II SA/Kr 620/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie: NSA Izabela Dobosz (spr.) NSA Anna Szkodzińska Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych skargę oddala Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Wójt Gminy [...] odmówił zobowiązania W. I.- właścicielki działki nr [...] położonej w [...] - do przywrócenia stanu wody na gruncie do stanu poprzedniego. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia wskazano art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115 poz. 1229 ze zmianami) oraz art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że po ponownym rozpatrzeniu wniosku T. S. z dnia [...] 2002 r. w sprawie "budowy tamy wodnej" przez W. I. na działce będącej jej własnością i przywrócenia stanu wody na gruncie do stanu poprzedniego stwierdził, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, odwodnienie piwnic budynku T. S. odbywa się niezależnym kanałem betonowym, biegnącym pod drogą gminną i wychodzącym na działce W. I. Kanał ten przebiega obok zasypanego przepustu betonowego. Fakt ten potwierdza również wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]2004 r. sygn. akt [...]oddalający powództwo W. I. przeciwko T. S. o zakaz wykonywania aktów posiadania, który stanowi część materiału dowodowego w niniejszej sprawie. Przeprowadzono również rozprawę administracyjną na gruncie celem ustalenia związku przyczynowego pomiędzy działaniem W. I. a sugerowanym przez T. S. zalewaniem piwnic jego domu. W czasie rozprawy T. S. oświadczył, że jego piwnica jest sucha. Na jego działce nie stwierdzono szkodliwego oddziaływania wody, działka w okolicach przepustu jest porośnięta trawą i brak jest znamion wskazujących na jakiekolwiek oddziaływanie wody. Wnioskodawca nie był w stanie wyjaśnić jakich szkód doznała jego nieruchomość w związku z zasypaniem przez W. I. wylotu przepustu. Toczące się postępowanie nie wykazało związku między zalewaniem piwnic a zasypaniem wylotu przepustu przez W. I. Wprawdzie zasypała ona wylot przepustu pod drogą gminną, jednakże nie spowodowało to żadnej szkody na nieruchomości wnioskodawcy. Zasypany wylot przepustu nie powoduje również zatrzymania się wody w korytkach betonowych przy drodze gminnej od strony T. S. , ani na działce będącej jego własnością, ani też w samym przepuście. Nadto Wójt Gminy [...] ustalił, że działka nr [...] będąca własnością T. S. znajduje się powyżej poziomu działki nr [...], która stanowi własność W. I. Nawet w przypadku bardzo obfitych opadów nadmiar wody przepłynie przez drogę na działkę W. I. nie zalewając piwnic T. S. , ponieważ woda z odwodnienia piwnic płynie swobodnie na działkę W. I. niezależnym kanałem, a W. I. nie czyni żadnych przeszkód w spływie tych wód. W przypadku czynienia takich przeszkód, zdaniem organu I instancji, T. S. winien korzystać z uprawnień, jakie wynikają z wymienionego wyroku Sądu Rejonowego w [...] W tak ustalonym stanie faktycznym organ I instancji stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 29 ust. 3 prawa wodnego. Odwołanie od tej decyzji złożył T. S. zarzucając jej 1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji poprzez przyjęcie, że zasypanie przez W. I. wylotów odwodnienia melioracyjnego działki, odwodnienia piwnicy a tym samym spowodowanie niedrożności istniejących w terenie urządzeń wodnych nie powoduje zmian stanu wody na gruncie, podczas gdy w rzeczywistości - co wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego - stan taki powoduje szkodliwy wpływ na grunt stanowiący jego własność; 2) obrazę przepisu art. 29 ust. 3 prawa wodnego przez nieuzasadnione przyjęcie, że wytworzona przez W. I. sytuacja nie uzasadnia podjęcia działań nakazujących przywrócenie urządzeń wodnych do stanu poprzedniego. W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, iż w przedmiotowej sprawie niespornym jest, że w spornym miejscu znajdują się urządzenia wodne w postaci rur odprowadzających wodę z piwnic jego domu mieszkalnego, przebiegających przez jego działkę pod urządzoną drogą, której wypust znajduje się na działce W. I. , a które to urządzenie znajduje się od lat [...]