II GZ 11/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. E. S.A. w L. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 27 września 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1663/07 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi K. E. S.A. w L. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2007 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia znaku towarowego postanawia: oddalić zażalenie Zarządzeniem z dnia 27 września 2007 r., w sprawie ze skargi K. E. S.A. w L. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2007 r., Nr [...] Przewodniczący VI Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wezwał pełnomocnika strony skarżącej - rzecznika patentowego A. Ż. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję w kwocie 1000 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Jako podstawę prawną wydanego zarządzenia wskazano art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oraz art. § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości i szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2103). Odpis powyższego zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej - rzecznikowi patentowemu A. Ż. w dniu 20 listopada 2007 r. (karta 29 akt sądowych). W dniu 27 listopada 2007 r. (karta 24 akt sądowych) pełnomocnik strony skarżącej rzecznik patentowy złożyła zażalenie na zarządzanie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego powołując jako podstawę prawną art. 227 § 1 p.p.s.a., wnosząc o jego zmianę poprzez wskazanie jako podmiotu zobowiązanego do uiszczenia zapłaty wpisu strony skarżącej a nie pełnomocnika strony. W uzasadnieniu wskazano, że sformułowanie zawarte w zaskarżonym zarządzeniu wskazuje, iż do uiszczenia wpisu od skargi Sąd wskazał jako osobę zobowiązaną pełnomocnika. W ocenie żalącej takie sformułowanie zarządzenia nakłada na pełnomocnika zobowiązanie wykraczające poza zakres zobowiązania nałożonego przez stronę na pełnomocnika i jednocześnie nie może stanowić podstawy do uiszczenia wpisu od skargi przez stronę. Zdaniem strony skarżącej umowa zlecająca pełnomocnikowi wniesienie w jego imieniu podania o zarejestrowanie znaku towarowego "M." nr [...] nie zobowiązuje pełnomocnika do uiszczenia opłat związanych ze sprawą zgłoszonego znaku, ani też nie uprawnia pełnomocnika do uiszczenia opłat związanych ze sprawą zgłoszonego znaku, ani też nie uprawnia pełnomocnika do wystawienia zgłaszającemu stosownej faktury dotyczącej uiszczenia w imieniu zgłaszającego wpisu. Zgłaszający z kolei sam nie może uiścić opłaty na podstawie spornego Zarządzenia, które nie wskazuje go jako zobowiązanego do uiszczenia wpisu. Dalej zwrócono uwagę, że tak sformułowane zarządzenie przesądziłoby wynik rozstrzygnięcia samej skargi, gdyż spór objęty zaskarżoną decyzją dotyczy właśnie zakresu udzielonego umocowania pełnomocnikowi przez stronę skarżącą co do uiszczenia opłat za zgłoszenie znaku towarowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do art. 36 p.p.s.a. pełnomocnictwo może być: 1. ogólne - do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi 2. do prowadzenia poszczególnych spraw 3. do niektórych tylko czynności w postępowaniu. Zakres pełnomocnictwa ogólnego i do prowadzenia poszczególnych spraw określa art. 39 p.p.s.a. Z treści art. 39 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że obejmuje ono z samego prawa umocowanie do wszystkich łączących ze sprawą czynności w postępowaniu. Pełnomocnictwo, o którym stanowi art. 39 p.p.s.a. obowiązuje w granicach określonych w tym przepisie, jeżeli osoby uczestniczące w akcie umocowania nie ograniczyły jego zakresu (por. postanowienie SN z 10 listopada 1998 r., sygn. akt III CZ 133/98, opubl. OSP 1999, Nr 12, poz. 217). Dopuszczalna jest oczywiście zmiana zakresu pełnomocnictwa (rozszerzenie lub ograniczenie) wynikającego z art. 39 p.p.s.a., ale wymaga to wyraźnego zaznaczenia w treści pełnomocnictwa. Z powyższych uregulowań wynika, że pełnomocnictwo, o którym stanowi art. 39 p.p.s.a. obejmuje umocowanie do wszystkich czynności procesowych, a więc również umocowanie