I SA/Wa 698/05
WyrokWSA w Warszawie2006-01-17
Skład orzekający: Jolanta Zdanowicz, Gabriela Nowak, Maria Tarnowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie za część nieruchomości, która przed wejściem w życie dekretu z 1945 r. była przeznaczona pod zabudowę zwartą o określonej liczbie kondygnacji i powierzchni zabudowy, może być przyznane na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odszkodowanie za część nieruchomości może być przyznane tylko w przypadku posiadania domu jednorodzinnego lub działki niezabudowanej, która przed wejściem w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Ponieważ przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z planem zabudowy z 1931 r., była przeznaczona pod zabudowę zwartą o określonej liczbie kondygnacji i powierzchni zabudowy, nie mogła być uznana za przeznaczoną pod budownictwo jednorodzinne, co skutkuje brakiem podstaw do przyznania odszkodowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania odszkodowania za część nieruchomości położonej w Warszawie, która przeszła na własność gminy na podstawie dekretu z 1945 r., a następnie Skarbu Państwa. Właścicielka hipoteczna złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do części gruntu, jednak odmówiono ustanowienia prawa użytkowania wieczystego co do wydzielonej powierzchni. Skarżący, spadkobierca dawnej właścicielki, zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów prawa materialnego, domagając się uchylenia decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania. Sąd oddalił skargę, uznając decyzję organów za zgodną z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 17 stycznia 2006 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę.
I SA/Wa 698/05
UZASADNIENIE
Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...]lutego 2005 r., po rozparzeniu odwołania zainteresowanego, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. orzekającą o odmowie przyznania odszkodowania za część gruntu oznaczonego hipotecznie jako [...] dz. [...], [...] o pow. [...] m², położonego w W. przy ul. [...].
W uzasadnieniu organ wskazał następujący stan faktyczny i prawny:
Nieruchomość [...] przy ul. [...] objęta niniejszym postępowaniem przeszła na własność gminy na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), a następnie na mocy art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stała się własnością Skarbu Państwa.
Tytuł własności przedmiotowej nieruchomości o pow. [...] m², oznaczonej jako [...] dz. [...], [...] uregulowany był na rzecz M. K. Postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] listopada 1980 r., sygn. akt [...] spadek po M. K. nabył B. K.w całości.
Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. Prezydent W. odmówił przyznania odszkodowania za część gruntu przedmiotowej nieruchomości o pow. [...] m², uzasadniając takie rozstrzygnięcie brakiem przesłanki z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Decyzję tę utrzymał w mocy Wojewoda [...] (decyzja nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r.) podnosząc, że istotne jest ustalenie, czy działka mogła być przed wejściem dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a skoro na podstawie ogólnego planu zagospodarowania W. zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych dnia [...] sierpnia 1931 r., teren na którym się znajdowała przeznaczony był pod budowę zwartą o trzech kondygnacjach do 50 % powierzchni zabudowania, to liczba kondygnacji, powierzchnia zabudowy i jej rodzaj decydują o tym, iż przedmiotowa nieruchomość nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne.
Skargę na powyższą decyzję wniósł spadkobierca dawnej właścicielki zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że zgodnie z ogólnym planem zabudowy W. uchwalonym [...] sierpnia 1931 r. nie była dopuszczalna zabudowa jednorodzinna, naruszenie przepisów prawa materialnego przez przyjęcie jako podstawy art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami zamiast art. 7 ust. 5 dekretu z 26 października 1945 r. i naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP przez odmowę słusznego odszkodowania.
Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego, nie orzekając o istocie sprawy.
Zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd przyjął jako prawidłowy stan faktyczny ustalony w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Jak słusznie wskazały organy orzekające podstawę prawną wniosku odszkodowawczego za część gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] stanowi art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.). Przepis ten wskazuje, że odszkodowanie może być przyznane tylko za dom jednorodzinny lub działkę niezabudowaną, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Tym samym ustawodawca przesądził, że przytoczony przepis przewiduje zaspokojenie roszczeń tylko niektórych kategorii poprzednich właścicieli, a mianowicie tych, którzy posiadali dom jednorodzinny lub działkę, która mogła być pod taki dom przeznaczona.