-tych w tym miejscu i o tym przebiegu. Znajduje się tam również rura odpływowa odprowadzająca wody gruntowe z jego działki oraz wody gromadzące się w rowie przy drodze od strony jego działki, które to urządzenie istnieje też od wielu lat, a którego ujście znajduje na działce W. I. w pobliżu ujścia odwodnienia wody z piwnic jego domu. W toku postępowania bezspornie ustalono, że istniejące rury odwodnieniowe miały swe ujście na działce W. I. , co pozwalało na dalszy naturalny odpływ wód gruntowych, a stan taki trwał przez wiele lat. Ustalono również, że W. I. na swojej działce w miejscu gdzie znajdowały się ujścia rur odwadniających nawiozła duże ilości ziemi zasypując ujścia rur i czyniąc je niedrożnymi - co powoduje, że w przypadku opadów atmosferycznych wody opadowe i gruntowe pochodzące ze zlewiska na jego działce nie mając ujścia gromadzą się na jego działce powodując zalewanie piwnic i samego budynku. W okresie braku opadów czy suchych dni praktycznie nie występują żadne związane z tym utrudnienia. Przed nawiezieniem ziemi przez W. I. nie dochodziło do zalewania piwnic, działki oraz domu skarżącego. Zdaniem skarżącego w 2002 roku zmiana stanu wody na gruncie przez W. I. szkodliwie wpłynęła i nadal wpływa na jego posesję, o czym świadczyć ma opinia rzeczoznawcy S. P., zaświadczenie Staży Pożarnej, decyzja PZU (w aktach sprawy). Dlatego też należy nakazać W. I. przywrócenie stanu poprzedniego na podstawie art. 29 ust. 3 prawa wodnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]decyzją z dnia [...] 2007 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 29 prawa wodnego utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając to rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że organ I instancji prawidłowo dokonał ustaleń stanu faktycznego. Nie naruszył również przepisów postępowania. Do zastosowania art. 29 ust. 3 prawa wodnego niewystarczającym jest stwierdzenie naruszenia stanu wody na gruncie, ale również należy wykazać, że naruszenie to nastąpiło ze szkodą dla gruntu sąsiedniego. Z przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego wynika, iż W. I. zasypując wylot przepustu pod drogą nie zmieniła stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntu T. S. , a w szczególności zasypanie wylotu przepustu nie powoduje zalewania piwnic w jego domu. Organ odwoławczy podzielił ustalenie, że odwodnienie piwnic w domu T. S. nie odbywa się zasypanym przepustem, a urządzeniem odwadniającym, zbudowanym z rur betonowych o przekroju około ( 20 cm, biegnącym od narożnika budynku mieszkalnego z piwnicy na nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] położonej we wsi [...], stanowiącej własność T. S. pod drogą gminną oznaczoną jako działka ew. nr [...] i wychodzącym na nieruchomość oznaczoną jako działka ew. nr [...] we wsi [...], stanowiącą własność W. I. W roku [...] remontowana była droga gminna również na odcinku działki nr [...]. Od strony działki nr [...] został wybrany rów, w który wstawiono korytka betonowe i uformowano zlewnię oraz wymieniono istniejący mostek pod drogą na przepust betonowy o przekroju ( 60 cm. W. I. wraz ze swoim mężem w kwietniu 2002 r. nawiozła ziemię na swoją działkę nr [...] zasypując wylot przepustu betonowego o przekroju ( 60 cm i wyjście rurociągu odwadniającego piwnicę T. S. Jednakże w wyniku oględzin przeprowadzonych w dniu [...].2006 r. organ I instancji stwierdził, iż aktualnie wylot rury betonowej o przekroju ( 20 cm przechodzącej pod drogą i wychodzący na grunt W. I. jest odkryty. Natomiast miejsce, w którym miałby wychodzić wylot przepustu jest zasypane ziemią i porośnięte trawą. Jako bezzasadny oceniono więc zarzut, że zasypanie wylotu przepustu przez W. I. powoduje zalewanie piwnic T. S. W trakcie prowadzonego przed Sądem Rejonowym w [...] postępowania z powództwa W. I. o zakaz wykonywania aktów posiadania przeciwko T. S. i F. S. przeprowadzono oględziny