do odbierania - ze skutkiem w stosunku do strony - wszelkich pism i wezwań sądowych, nie wyłączając wezwań do uiszczenia przewidzianych przez prawo opłat sądowych. Należy wskazać, że pełnomocnik nie może skutecznie uchylić się od obowiązku przyjęcia skierowanego do niego przez sąd wezwania do uiszczenia opłaty związanej z podejmowaniem przez pełnomocnika czynności procesowych, chyba że co innego wynika z zakresu udzielonego przez stronę pełnomocnictwa, a więc gdy sama strona ogranicza zakres pełnomocnictwa do poszczególnych tylko czynności procesowych lub gdy sama - w ramach swoich własnych uprawnień, których nie wyłącza fakt udzielenia pełnomocnictwa - podejmuje czynności procesowe obok pełnomocnika. Pełnomocnik nie ma własnych, niezależnych od treści pełnomocnictwa uprawnień do działania w procesie. Nie może zatem własnym odwołaniem zrzec się - wbrew woli strony - niektórych swoich obowiązków procesowych, w szczególności obowiązku przyjmowania wezwań do uiszczenia obciążających stronę opłat sądowych. Wskazać należy, że z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (Dz. U. Nr 49 poz. 509) wynika, że rzecznik patentowy może występować w charakterze pełnomocnika w postępowaniu przed Urzędem Patentowym, sądami i organami orzekającymi w sprawach własności przemysłowej. Uregulowanie to wskazuje, że w sprawach własności przemysłowej pełnomocnikiem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być rzecznik patentowy, stosownie do art. 35 § 1 p.p.s.a. Z treści pełnomocnictwa udzielonego w niniejszej sprawie A. Ż. przez skarżącą spółkę w dniu 26 września 2006 r. (karta 9 akt sądowych) wynika, że jest to pełnomocnictwo, o którym stanowi art. 39 p.p.s.a., nieograniczające w żadnym zakresie uprawnień i obowiązków procesowych rzecznika patentowego A. Ż. Pełnomocnik skarżącej nie może więc skutecznie uchylać się od obowiązku przyjęcia - ze skutkiem w stosunku do skarżącej spółki - skierowanego do niej przez sąd wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Podkreślenia wymaga, że z art. 67 § 5 p.p.s.a. wprost wynika, że w sytuacji w której ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Jedynie poprzez cofnięcie pełnomocnictwa lub jego ograniczenie w zakresie uprawnienia określonej osoby co do odbioru pism można uniknąć konieczności doręczenia przez sąd pisma osobom wymienionym w § 5. Wskazać należy, że przepisy dotyczące doręczeń mają charakter obligatoryjny, czyli wiążą sąd i strony w postępowaniu. Jeśli więc strona ustanowiła pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism, doręczenia należy dokonywać wyłącznie tym podmiotom. Żaden z podmiotów nie może skutecznie domagać się wysyłania korespondencji wprost do strony (por. post. SN z 8 września 1993 r., III CRN 30/93, OSN 1994, Nr 7-8, poz. 160). Również w postanowieniu z 11 stycznia 1994 r., sygn. akt I CRN 209/93, opubl. OSN 1994 r., Nr 7-8, poz. 163) Sąd Najwyższy wyraził stanowisko, że także wniesienie rewizji przez samą stronę nie uchyla obowiązku wezwania jej pełnomocnika do uiszczenia należnego wpisu, jeżeli równocześnie nie wypowiedziała ona udzielonego pełnomocnictwa procesowego. Także z treści art. 220 § 1 zd. 2 p.p.s.a. wynika wprost, iż do uiszczenia należnej opłaty przewodniczący wzywa wnoszącego pismo. Skargę w rozpoznawanej sprawie w imieniu strony skarżącej wniósł pełnomocnik, a zakres tego pełnomocnictwa wynika z załączonego do skargi pełnomocnictwa. Do skargi nie złożono żadnego dokumentu z którego wynikałoby ograniczenie umocowania objętego pełnomocnictwem z dnia 26 września 2006 r. Odnosząc się wprost do zarzutu zażalenia należy podkreślić, że treść zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w istocie rzeczy oznacza, iż wezwanie to jest skierowane do strony skarżącej ze skutkiem materialnym dla strony skarżącej, a jedynie ukierunkowane jest do pełnomocnika i jemu doręczone. Rozpoznając przedmiotowe zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygał jedynie o zakresie pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z wyżej przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.