II FZ 656/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 299/07 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 6 listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie podatku od środków transportowych za 2004 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 299/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił W. K. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 6 listopada 2006 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia wysokości podatku od środków transportowych za 2004 r. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że wnioskiem z dnia 30 marca 2007 r. skarżący wystąpił do Sądu pierwszej instancji o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego. Z oświadczenia strony o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że W. K. nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 EUR. Skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy W. K. dołączył kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 15 marca 2007 r. o stanie zdrowia oraz kserokopię zaświadczenia wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., w którym stwierdzono, iż na dzień 6 kwietnia 2007 r. skarżący nie złożył zeznania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. Pismem z dnia 7 maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zwrócił się do strony o przedłożenie dodatkowych dokumentów źródłowych, w tym oświadczenia, czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim, wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków i lokat bankowych z ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia w przedmiocie majątku małżonki, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez skarżącego lub jego małżonkę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego lub jego małżonkę pojazdów mechanicznych, dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej na majątku skarżącego oraz dokumentów świadczących o aktualnym stanie zadłużenia wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych podmiotów. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarżący nie uczynił zadość wezwaniu sądowemu poprzestając jedynie na wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji nie jest możliwe zweryfikowanie sytuacji majątkowej W. K. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy. W. K. argumentował, że w innych postępowaniach sądowych przyznano mu pełnomocnika procesowego i zwolniono go od kosztów sądowych. Ponadto wywodził, że nie stać go na występowanie do urzędów w celu uzyskania wymaganych przez Sąd dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 243 § 1 i 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z brzmienia cytowanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd pierwszej instancji trafnie zwrócił uwagę, że informacje wynikające z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach należy uznać za niewystarczające do dokonania oceny faktycznej sytuacji majątkowej skarżącego. Dane zawarte w formularzu PPF nie pozwalają bowiem na ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej W. K., a tym samym nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do stwierdzenia, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uwzględnienia wymaga okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku korzystając z możliwości przewidzianej w art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoczął postępowanie wyjaśniające, które miało na celu uzyskanie pełnego obrazu możliwości płatniczych strony. Mimo wezwania do nadesłania dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, W. K. nie udzielił żadnej odpowiedzi. Podkreślić należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, która nie przedstawia żądanych informacji musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jej postępowania. W tego typu sytuacjach sąd jest bowiem zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego przedstawionego przez stronę. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.