracował w kancelarii radcy prawnego K.N. w B.. Złożył pozytywną opinię K.N. z informacją, że pracował jako wolontariusz. Uchwałą z dnia [...]listopada 2006 r. Nr [...]Rada OIRP w B. odmówiła skarżącemu wpisu na listę radców prawnych. W uzasadnieniu organ podniósł, iż skarżący nie przedstawił dowodu potwierdzającego, że ma przygotowanie do zawodu radcy prawnego. Skarżący nie uzupełniał wiedzy w wystarczający sposób oraz nie miał praktyki prawniczej. Taki stan rzeczy przesądza w ocenie organu, iż kandydat nie daje rękojmi właściwego wykonywania zawodu. Skarżący odwołał się od tej uchwały. Wskazał, że już w okresie liceum pracował jako wolontariusz w kancelarii adwokackiej, a pracę tę kontynuował w czasie studiów i aplikacji, pracował także w kancelarii radcowskiej. Posiada zatem stosowną praktykę prawniczą, bowiem kilkanaście lat pracował w kancelarii adwokackiej i radcowskiej. Wskazał, że w czasie aplikacji prokuratorskiej odbył praktyki w sądzie rejonowym, okręgowym i administracyjnym, zatem jego wiedza nie ogranicza się do prawa karnego. Uchwałą z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych po rozpatrzeniu odwołania skarżącego uchyliło uchwałę Rady OIRP w B.. Organ wskazał na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w kierunku poczynienia ustaleń co do "kilkunastoletniej praktyki prawniczej", o której pisze skarżący w odwołaniu. Organ podkreślił, że należy badać "odpowiednią praktykę" kandydata oraz jej bezpośredni wpływ na "rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego". Organ odwoławczy wskazał na konieczność uzupełnienia przez organ I instancji zebranego w sprawie materiału dowodowego pod kątem wyjaśnienia zakresu czynności zawodowych wykonywanych przez skarżącego i zbadania czy ma on praktykę w zakresie świadczenia pomocy prawnej. Wskazał na potrzebę przeprowadzenia protokołowanej rozmowy kwalifikacyjnej. Powołał się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006r. /K 30/06/ i wynikającą z niego konieczność badania stażu zawodowego w ramach badania przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. W trakcie ponownego rozpoznania sprawy organ pismem z dnia 18 kwietnia 2007 r. zaprosił skarżącego na rozmowę kwalifikacyjną. J. S. dołączył do akt pisemne oświadczenie swojego obecnego pracodawcy właściciela przedsiębiorstwa handlowego "H.", że od lipca 2005r. pracuje na stanowisku specjalisty do spraw windykacji i marketingu oraz uzupełniającą, pozytywną opinię radcy prawnego N., u którego pracował w okresie studiów w latach 2001-2004 jako wolontariusz. W aktach znajduje się protokół przebiegu rozmowy kwalifikacyjnej zawierający wyjaśnienia kandydata dotyczące jego pracy w charakterze wolontariusza. Uchwałą z dnia [...] maja 2007 r. Nr [...]Rada OIRP w B. powołując się na art. 24 ust.1 p.1-5, art.25 ust.1 p.2 w związku z art. 31 i 31 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych /Dz. U. Nr 123 z 2002 r. poz.1059 z późn. zmianami, dalej zwaną u.r.p./ w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw /Dz. U. Nr 163 z 2005 r. poz. 1361/ wpisała skarżącego na listę radców prawnych Izby B. pod numerem wpisu [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...] Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi skarżącego, na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. dokonanemu uchwałą nr [...] OIRP w B.. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 311 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. oraz powołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06. W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, że uchwały o wpisie mają charakter decyzji uznaniowych, a on sam działa jako organ odwoławczy w rozumieniu przepisów kpa. Organ podniósł, iż zgodnie z wyrokiem TK z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06 /Dz. U. Nr 206 z 2006 r. poz. 1522/, który wszedł w życie z dniem 31 grudnia 2006 r., art. 25 ust. 1 pkt 2 u.r.p utracił moc obowiązującą w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Organ przypomniał, że w uzasadnieniu swego wyroku TK wskazał, iż powyższy przepis u.r.p. reguluje analogiczny zakres spraw, rozważany wcześniej w wyroku TK z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K 6/06 /Dz.U. nr 75 poz. 529/ dotyczący zapisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze. W tym zaś wyroku TK wyraźnie wskazał, że przesłankami oceny, czy osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów daje rękojmię należytego wykonywania zawodu powinien być czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowego szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem zawodu prawniczego. Chodzi przy tym o faktyczne wykonywanie czynności zawodowych. Samorząd powinien badać, czy konkretna osoba daje rękojmię należytego wykonywania zawodu. W ocenie Ministra Sprawiedliwości OIRP dokonując wpisu skarżącego nie wzięła pod uwagę, że praktyka zawodowa kandydata po złożeniu egzaminu prokuratorskiego była zbyt krótka. Minister podniósł, że skarżący po zdanym egzaminie prokuratorskim wykonywał praktykę zawodową przez okres 9 miesięcy jako specjalista do spraw windykacji i marketingu. W ocenie Ministra jest to okres zbyt krótki dla zdobycia odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym, która to praktyka pozwalałaby na wykonywanie zawodu radcy prawnego tj. świadczenie pomocy prawnej, po uzyskaniu wpisu na listę radców prawnych. Dotychczasowy przebieg pracy zawodowej skarżącego, w tym brak praktyki w świadczeniu pomocy prawnej wskazują, iż kandydat nie posiada odpowiedniej praktyki zawodowej, pozwalającej na wykonywanie zawodu radcy prawnego. Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. S., wnosząc o jej uchylenie. Zarzucał rażące naruszenie prawa poprzez przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia wyroku TK z dnia 8 listopada 2006r. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o wpis złożył 8 listopada 2006r. tj. przed wydaniem przez TK uchylającego art. 25 ust. 1 p.2 u.r.p. Zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz, wyrok ten nie powinien mieć do niego zastosowania, a sprawa powinna być oceniana wg stanu prawnego z daty wniosku. Wskazał, że jego praktyka zawodowa jest wieloletnia bowiem okresie studiów /lata 1997-2001/ kilka razy w miesiącu pracował w kancelarii radcy prawnego N., a w okresie od 2003 r. do listopada 2006 r. pracuje tam regularnie 2-3 razy w tygodniu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wskazał, że w dacie podejmowania uchwały art. 25 ust.1 p.2 u.r.p. utracił moc obowiązującą w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Praktyka skarżącego w ocenie Ministra nie jest odpowiednią praktyką, która pozwalałaby na uzyskanie wpisu na listę radców prawnych, zatem skarżący nie daje rękojmi wykonywania zawodu radcy pranego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1270 z późniejszymi zmianami/, dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Badając we wskazany wyżej sposób zaskarżoną uchwałę, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc nieuzasadniona. Rozważając zarzut rażącego naruszenia prawa polegającego na powołaniu jako podstawy prawnej decyzji, obok art. 24 ust.1 p.5 u.r.p. także wyroku TK z 8 listopada 2006r. uznać należy, że zarzut ten nie jest uzasadniony z powodów niżej przedstawionych. W stanie prawnym z daty złożenia wniosku tj. w dniu 8 listopada 2006 r. art. 25 ust.1 p.2 u.r.p. zwalniał od wymogu odbycia aplikacji radcowskiej osoby, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny. Art.25 ust.2b u.r.p. stanowił jednak, że osoby te muszą spełniać wymagania z art.24 ust.1 p.1, 3-5 u.r.p. Oznacza to, że osoba, która zdała jeden z egzaminów wymienionych w art. 25 ust. 1 p. 2 u.r.p. może być wpisana na listę radców prawnych bez odbycia aplikacji radcowskiej i zdania egzaminu radcowskiego, jeżeli swoim dotychczasowym zachowaniem "daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego". Przesłanka "dawania rękojmi" należytego wykonywania zawodu radcy prawnego występowała w u.r.p. przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 30 czerwca 2005r. i była najczęściej interpretowana jako zespół cech etyczno-moralnych kandydata pozwalających przypuszczać, że będzie wykonywał należycie zawód radcy prawnego. TK już w cytowanym wyżej wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r. /K 6/06/ dotyczącym wpisu na listę adwokatów na nowych zasadach wskazał, że zasadność przepływu z jednego zawodu prawniczego do innego zawodu prawniczego trzeba badać każdorazowo właśnie w świetle spełnienia przesłanki dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. TK zaznaczył, że przepływ taki nie powinien następować automatycznie, bez oceny umiejętności niezbędnych dla należytego wykonywania nowego dla danej osoby zawodu prawniczego. Do tego wyroku TK odwołał się w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. /K 30/06/ dotyczącym u.r.p. - zmienionej ustawą z 30 czerwca 2005 r. W wyroku tym wskazał, że "wadą art. 25 ust.1 p.2 u.r.p. jest brak ustawowego wymogu jakiegokolwiek stażu zawodowego /.../ umożliwia /to/ dostęp do zawodu radcy osobom bez jakiegokolwiek doświadczenia prawniczego, w tym profilującej umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem". W obu cytowanych wyrokach TK wskazał na konieczność stosownej modyfikacji ustawowej zapewniającej dopuszczenie do wykonywania zawodów adwokata i radcy prawnego osób należycie przygotowanych. Jak wiadomo, mimo że oba wyroki weszły w życie 31 grudnia 2006 r. do modyfikacji omawianych ustaw dotychczas nie doszło. Brak stosownej regulacji ustawowej nie może prowadzić do sprzecznego z Konstytucją, nie gwarantującego należytego przygotowania, przepływu między zawodami. Przepisy u.r.p. o rękojmi były i są mechanizmem, który może być wykorzystany do zapewnienia właściwego poziomu zawodowego osób wpisywanych na listę radców prawnych. Po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw /Dz. U. Nr 163 z 2005 r. poz. 1361/ dopuszczających szerszy przepływ między zawodami prawniczymi, w ramach badania "dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego", samorząd zawodowy dokonujący wpisu powinien poddać kontroli całokształt cech kandydata pozwalających na przyjęcie, że będzie on należycie wykonywał nowy zawód. Zarówno praktyka prawnicza jak i odległość czasowa między zdaniem egzaminu niezbędnego do uzyskania wpisu i wnioskiem o wpis nie powinny być pominięte przy badaniu, czy kandydat "daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu". Samo odbycie aplikacji przygotowującej do innego zawodu prawniczego nie może być uznane jako wymagana praktyka prawnicza. Pogląd odmienny byłby w istocie zniesieniem wszelkich barier, co do przepływu między zawodami, a takie zniesienie barier, bez gwarancji rzeczywistego przygotowania do nowego zawodu prawniczego, również przed wejściem w życie wyroku TK nie było dopuszczalne w świetle przepisów o konieczności dawania rękojmi. W świetle wywodów powyższych nie jest trafny zarzut naruszenia zasady nieretroaktywności prawa. Jak wskazano wyżej, również przed wejściem w życie wyroku TK z dnia 8 listopada 2006 r. obowiązywała przesłanka dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Wyrok TK opublikowany 17 listopada 2006 r. wyjaśniał tę kwestię i podkreślał znaczenie praktyki dla przepływów między zawodami. Składając wniosek o wpis na listę radców prawnych dnia 8 listopada 2006r. zaledwie kilka dni po zdaniu egzaminu prokuratorskiego, skarżący zdawał sobie sprawę, że nie ma żadnej praktyki zawodowej, która w świetle zasad doświadczenia życiowego i obowiązujących uregulowań prawnych przygotowałaby go do zawodu radcy prawnego. Zdawał więc sobie sprawę, że nie będąc stosownie przygotowanym do zawodu radcy prawnego nie daje rękojmi należytego jego wykonywania. W ocenie Sądu wskazana w obu wyrokach TK data ich wejścia w życie /31 grudnia 2006 r./ nie oznacza, że przed tą datą wszyscy mający zdany jakikolwiek egzamin prawniczy mogli swobodnie żądać wpisu na listę innych zawodów prawniczych. Warunek "dawania rękojmi" obowiązywał cały czas, a konieczność jego spełnienia powinna gwarantować wykonywanie zawodu przez osoby należycie przygotowane. Podnieść też należy, że wszystkie uchwały samorządu radcowskiego w sprawie niniejszej oraz decyzja Ministra były podjęte w 2007r. tj. po wejściu w życie wyroku TK i pominięcie jego treści oraz rozważań zawartych w uzasadnieniu byłoby nieuprawnione. Ochrona "interesów w toku" nie może polegać na nadmiernie liberalnej i nieuprawnionej interpretacji przepisów prawa, która pozwalałaby na przepływ między zawodami prawniczymi, bez względu na przygotowanie do ich pełnienia. W sprawie niniejszej ze zgromadzonej w aktach dokumentacji wynika, że skarżący w ogóle nigdy nie pracował w formie zinstytucjonalizowanej w zawodzie prawniczym, a w szczególności nie ma praktyki w udzielaniu pomocy prawnej. Nie ma więc praktyki zawodowej, ani doświadczenia zawodowego, która dawałyby rękojmię, że będzie należycie wykonywał zawód radcy prawnego wymagający wszechstronnej wiedzy i praktyki prawniczej oraz dużej samodzielności. Kwestia ta nie była należycie rozważona przez Radę OIRP w B. podejmującą uchwałę o wpisie. W protokole rozmowy kwalifikacyjnej brak zapisów, które pozwalałyby na ustalenie dlaczego rozmowa ta była podstawą pozytywnej oceny kandydata i dokonania wpisu, w sytuacji gdy praca prawnicza kandydata nie została w żaden sposób udokumentowana. W ocenie Sądu praktyka prawnicza, która może być uznana za okoliczność mającą wpływ na rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego nie może być ani praktyką nabytą tylko w