II SA/Sz 775/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A. J., A. M., M. P., M. S., M. B. na czynność Burmistrza Miasta z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zapewnienia bezpłatnego transportu uczniom niepełnosprawnym oddala skargę. A. J., A. M., M. P., M. S. i M. B. wystąpiły do Burmistrza Miasta B. z wnioskiem o zapewnienie ich dzieciom niepełnosprawnym bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do Niepublicznego Ośrodka Rehabilitacyjnego-Edukacyjno Wychowawczego w K. i z powrotem. Burmistrz Miasta B. odmówił dowozu dzieci skarżących do ośrodka w K. wskazując, że Starosta B. stosownie do art. 70b ust.5, 5a i 5b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty zapewnia dzieciom skarżących odpowiednią formę kształcenia, uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego w Zespole Szkół Specjalnych w B., która jest szkołą najbliższą w rozumieniu art. 17 ust. 3a ustawy. Dodatkowo stwierdzono, że uczniowie niepełnosprawni mogą spełniać obowiązek szkolny i obowiązek nauki w szkołach lub ośrodkach innych niż najbliższe miejsca ich zamieszkania, jednak gmina w takim przypadku nie ma obowiązku zapewnienia im transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrotu kosztów przejazdu ucznia i opiekuna. Skarżący pismem z dnia 15 maja 2007 r. wezwali ponownie Burmistrza Miasta B. do wykonania obowiązku wynikającego z ustawy o systemie oświaty podnosząc, że rodzice decydują o tym czy dziecko będzie uczęszczać do szkoły czy ośrodka. W odpowiedzi na to pismo Burmistrz podzielił stanowisko skarżących odnośnie ich prawa wyboru placówki, w której będzie realizowany obowiązek szkolny przez ich niepełnosprawne dzieci. Odmówił jednak wykonania obowiązku uznając, że jeżeli na wniosek rodziców kształcenie zapewnia inna szkoła lub ośrodek najbliższy, koszt przejazdu ucznia obciąża rodziców. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wnieśli o: - stwierdzenie bezskuteczności czynności zawartej w piśmie z dnia 27 kwietnia 2007r. w przedmiocie odmowy zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka i z powrotem, - uznanie, że dzieciom skarżących przysługuje uprawnienie do bezpłatnego transportu i opieki, - zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucili naruszenie art. 17 ust. 3 a ustawy o systemie oświaty podnosząc, że obowiązek szkolny ucznia niepełnosprawnego może być realizowany zarówno w szkołach jak i ośrodkach. Realne zapewnienie transportu dzieciom niepełnosprawnym transportu umożliwiające realizację obowiązku szkolnego jest w istocie wykonaniem obowiązku wynikającego z art.69 RP. Wykładnia językowa art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty wskazuje, że o wyborze rodzaju obowiązku spoczywającego na gminie w świetle tego przepisu decydują rodzice. Zgodnie z art. 48 Konstytucji RP rodzice mają prawo do wychowania dziecka zgodnie ze swoimi przekonaniami. Z tych względów stwierdzić trzeba, że przepis art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty ani żaden inny przepis tej ustawy nie daje organom gminy wyboru formy realizacji obowiązku szkolnego określonego w tym przepisie. Jeżeli dowożenie dziecka nie zapewniają rodzice wtedy mogą żądać, aby gmina zapewniła bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do szkoły lub ośrodka umożliwiającego realizację obowiązku szkolnego. Z tych względów odmowa przyznania uprawnienia narusza art. 17 ust.3a ustawy o systemie oświaty w związku z art. 48 i 69 Konstytucji RP i art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Burmistrz Miasta B. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga na odmowę zapewnienia dojazdu do szkoły uczniom niepełnosprawnym jest skargą na odmowę przyznania uprawnienia wynikającego z mocy prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., powoływane dalej jako p.p.s.a.). Skarga ta została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Przepis art. 17 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz.2572 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania rozstrzygnięcia stanowił, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71 b, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, gimnazjum lub ośrodka umożliwiającego realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym ze sprzężonymi niepełnosprawnościami albo zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. Wskazany przepis ma umożliwić realizację obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki uczniom niepełnosprawnym poprzez zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki do najbliższej szkoły podstawowej, gimnazjum lub ośrodka. Uwzględniając powyższe należy uznać, że wykładnia językowa i celowościowa wskazuje, że gmina ma obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu uczniom niepełnosprawnym do najbliższej placówki w której ma być realizowany obowiązek szkolny i obowiązek nauki . W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest fakt, że najbliższą placówką w której dzieci niepełnosprawne mogą realizować obowiązek szkolny lub obowiązek nauki jest Zespół Szkół Specjalistycznych w B. Z pism Starosty B. z dnia 12 stycznia 2007 r. i z dnia 18 kwietnia 2007 r. wynika, że szkoła ta jest szkołą bezobwodową dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, znacznym i umiarkowanym. W Zespole Szkół Specjalnych obowiązek szkolny realizują również uczniowie ze sprzężonymi deficytami rozwojowymi, którzy posiadają orzeczenie o kształceniu specjalnym. Szkoła ta zapewnia kadrę pedagogiczną z odpowiednimi kwalifikacjami pedagogicznymi. W tej sytuacji odmowa zapewnienia bezpłatnego transportu uczniów niepełnosprawnych do Niepublicznego Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno- Wychowawczego w K. nie narusza przepisu art. 17 ust.3a ustawy o systemie oświaty . Za zasadne należy uznać twierdzenia zawarte w skardze ,,że przepis art. 17 ust. 3 a ani żaden inny przepis ustawy o systemie oświaty nie daje organom gminy wyboru formy realizacji obowiązku szkolnego. Zgodnie z art. 70 ust. 3 Konstytucji RP rodzice mają wolność wyboru dla swoich dzieci szkół innych niż publiczne. Przepis art. 17 ust 3a nie przyznaje prawa wyboru przez gminę szkoły w której ma być realizowany obowiązek szkolny, bowiem określa on jedynie obowiązek zapewnienia przez gminę bezpłatnego transportu uczniom niepełnosprawnym do najbliższej szkoły lub ośrodka. Oznacza to, ze w przypadku wyboru dokonanego przez rodziców ośrodka w którym ma być spełniany obowiązek szkolny, położonego dalej niż najbliższa szkoła, gmina nie ma obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka. Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi należy stwierdzić, że zgodnie z art. 69 Konstytucji RP osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy społecznej w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz w komunikacji społecznej. Względy społeczne niewątpliwie uzasadniają odrębne potraktowanie osób niepełnosprawnych i ustalenie obowiązków władz publicznych w tym zakresie. Artykuł 69 ustala rodzaje tej pomocy i zakres obowiązku władz publicznych, które skonkretyzowanie są w ustawach. Na władze publiczne nakłada Konstytucja obowiązek: - udzielania pomocy społecznej w zabezpieczeniu ich egzystencji, czy zajmuje się opieka społeczna, - udzielania pomocy tym osobom w przysposobieniu do pracy w drodze przeszkolenia zawodowego, oraz pomoc w zakresie komunikacji społecznej co reguluje ustawa z dnia 28 sierpnia 19997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz.U. Nr 127 poz. 776 ze zm.). Natomiast ustawa o systemie oświaty określa sposób wykonywania obowiązku szkolnego określonego w art. 70 ust. 1 Konstytucji RP. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji