II SA/Ol 1034/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Irena Szczepkowska (spr.) Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 roku sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku okresowego - oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]", wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta, udzielono T.K. pomocy w formie zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności w kwocie 54,65 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowił art. 8 ust. 1 w związku z art. 7 pkt 4, art. 38, art. 106 ust. 1 i art. 147 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593, ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950). W motywach decyzji organ orzekający podał, iż wnioskiem z dnia 17 lipca 2007 r. T.K. zwróciła się o przyznanie zasiłku okresowego na zaspokojenie potrzeb bieżących. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że strona prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny jest renta inwalidzka w wysokości 483,41 zł. Kryterium dochodowe, ustalone zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej dla gospodarstwa domowego strony, wynosi 702 zł. Uzasadniając przyznanie zasiłku okresowego w minimalnej wysokości organ pomocy społecznej powołał się na ograniczone środki przeznaczone na realizację zadań własnych o charakterze obligatoryjnym. Organ podał kwotę jaką dysponował na realizację zadań w zakresie pomocy społecznej w formie zasiłków okresowych oraz sposób ustalenia wysokości przyznanej pomocy, powołując się na art. 38 i art. 147 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. We wniesionym od tej decyzji odwołaniu T.K. zakwestionowała wysokość przyznanego świadczenia. Wniosła o wypłacenie realnej kwoty potrzebnej do utrzymania się i prawidłowej egzystencji, tj. "chociaż 500 zł netto na osobę, na jeden miesiąc". Podała, że utrzymują się wraz z córką z otrzymywanej przez nią renty w wysokości 483,41 zł netto. Odwołująca się przedstawiła szczegółowo wydatki związane z ponoszeniem miesięcznych opłat, takich jak czynsz, telewizja kablowa, telewizor, prąd i spłata rat za okno. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania T.K., decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]", utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Powołując się na art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4 oraz art. 147 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej uznało, że nie można zarzucić organowi pierwszej instancji naruszenia zasad prawa zarówno materialnego jak i procesowego, w związku z czym brak jest podstaw do uchylenia decyzji będącej przedmiotem odwołania. Kolegium wyjaśniło, że organ I instancji realizując zadania wynikające z przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ograniczony jest zawsze środkami finansowymi jakie posiada na te zadania. W związku z czym realistycznie musi oceniać potrzeby osób ubiegających się o pomoc społeczną i kierować pomoc do osób najbardziej jej potrzebujących. Organ I instancji udzielił zaś pomocy w minimalnej wysokości, gdyż większej pomocy potrzebują osoby i rodziny nie posiadające własnych dochodów. Kolegium powołało się na wskazane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wyliczenia, z których wynika, iż dochód rodziny wnioskodawczyni wynosi 483,41zł, wobec czego przyznano wnioskodawczyni pomoc w wysokości 54,65 zł. Mając powyższe na uwadze Kolegium wskazało, iż organ pierwszej instancji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego udzielił pomocy zgodnie z wnioskiem strony w takiej wysokości, która aktualnie jest w możliwościach organu. Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego stała się przedmiotem skargi T.K. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i wypłacenie zasiłku okresowego w kwocie 702 zł, wskazanej w uzasadnieniu decyzji Burmistrza Miasta. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do żądania przedstawionego w skardze Kolegium podkreśliło, że w myśl postanowień art. 38 ust. 3 w związku z art. 147 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w 2007 r. nie można było przyznać wnioskodawczyni zasiłku okresowego w kwocie 702 zł, gdyż tak ustalona wysokość świadczenia rażąco naruszałaby postanowienia powołanych powyżej przepisów ustawy o pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje zatem jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego. Przy czym zaskarżona decyzja podlega uchyleniu tylko w przypadku, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takie wady i uchybienia nie występują w niniejszej sprawie, zatem skarga T.K. nie mogła być uwzględniona. Jedną z form pomocy społecznej, o jakiej mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.) jest zasiłek okresowy. Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy świadczenie to przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń innych systemów zabezpieczenia społecznego. Świadczenie to przysługuje wyłącznie wówczas, gdy dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny. Natomiast w części dotyczącej jego wysokości oraz okresu, na jaki ma być przyznany ma charakter uznaniowy. Okoliczność ta powoduje, że ustalając wysokość udzielonej w tym trybie pomocy organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 ust. 3 i ust. 4 cytowanej ustawy, to znaczy dostosowuje rodzaj, formę i rozmiar świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnia potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Niemniej spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, od którego zależy przyznanie pomocy społecznej nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie zasiłku okresowego w wysokości odpowiadającej jego oczekiwaniom. Pod uwagę muszą być brane bowiem nie tylko oczekiwania i potrzeby osoby zainteresowanej, ale także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, kwalifikujących się do objęcia świadczeniami z pomocy społecznej, a także możliwości finansowe organu pomocy społecznej. Także wynikający z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) obowiązek załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela nie powinien być odczytywany jako bezwzględny nakaz, skoro należy badać czy nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale i nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00, LEX nr 79608). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż rodzina skarżącej bez wątpienia spełnia ustawowe przesłanki uprawniające do otrzymania pomocy w formie zasiłku okresowego. Fakt ten został ustalony w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Pomoc taka skarżącej została też przyznana, w formie zasiłku okresowego w kwocie 54,65 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2007 r. do 30 sierpnia 2007 r. Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się w istocie do wysokości przyznanego T.K. zasiłku okresowego, który w odczuciu skarżącej powinien wynosić 702 zł. Wyjaśnić zatem należy, iż zasady co do ustalenia wysokości zasiłku zawiera art. 38 ust. 2 i 3 powołanej ustawy, określając w ust. 2 jego maksymalną wysokość, zaś w ust. 3 wysokość minimalną. Maksymalną wysokość zasiłku okresowego w przypadku rodziny ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (ust. 2 pkt 2), natomiast minimalną nie mniej niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, (ust. 3 pkt 2 ), a ponadto kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (ust. 4). Redakcja tego przepisu nie nasuwa żadnych wątpliwości co do tego, że ustawodawca nie określił sztywno wysokości zasiłku okresowego. To z kolei oznacza, iż organ przyznający zasiłek, o ile stwierdzi, że osoba ubiegająca się spełnia kryterium wskazane w ust. 1 art. 38, działa w granicach uznania administracyjnego. Z mocy przepisu szczególnego - art. 147 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w latach 2006 - 2007 wskazana powyżej minimalna wysokość zasiłku okresowego została określona na innym poziomie i wynosi w przypadku rodziny - 25% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. Wynika to z faktu, iż we wskazanym wyżej przedziale czasowym zasiłki okresowe, pomimo że obowiązek ich wypłaty powinien obciążać budżet gminy jako ich zadanie własne (art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej), są finansowane z dotacji celowej z budżetu państwa. W latach 2006 - 2007 wysokość przekazanych środków z dotacji wynosi 25% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem. Organ gminy może wypłacić zasiłek wyższy, gdy posiada na ten cel własne, wystarczające środki (art. 38 ust. 6 ustawy). Jak wskazał organ I instancji przeszkodą do przyznania skarżącej zasiłku okresowego w wysokości wyższej niż minimalna są ograniczone środki finansowe przeznaczone na realizację zadań własnych o charakterze obligatoryjnym. Podano jednocześnie, iż przewidziana rata dotacji do zadań własnych na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w miesiącu lipcu wynosi 79.166 zł, natomiast wielkość środków wydzielanych bezpośrednio z budżetu miasta kształtuje się na poziomie 12.500 zł w skali miesiąca i jest w całości przeznaczana na realizację zadań obligatoryjnych, które obok zasiłków okresowych obejmują także inne świadczenia z pomocy społecznej. Słusznie też zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż organ pomocy społecznej nie dysponując wystarczającymi środkami musi realistycznie oceniać potrzeby osób ubiegających się o pomoc społeczną i kierować ją do osób najbardziej jej potrzebujących. Organ I instancji udzielił zaś pomocy w minimalnej wysokości, gdyż większej pomocy potrzebują osoby i rodziny nie posiadające własnych dochodów. Kwota przyznanego skarżącej zasiłku stanowi wymagane 25% różnicy pomiędzy dochodem skarżącej a dotyczącym jej rodzinę kryterium dochodowym. W dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosiło 351 zł, zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950). Skoro do gospodarstwa domowego zaliczana jest skarżąca wraz z córką, to jako kryterium dochodowe należy przyjąć kwotę 702 zł, jak to podał w uzasadnieniu swej decyzji organ I instancji. Wskazane wyżej 25% różnicy między kryterium dochodowym rodziny (702 zł) a dochodem rodziny (483,41 zł) wynosi zatem 54,64 zł. Na kwotę tą składa się następujące obliczenie: (702 zł – 483,41 zł) x 25%. W świetle powyższego, z uwagi na uznaniowy charakter ustalenia wysokości i okresu zasiłku okresowego oraz przedstawione wyliczenia, nie znajduje uzasadnienia twierdzenie skarżącej, iż wypłacenie zasiłku okresowego winno nastąpić w kwocie 702 zł. Przedstawione wyżej względy pozwalają na stwierdzenie, iż organy orzekające w niniejszej sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Organy te dokonały prawidłowych ustaleń, co do stanu faktycznego oraz jego prawidłowej oceny. W oparciu o wyniki wywiadu środowiskowego została prawidłowo ustalona sytuacja materialna i rodzinna oraz potrzeby skarżącej, a przedstawiona analiza własnych możliwości finansowych ośrodka nie budzi wątpliwości. Organ pomocy społecznej mając na uwadze interes wszystkich osób ubiegających się o pomoc, nie tylko skarżącej oraz możliwości finansowe ośrodka nie mógł przyznać zasiłku okresowego w wyższej wysokości. Podkreślenia wymaga też fakt, iż skarżąca jest pod stałą opieką Ośrodka i korzysta z jego świadczeń, otrzymując okresowo i doraźnie potrzebne jej wsparcie materialne i pomoc. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało zatem podstaw do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej, co zresztą wykazało w uzasadnieniu swojej decyzji. Niezależnie od tego co zostało dotychczas stwierdzone, zauważyć należy, iż nie ma żadnych przeszkód formalnych, aby skarżąca zwracała się do organu pomocy społecznej o przyznanie kolejnych świadczeń pieniężnych lub rzeczowych, o ile oczywiście rodzina nadal pozostaje w sytuacji wymagającej wsparcia. W tym stanie sprawy, uznając, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).