na przedmiotowych nieruchomościach. W związku z odkopaniem wylotu rury betonowej, stanowiącej odwodnienie piwnic T. S. , z rury tej pod własnym ciśnieniem wypłynęła woda i równocześnie obniżał się poziom wody zalegającej w piwnicy T. S. Woda zalegała równocześnie w zlewni i przepuście betonowym o przekroju ( 60 cm, który w dniu przeprowadzenia oględzin tj. [...].2003 r. do około połowy wysokości zasypany był ziemią i pomimo odkopania jego wylotu woda nie wypływała. Taka sytuacja została opisana w uzasadnieniu wyroku SR w [...] znajdującego się w aktach sprawy. Aktualnie wylot rury betonowej na nieruchomości W. I. jest odkryty, co wynika z protokołu z wizji przeprowadzonej w dniu [...].2006 r. przez organ I instancji. Zdaniem Kolegium okoliczności wyżej podane przesądzają o fakcie, że rura betonowa o przekroju ( 20 cm, o której mowa wyżej, stanowi odwodnienie piwnic T. S., natomiast nie stanowi takiego odwodnienia przepust pod drogą. Przepust ten bowiem ma na celu odprowadzenie wód opadowych z części pasa drogowego drogi gminnej nr [...],[...],[...],[...]relacji [...] do potoku, o czym świadczy decyzja Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] 2004 r., znak: [...]. Kolegium wzięło również pod uwagę fakt, że struktura gruntu, na którym usytuowany jest budynek T. S. , jest taka (grunty nieprzepuszczalne), że najmniejszy opad deszczu i roztopy wiosenne powodują zamakanie ścian piwnic i przenikanie wody do piwnicy, na co również zwrócono uwagę w uzasadnieniu wyroku SR w [...]. Zgodnie z powyższym Kolegium stwierdziło, iż zarzut podnoszony przez T. S. dotyczący zalewania jego piwnic na skutek zasypania przez W. I. wylotu przepustu, biegnącego pod drogą jest nieuzasadniony. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. S. domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych oraz niewłaściwe zastosowanie art. 29 ust. 3 prawa wodnego. Uzasadnienie skargi stanowi powtórzenie argumentów podniesionych wcześniej w odwołaniu, a zmierzających do wykazania, że poprzez zasypanie wylotu rury na swojej działce W. I. zmieniła stan wody na gruncie ze szkodą dla nieruchomości skarżącego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W postępowaniu wyjaśniającym stwierdzono, że zasypanie wylotu przepustu przez W. I. nie ma wpływu na zalewanie piwnic skarżącego, a więc nie było podstaw do zastosowania art. 29 ust. 3 prawa wodnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) sąd administracyjny kontroluje działalność administracji i stosuje środki przewidziane ustawą. Sądowa kontrola nie wykazała naruszenia prawa. Organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne i właściwie zastosowały art. 29 prawa wodnego. Niniejsze postępowanie administracyjne zostało zainicjowane pismem T. S. z dnia [...] 2002 r. o tytule "[...]", w którym skarżący informuje Urząd Gminy w [...] o rozpoczęciu budowy tamy wodnej w dniu [...] 2002 r. na terenie posiadłości W. i K. I. Jego zdaniem prace te mają na celu zmianę naturalnego ukształtowania terenu przez zasypanie odwiecznej niecki, a zablokowanie istniejącego przepustu spowoduje zniszczenie drogi gminnej oraz zalanie piwnic domu skarżącego. Tak sformułowany wniosek zakreślił granice postępowania administracyjnego. Przedmiotem rozpoznania była więc ocena opisanej przez T. S. sytuacji pod kątem zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 29 ust. 3 prawa wodnego tj. ocena, czy prace wykonane w [...] 2002 r. przez W. I. spowodowały zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla nieruchomości należącej do T. S. (oraz ewentualnie ze szkodą dla innych nieruchomości sąsiednich). Podkreślić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się przez [...] lat. W tym czasie trzykrotnie przeprowadzano dowód z oględzin, a dodatkowo w dniu [...] 