okresie aplikacji, ani też praktyką nabytą wyłącznie w formie zupełnie nie zinstytucjonalizowanego wolontariatu w okresie studiów. Samo oświadczenie kandydata, że pracował w kancelarii radcy prawnego i oświadczenie radcy prawnego, że kandydat mu pomagał jako wolontariusz nie mogą stanowić wystarczającego dowodu na posiadanie praktyki, od której uzależniona jest ocena rękojmi dawanej przez kandydata. Praktyka, która może wpływać na rękojmię należytego wykonywania samodzielnego zawodu prawniczego, jakim jest zawód radcy prawnego, musi mieć formę stałego, legalnego zatrudnienia, potwierdzonego stosownymi dokumentami. Nie jest to praktyka nabywana poprzez nieformalną i nieodpłatną pomoc, z którą nie wiąże się żadna odpowiedzialność za sposób i poziom świadczonej pracy. W tym miejscu podkreślić należy, że w obecnym stanie prawnym uchwały organów samorządu nie mają charakteru decyzji uznaniowych. Zgodnie z art. 24 ust. 2 lit. c u.r.p. rada okręgowej izby radców prawnych może odmówić wpisu na listę radców tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy ust.1 tego artykułu. Oznacza to, że rada ocenia spełnienie przez kandydata warunków ustawowych do dokonania wpisu i jeśli są one spełnione, jest zobowiązana dokonać wpisu. W uchwale rady nie ma miejsca na uznanie administracyjne, a jedynie na ocenę spełnienia warunków określonych przez prawo. Gdy warunki te zawierają pojęcia niedookreślone, jak np. warunek dawania rękojmi, orzecznictwo precyzuje je i wypełnia treścią. Nie jest to jednak uznanie administracyjne, które z założenia zawiera w sobie pewien luz decyzyjny w ramach władzy /imperium/ służącej organowi. Podnieść też trzeba, że wbrew poglądom zawartym w uzasadnieniu decyzji ani postępowanie przed Ministrem nie jest postępowaniem II instancji, ani decyzja Ministra o wniesieniu sprzeciwu nie jest decyzją II instancji. Możliwość wniesienia sprzeciwu od decyzji o wpisie jest elementem nadzwyczajnego nadzoru organu władzy publicznej nad samorządem zawodowym radców prawnych. Minister wnosi sprzeciw od decyzji pozytywnej dla kandydata /o wpisie, a nie o odmowie wpisu/, która to decyzja satysfakcjonuje stronę /wpis dokonany zgodnie z wnioskiem/ i jest zgodna z wolą organu samorządu, który podjął decyzję o wpisie. Jego działanie nie jest wywołane wniesieniem odwołania, tylko podjęte zawsze z urzędu, a jego rozstrzygnięcie w swej treści nie opiera się na art.138 kpa. Minister kontroluje dokonany wpis pod względem zgodności z prawem i bada czy wszystkie ustawowe przesłanki dokonania wpisu zostały spełnione. Jeżeli stwierdzi, że wpis dokonany został, mimo niespełnienia przesłanek przez kandydata - zgłasza sprzeciw. Te błędne poglądy zawarte w uzasadnieniu decyzji Ministra nie wpływają jednak na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Minister zgłaszając sprzeciw opiera się na przedstawionym mu materiale dowodowym. W sprawie niniejszej nie wiadomo na czym oparte było przekonanie rady, że skarżący, który nigdy nie pracował na stałe w zawodzie prawniczym, w dwa tygodnie po zdaniu na ocenę dostateczną egzaminu prokuratorskiego /który to egzamin uprawnia go jedynie do ubiegania się o stanowisko asesora prokuratorskiego/, jest przygotowany należycie do wykonywania zawodu radcy prawnego. W tym stanie rzeczy nie można zarzucić naruszenia prawa Ministrowi, który kontrolując prawidłowość dokonanego wpisu zgłosił sprzeciw, bowiem zgromadzona dokumentacja nie dowodzi, że kandydat posiada praktykę, która pozwala przyjąć, że daje on rękojmię należytego przygotowania do zawodu. Minister bada całokształt przedstawionej mu dokumentacji i będąc uprawniony do wniesienia sprzeciwu ma obowiązek badania, czy spełnione są ustawowe przesłanki wpisu, w tym przesłanka rękojmi. W ocenie Sądu Minister prawidłowo ocenił, że skarżący przesłanki tej nie spełnia. Na marginesie tylko zaznaczyć należy, że nie uszedł uwadze Sądu błąd w sentencji decyzji Ministra, polegający na określeniu, iż chodzi o wpis na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. zamiast w B.. Sąd uznał, że jest to oczywista omyłka pisarska, która powinna być sprostowana przez organ z urzędu i która stanowi uchybienie procesowe nie mające wpływu na wynik sprawy. Z dalszej części sentencji określającej prawidłowo uchwałę o wpisie i z całego uzasadnienia decyzji o sprzeciwie wynika bez wątpliwości, że sprzeciw dotyczy wpisu dokonanego uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. na listę radców prawnych w B.. Zważywszy powyższe uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.