I SA/Wa 1605/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Asesor WSA Iwona Kosińska Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi W. S. i E. S na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania E. S. i W. S. , decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] maja 2007 r., n [...] odmawiającą potwierdzenia E. S. i W. S. , prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wojewoda Lubuski, po rozpatrzeniu wniosku E. S. i W. S. , decyzją z dnia [...] maja 2007 r. odmówił potwierdzenia E. S. i W. S. , prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez ich matkę K. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości S. , powiat G., obwód C. Od powyższej decyzji wnieśli odwołanie E. S. i W. S. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] maja 2007 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że na mocy art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, jeżeli spełnia on łącznie następujące przesłanki: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, obecnie posiada obywatelstwo polskie, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium RP oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 przedmiotowej ustawy. Tymczasem bezspornym jest fakt, że miejscowość S. w obwodzie C. nie znajdowała się w granicach Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 1 września 1939 r. Zmiany terytorialne powstałe w ramach II Wojny Światowej, spowodowały przejście przedmiotowej miejscowości z terytorium Rumunii do obecnej Republiki Ukraińskiej. Mimo więc, że wnioskodawcy przedstawili w toku postępowania postanowienie Sądu Rejonowego w Ż. Wydział z dnia [...] lutego 1998 r., sygn. akt I. Ns.[...], stwierdzające nabycie przez E.S. i W. S. spadku po S. S i K. S. oraz oryginał opisu mienia pozostawionego w miejscowości S. przez K. S. zasadny był pogląd organu pierwszej instancji o braku istnienia podstaw do przyznania E. S. i W. S. rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Od decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2007 r. E. S. i W. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że w latach 1970-1990, zgodnie z obowiązującym wówczas stanem prawnym, mimo złożonych przez K. S. dokumentów w Urzędzie Miejskim, Urzędzie Rejonowym i Starostwie Powiatowym w Ż., nie zostały podjęte czynności zmierzające do załatwienia sprawy dotyczącej rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami państwa polskiego. Skarżący zauważyli, że z uwagi na niezałatwienie tej sprawy przez organy administracji ponieśli stratę w wysokości ponad [...] zł. Podali, że zostali wprowadzeni w błąd przez administrację. Urzędy informowały ich, że trzeba czekać na nowe uregulowania w zakresie rekompensat dla ludzi repatriowanych do Polski. Takie samo było stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich i niektórych mediów. Wobec tego skarżący nie dochodzili swoich spraw przed sądami, lecz czekali na nową ustawę. W latach 1990 -2000 nie zostały rozwiązane sprawy rekompensat. W ocenie skarżących nowa ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. wprowadziła nierówność, podzieliła repatriantów na tych z byłego Związku Radzieckiego którzy mogli nabyć uprawnienia do rekompensaty i tych, którym się nic nie należy. Skarżący zwrócili uwagę, że część tych wygnanych z swoich majątków i nie zamieszkujących do 1 września 1939 r. w Rzeczypospolitej Polskiej otrzymało rekompensaty w postaci domów, ziemi. Ich zdaniem, taki stan rzeczy godzi w konstytucyjną równość obywateli wobec prawa, skoro Polacy nie zamieszkujący w dniu 1 września 1939 r. na ówczesnym terytorium RP są traktowani jako obywatele drugiej kategorii. Podali, że dopełnili wszystkich ustawowych wymogów, a zwłoka w otrzymaniu rekompensaty za mienie pozostawione za granicą nie leży po ich stronie, lecz jest spowodowana opieszałością administracji. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie mogła być uwzględniona. Nie budzi wątpliwości, że zgodnie z art. 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zrealizować, będący obywatelem polskim, spadkobierca właściciela tychże nieruchomości, tylko wówczas, gdy właściciel pozostawionej nieruchomości był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je w okolicznościach, o których mowa w art. 1 tej ustawy. W tej sytuacji Minister Skarbu Państwa prawidłowo odmówił E. S. przyznania prawa do rekompensaty za pozostawioną przez K. S. nieruchomość poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, skoro poprzedniczka prawna skarżącego nie spełniała przesłanki zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i opuszczenia terenu państwa polskiego. Faktem nie wymagającym przeprowadzenia dowodu (faktem historycznym) jest bowiem to, że miejscowość S. w 1939 r. nie wchodziła w skład terytorium II Rzeczypospolitej, lecz stanowiła, w latach 1918-1940, obszar Rumunii, później Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (patrz: www.[...]). Przyznają to również sami skarżący w pismach z dnia 31 marca 2007 r., 2 kwietnia 2007 r. i 16 czerwca 2007 r. Z akt sprawy wynika również, że K. S. nie opuściła w 1945 r. w ramach ewakuacji terytorium państwa polskiego, lecz terytorium [...] (protokół przesłuchania świadków z dnia 20 września 1969 r. i kserokopia karty ewakuacyjnej). W ocenie Sądu, były również podstawy do odmowy przyznania prawa do rekompensaty W. S. , skoro nie spełniał on wymogu z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (nie nabył on praw do spadku po K. S. ). Z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ż. z dnia [...] lutego 1998 r., sygn. akt I.Ns.[...] wynika, że wchodzące w skład spadku po K. S. prawo do rekompensaty przyznano wyłącznie E. S.. Wobec jasnej i jednoznacznej treści przepisów art. 2 pkt 1 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy podnoszone w sprawie zarzuty skarżących. Sąd zauważa, że kwestia nierównego – zdaniem skarżących - traktowania wszystkich obywateli polskich, którzy w czasie II wojny światowej lub po jej zakończeniu wrócili do Polski pozostawiając mienie dotyka problemu konstytucyjności tej ustawy (stanowienia prawa), a nie zasadności przyznania rekompensaty za utracone mienie w indywidualnej sprawie (stosowania prawa). Wskazywana zaś przez skarżących opieszałość organów administracji w załatwianiu sprawy przyznania rekompensaty mogła by mieć znaczenie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyby w dniu jej wniesienia i orzekania przez Sąd organ nie wydał decyzji w sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.