2005 r., bezpośrednio po obfitych opadach deszczu pracownicy Urzędu Gminy w [...] dokonali czynności sprawdzającej na okoliczność ustalenia stanu faktycznego na gruncie w zakresie spływu wody. Organ I instancji trzykrotnie odmawiał uwzględnienia wniosku T. S. o nakazanie W. I. przywrócenia stosunków wodnych, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dwukrotnie uchylało decyzje Wójta Gminy [...] ze względu na niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego. Na szczególną uwagę zasługuje decyzja Kolegium z dnia [...] 2006 r. znak [...], w której zwrócono uwagę na pominięcie przez organ I instancji przedłożonych przez T. S. dowodów potwierdzających, że na skutek zasypania przepustu pod drogą przez W. I. dochodzi do zalewania piwnic w jego domu (zaświadczenie Komendy Powiatowej Straży Pożarnej, pismo PZU S.A., orzeczenie S. P.). SKO oceniło również, że Wójt Gminy [...] nie odniósł się do kwestii naturalnego ukształtowania terenu powodującego, że T. S. nie ma możliwości innego skierowania odwodnienia piwnicy, a ponadto niewystarczająco zanalizował treść uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] 2004 r. sygn. akt [...]. W ponownym postępowaniu organ I instancji uzupełnił powyższe braki. W obu decyzjach - zarówno organu I, jak i II instancji - zwrócono uwagę, że zaświadczenie Komendy Powiatowej Straży Pożarnej, pismo PZU S.A. oraz orzeczenie S. P. pochodzą z 2002 r., a więc zostały wydane przed wcześniej niż wyrok Sądu Rejonowego w [...] z [...] 2004 r. Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku w trakcie oględzin poprzedzających jego wydanie stwierdzono, że zarówno w piwnicy budynku należącego do T. S. , jak i w zlewni przepustu betonowego pod drogą zalegała woda. Po odkopaniu wylotu rury ( 20 cm wypłynęła z niej woda, a jednocześnie obniżał się poziom wody zalegającej w piwnicy aż do całkowitego opróżnienia pomieszczenia. Woda nie wypływała zaś ze zlewni i przepustu betonowego pod drogą ( 60 cm. Powyższe okoliczności doprowadziły organy administracji do słusznego wniosku, że brak jest związku pomiędzy niedrożnością przepustu pod drogą a zalewaniem piwnic skarżącego. Odwodnienie piwnic odbywa się bowiem rurą ( 20 cm, której wylot znajduje się na działce W. I. i która od czasu udrożnienia w trakcie oględzin przeprowadzonych przez Sąd Rejonowy w [...] jest drożna i spełnia swoją funkcję. Podkreślenia wymaga, że poza twierdzeniami skarżącego brak jest jakichkolwiek dowodów, że również po zakończeniu sprawy przez Sądem Rejonowym w [...] jego nieruchomość była zalewana. W szczególności nie stwierdzono szkodliwego oddziaływania wody na działkę skarżącego w trakcie oględzin w dniach [...] 2005 r., [...] 2006 r., [...] 2005 r. oraz w trakcie "czynności sprawdzającej" pracowników Urzędu Gminy w [...] w dniu [...] 2005 r. bezpośrednio po obfitych opadach deszczu. Należy więc ocenić, że W. I. nawożąc w [...] 2002 r. ziemię na własną działkę nr [...] położonej w [...] spowodowała niedrożność zarówno rury ( 20 cm, stanowiącej odwodnienie piwnic skarżącego, jak i przepustu betonowego ( 60 cm przebiegającego pod drogą. Zasypanie wylotu rury ( 20 cm spowodowało zalewanie piwnic skarżącego, jednakże w trakcie niniejszego postępowania rura ta została udrożniona i obecnie spełnia swoją funkcję odwadniającą piwnice domu skarżącego. Natomiast zasypanie przepustu betonowego pod drogą nie ma żadnego szkodliwego wpływu na grunty skarżącego. Brak jest również negatywnego wpływu działań W. I. na działkę nr [...] stanowiącą drogę gminną, o czym świadczy wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] 2002 r. sygn. akt [...], utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] 2003 r. sygn. akt [...]. Podstawą uniewinnienia W. I. od zarzutu zablokowania przepustu odprowadzającego wody gruntowe oraz spowodowania uszkodzenia drogi gminnej był między innymi brak jakichkolwiek dowodów potwierdzających uszkodzenie drogi gminnej na skutek jej działań podjętych w [...] 2002 r. Zarzuty podniesione w skardze nie znalazły potwierdzenia w prawidłowo i wyczerpująco ustalonym stanie faktycznym. Nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania. Wobec powyższego skargę T. S. należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).