II SA/Sz 1095/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka – Kuligowska, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędzia WSA Maria Mysiak /spr./, Protokolant Katarzyna Skrzetuska -Gajos, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Spółki z o.o. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Inspektora Nadzoru Budowanego z dnia [...] nr [...], a także postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej Spółki z o.o. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4, a także art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania "E." Spółki z o.o. w M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...], nakazującej inwestorowi rozbiórkę budynku gospodarczego zlokalizowanego w miejscowości U., ul. M., działka nr [...], wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji prowadząc, w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane, postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego na działce nr [...] przy ul. M., postanowieniem z dnia [...], na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy, nałożył na inwestora – "E." Spółkę z o.o. w M., obowiązek przedstawienia, w terminie do dnia 30 kwietnia 2007 r., określonych dokumentów. W tym samym postanowieniu organ pouczył inwestora, że w przypadku niewykonania obowiązku zostanie wydana decyzja o nakazie rozbiórki. Ponieważ inwestor nie wywiązał się z nałożonego obowiązku organ powiatowy, decyzją z dnia [...], działając na podstawie art.48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, nakazał rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku. W odwołaniu od powyższej decyzji "E." Spółka z o.o. w M. wniosła o jej uchylenie oraz cofnięcie nakazu rozbiórki. Podniosła, że organ nadzoru budowlanego nie dał wiary złożonym wyjaśnieniom dotyczącym obiektu, przedstawionych w pismach z dnia 8 stycznia 2007 r. oraz z dnia 16 kwietnia 2007 r., ani też oświadczeniom świadków, uprawdopodobniających datę powstania budynku, lecz przyjął, jako dowód popełnienia samowoli budowlanej, zdjęcie dołączone do dokumentacji w sprawie solarów, na którym nie ma przedmiotowego budynku, ale też nie wiadomo z jakiego okresu ono pochodzi. Organ odwoławczy rozpatrując wniesione odwołanie, na podstawie akt sprawy, ustalił że z wyjaśnień inwestora i oświadczeń świadków wynika, iż przedmiotowy budynek gospodarczy powstał w latach 1989-1990, a w roku 2004, po przejęciu ośrodka od firmy "C.", został "poddany renowacji, ... elewacja budynku została odnowiona dostosowana – wraz z dachem – do elewacji basenu". W piśmie z dnia 16 kwietnia 2007 r. inwestor poinformował organ: "Po zakupie obiektu, stan budynku był bardzo zły (przegniły i zawalający się dach, przegniłe belki ścian itd.). Firma podjęła decyzję o rozbiórce wiaty, która szpeciła budynek i groziła zawaleniem. Pomysł odbudowy wiaty powstał podczas remontu instalacji nawiewnej basenu. Na pozostałej po poprzedniej wiacie płycie betonowej powstał lekki obiekt pokrywający urządzenie centrali wentylacyjne, pierwotnie samo zadaszenie, później jednakże ze względu na stronę północną i silne wiatry, wykonano ocieplone ściany boczne. Pozostała powierzchnia służy jako magazyn chemii basenowej i drobnego sprzętu plażowego". Mając na uwadze treść ww. pisma organ odwoławczy stwierdził, że wykonane roboty budowlane, w świetle przepisu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, mieszczą się w definicji budowy i ich wykonanie wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Inwestor nie uzyskał takiego pozwolenia. W takiej sytuacji zastosowanie mają przepisy art. 48 i 49 Prawa budowlanego, które przewidują możliwość zalegalizowania samowoli po przedłożeniu przez inwestora określonych dokumentów oraz uiszczenia opłaty legalizacyjnej, zaś nie wykonanie nałożonych obowiązków skutkuje wydaniem nakazu rozbiórki obiektu. Reasumując organ odwoławczy podał, że skoro inwestor nie wykonał czynności nałożonych postanowieniem organu I instancji, to zasadnie organ ten wydał decyzje nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. "E." Spółka z o.o. w M., działając przez pełnomocnika, zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając naruszenie przepisów: 1) prawa materialnego – art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane przez jego zastosowanie, 2) postępowania – art. 7, 9, 77 K.p.a. – przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w szczególności przez niewyjaśnienie i niewskazanie dowodów na okoliczność kiedy i jakie roboty budowlane bez wymaganego pozwolenia inwestor miał wykonać, 3) postępowania – art. 10 § 1, art. 8 w związku z art. 140 K.p.a. przez nie zapewnienie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów sprawy. Na powyższych podstawach wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż zarzuty w niej podniesione. Zgodnie jednak z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonego aktu lub czynności. Takie uregulowanie nakazuje Sądowi stosować z urzędu właściwy sposób rozstrzygnięcia (por. W. Siedlecki: glosa do wyroku NSA z dnia 15 września 1982 r. sygn. akt II SA 909/82, PiP 1983, nr 9, s. 150), a żądanie skarżącego powinno być traktowane jedynie jako niewiążący dla Sądu wniosek, projektujący tylko jego orzeczenie. Jedynym ograniczeniem możliwości wyboru przez Sąd właściwego orzeczenia jest zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego, chyba że zostanie stwierdzone naruszenie prawa powodujące stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2). Ponadto przepis art. 135 P.p.s.a., który również może być stosowany z urzędu, pozwala Sądowi na stosowanie środków przewidzianych ustawą w stosunku do aktów lub czynności: • wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, • w celu usunięcia i naruszenia prawa i • jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Przy czym pojęcie "sprawy" zawarte w powyższych przepisach, użyte zostało w szerszym znaczeniu materialnoprawnym, a nie procesowym (węższym). W przedmiotowej sprawie organy nadzoru budowlanego nakazały skarżącej rozbiórkę obiektu gospodarczego wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Decyzje oparte zostały na treści przepisu art. 48 ust. 1 i 4 ustawy Prawo budowlane, który przewiduje możliwość wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego, jednakże dopiero w sytuacji gdy nie jest możliwe przeprowadzenie procedury legalizacyjnej, a tym samym nie jest możliwe doprowadzenie wybudowanego obiektu do stanu zgodnego z prawem. Wszczynając procedurę legalizacyjną organ nadzoru budowlanego winien, wydając stosowne postanowienie, nałożyć na sprawcę samowoli budowlanej obowiązki, o których mowa w przepisie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wydał, na podstawie przepisu art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, postanowienie nakładające na skarżącą obowiązek przedłożenia, w terminie do 30 kwietnia 2007 r.: - zaświadczenia Wójta Gminy M. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostateczne w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, - czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczenia projektanta, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy, - oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W tym miejscu należy wskazać, że wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 37/06, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 i Nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665 i Nr 127, poz. 880), w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", są niezgodne z wynikająca z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Z powyższych względów Sąd rozpatrując niniejszą sprawę, zastosował przepisy art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. i uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie nałożenia na skarżącą określone obowiązki - jako wydanego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu Prawa budowlanego. Konsekwencją uchylenia powyższego postanowienia jest uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie nakazu rozbiórki pomieszczenia gospodarczego, ponieważ wydane zostały w oparciu o to postanowienie. Uznać bowiem należy, że postanowienie to wchodziło w skład postawy prawnej ww. decyzji. Uchylenie tej podstawy winno wywrzeć wpływ na moc obowiązujących decyzji i doprowadzić do rozpatrzenia sprawy w nowych warunkach prawnych. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt I niniejszego wyroku zapadło na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b w związku z art. 135, a w pkt II na podstawie art. 152 P.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.