I SA/Wa 1651/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) sędzia WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi T. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. N. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę J. N., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Prezydent W. wskazał w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r., że T. N. złożyła w dniu 8 marca 2007 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla córki J. N. Ustalając prawo do świadczenia pielęgnacyjnego organ przyjął uzyskane w 2005 r. dochody netto wnioskodawczyni oraz jej męża wykazane w zaświadczeniu wydanym w dniu 28 lipca 2006 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Wobec dołączenia do wniosku świadectwa pracy z dnia 31 stycznia 2007 r. oraz umowy o pracę męża wnioskodawczyni wraz z zaświadczeniem o dochodzie uzyskanym przez niego z pierwszego pełnego przepracowanego miesiąca, dochód T. N. wykazany w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego został uznany za dochód utracony, zaś dochód jej męża wykazany w zaświadczeniu pracodawcy z dnia 2 marca 2007 r. potraktowano jako dochód uzyskany. Ustalono, że dochód rodziny za rok 2005 wyniósł [...] złotych, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowiło kwotę [...] złotych i przekraczało kwotę kryterium dochodowego uprawniającą do przyznania świadczenia, wynoszącą 583 złotych. Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] odmówiono T. N. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Na skutek odwołania wniesionego przez T. N. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2007 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w celu dokonania ponownej analizy posiadanego materiału dowodowego mając na uwadze prawidłowe ustalenie dochodu wnioskodawczyni. Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] organ pierwszej instancji ponownie odmówił przyznania T. N. świadczenia pielęgnacyjnego na córkę J. N. Organ wskazał, że art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych warunkuje przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 2 ustawy. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583 zł. Dochód rodziny T. N. na okres zasiłkowy 2006/2007 oblicza się na podstawie dochodów uzyskanych w roku 2005. Do wyliczenia dochodu przyjęto, zgodnie z art. 3 pkt 1 i 3 w zw. z art. 3 pkt 16 ustawy dochody wykazane w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego z dnia 28 lipca 2006 r. Uwzględniono także, dochód utracony przez wnioskodawczynię w rozumieniu art. 3 pkt 23, a także dochód uzyskany przez jej męża w rozumieniu art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z przedstawionej dokumentacji wynika, że dochód ten przekracza ustawowe kryterium. Do obliczenia dochodu rodziny w podany wyżej sposób obligują organ przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.). Od decyzji Prezydenta W. T. N. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., które decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielił argumentację przedstawioną w decyzji pierwszoinstancyjnej. Kolegium wskazało ponadto, że organ pierwszej instancji analizował sprawę również w aspekcie art. 5 ust. 3 ustawy w wyniku czego ustalono, że i w tym przypadku dochód na jedna osobę w rodzinie przekracza dopuszczalna kwotę wymienioną w tym przepisie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję T. N. podniosła, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na chore dziecko godzi w jej sytuację finansową i jest niesprawiedliwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek wziąć pod rozwagę z urzędu uchybienia organów stwierdzone przy rozpoznawaniu skargi. Taka sytuacja wystąpiła w sprawie niniejszej, doszło bowiem do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Organ pierwszej instancji ustalając prawo T. N. do świadczenia pielęgnacyjnego dla córki J N. w zakresie odnoszącym się do kryterium dochodowego stosował przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.). Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. organ rozstrzygał w przedmiocie wniosku T. N. po raz drugi, na skutek uchylenia poprzedniej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., które stwierdziło niedostateczne wyjaśnienie przez organ pierwszej instancji kwestii dochodu rodziny wnioskodawczyni. Przy rozstrzyganiu sprawy wyłoniło się zagadnienie dochodu utraconego, którym było wynagrodzenie za pracę T. N. wobec zaprzestania przez nią pracy z dniem 31 stycznia 2007 r. oraz dochodu uzyskanego przez jej męża w związku z rozpoczęciem pracy od dnia 1 lutego 2007 r. Definicje legalne pojęć "utrata dochodu" oraz "uzyskanie dochodu" zawiera art. 3 pkt 23 i pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, natomiast sposób ustalania dochodu rodziny z uwzględnieniem dochodu utraconego oraz dochodu uzyskanego regulują szczegółowo przepisy § 17 oraz § 18 powołanego rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. Przepis § 18 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez organ pierwszej instancji nakazywał do dochodu rodziny dodać miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. Jednak rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 czerwca 2007 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 114, poz. 783) w § 18 ust. 1 dodano na końcu zastrzeżenie w brzmieniu: "o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych". Uszło to uwadze Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które rozpoznając odwołanie T. N. ograniczyło się tylko do kontroli rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji pomijając, iż istota orzekania odwoławczego polega na ponownym, merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy. Mając przy tym na względzie zasadę, iż organ administracji orzeka w oparciu o stan prawny obowiązujący w dniu orzekania (art. 6 kpa), skoro w dacie orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze obowiązywał zmieniony już przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia, to organ odwoławczy był zobowiązany przepis ten w tym zmienionym brzmieniu zastosować przy rozpatrywaniu odwołania skarżącej, zwłaszcza że T. N. w odwołaniu podnosiła, że zarobek jej męża w miesiącu lutym odbiegał w znaczny sposób od kwoty wynagrodzenia ustalonej w umowie o pracę i osiąganej w następnych miesiącach. Obowiązkiem organu odwoławczego było więc obliczenie dochodu rodziny na nowo, z uwzględnieniem zmienionego przepisu § 18 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 czerwca 2007 r. i ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Pominięcie znowelizowanego uregulowania spowodowało w konsekwencji naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie przy rozpoznawaniu sprawy znowelizowanego przepisu określającego sposób ustalenia dochodu rodziny, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę organ winien uwzględnić powyższą zmianę stanu prawnego i ustalić dochód rodziny skarżącej w sposób wskazany w znowelizowanym § 18 ust. 1 rozporządzenia, a następnie rozstrzygnąć w przedmiocie wniosku skarżącej z dnia 8 marca 2007 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dla córki J. N. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.