Z materiału dokumentacyjnego wynika, że grunt o pow. [...] m² będący przedmiotem roszczenia odszkodowawczego, stanowił przed dniem wejścia w życie [...] integralną całość nieruchomości o pow. [...] m² oznaczonej jako [...] dz. [...], [...]. M. K. - dawna właścicielka hipoteczna nieruchomości - złożyła w terminie wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do tego gruntu.
Decyzją z dnia [...] września 1999 r. Prezydent W. ustanowił prawo użytkowania wieczystego na rzecz następcy prawnego dawnego właściciela, co do części nieruchomości o pow. [...] m². Jednocześnie decyzją tą Prezydent odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego co do wydzielonej powierzchni [...] m², a pochodzącej z tej działki (fragment pod ul. [...]). Ta właśnie część gruntu objęta została wnioskiem odszkodowawczym następcy prawnego dawnego właściciela. Odmowę przyznania odszkodowania za tę część gruntu organ administracji uzasadnił zapisem "Ogólnego planu zabudowania W." opracowanego i zatwierdzonego przez byłe Ministerstwo Robót Publicznych z dnia [...] sierpnia 1931 r. Plan ów zakładał podział miejscowości na strefy według sposobu zabudowy jedno lub wielopiętrowej bez wyszczególnienia dla zabudowy mieszkalnej charakteru budynków. Tabela zawierająca podział zabudowy miejskiej na 10 stref została opracowana systemem narastającym od zabudowy luźnej 2-kondygnacyjnej do zabudowy zwartej 6-kondygancyjnej. Przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenie przeznaczonym pod zabudowę zwartą o [...] kondygnacjach do 50 % powierzchni zabudowy.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem, że z tych parametrów, to jest liczby kondygnacji ([...]), powierzchni zabudowy (50 %) i rodzaju zabudowy (zwartej) wynika, iż przedmiotowa nieruchomość nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne.
Zgodzić się też należy ze stanowiskiem organu, że wymogi planu miejscowego i jego ustalenia muszą być odczytywane jako bezwzględnie obowiązujące i taki też pogląd utrwalony został w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide wyrok NSA z 14 grudnia 1998 r. IV SA 2242/96 oraz wyrok NSA z 9 grudnia 1998 r. IV SA 2139/96).
Za chybiony należy uznać zarzut skarżącego, iż w zakresie nieuregulowanym art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami winny mieć zastosowanie przepisy art. 7 ust. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. skoro, jak już wyżej wskazano, w obecnie obowiązującej ustawie odnośnie nieruchomość dekretowych ustawodawca przesądził o zaspokojeniu roszczeń tylko niektórych wyraźnie wskazanych kategorii poprzednich właścicieli. Przepisu tego nie można stosować rozszerzająco, poza normy wyraźnie nim zakreślone. Tym samym chybiony jest zarzut naruszenia art. 21 ust. 2 Konstytucji RP stanowiący o słusznym odszkodowaniu, bowiem jeżeli ustawodawca nie przewidywał w art. 215 odszkodowania w sytuacji w jakiej znajduje się skarżący, to organ administracji nie mógł orzec o odszkodowaniu w przypadku nieobjętym ustawą z 21 sierpnia 1997 r.
Nie sposób też zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że naruszone zostało prawo materialne przez organ administracji, który wniosek o odszkodowanie za grunt potraktował zgodnie z jego treścią, podczas, gdy zdaniem skarżącego powinien uznać go za odwołanie od decyzji odmawiającej przyznania własności czasowej. Wniosek ten w sposób jednoznaczny wskazywał, że chodzi o odszkodowanie i tak też został potraktowany przez organ.
Reasumując, świetle przedstawionego materiału sprawy i obowiązującego art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy uznać, że organ miał podstawy do odmowy przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, a zatem jego decyzja nie narusza prawa.
Dlatego też skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło