I FZ 509/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Marek Zirk-Sadowski po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 października 2006 r. sygn. akt I SA/Gd 645/06 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi Z. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 13 czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 22 września 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 645/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek Z. A. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Orzeczenie powyższe doręczono stronie w dniu 29 września 2006 r. Z kolei pismem z dnia 10 października 2006 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na wspomniane wyżej postanowienie, wskazując jako niezawinioną (według niego) przyczynę uchybienia terminowi okoliczność złożenia wniosku o wyjaśnienie wątpliwości co do treści tego orzeczenia. Oddalając wniosek o przywrócenie terminu zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 października 2006 r. (o tej samej sygn. akt), Sąd wojewódzki wywiódł, że złożenie wniosku o wykładnię orzeczenia nie stanowi uzasadnionej przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia środka odwoławczego od niego. Strona może bowiem skorzystać równolegle z obu wskazanych wyżej środków procesowych (t.j. złożyć stosowny wniosek oraz zaskarżyć orzeczenie). Skarżący wniósł zażalenie na ostatnio wymienione postanowienie (co wykazało późniejsze postępowanie wyjaśniające dotyczące przedmiotu zażalenia i uzupełnienia opłaty od niego). W zażaleniu skarżący domagał się uchylenia w całości wspomnianego orzeczenia z dnia 26 października 2006 r. podnosząc, że zostało ono wydane przez osobę nieuprawnioną w świetle przepisów Konstytucji (asesora sądowego), a ponadto podtrzymał argumentację związaną z faktem złożenia wniosku o wyjaśnienie wątpliwości co do treści orzeczenia z dnia 22 września 2006 r. (w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszym rzędzie za chybione należy uznać twierdzenie skarżącego, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane przez osobę nieuprawnioną, którą był asesor sądowy. W tym zakresie zauważyć trzeba, że stosownie do art. 26 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego może, za zgodą Kolegium sądu, powierzyć asesorowi sądowemu pełnienie czynności sędziowskich w tym sądzie, na czas określony, nieprzekraczający pięciu lat. W wyroku z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt SK 7/06 (OTK ZU 2007, nr 9A, poz. 108), Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z art. 45 ust. 1 Konstytucji art. 135 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. nr 98, poz. 1070 ze zm.), przewidującego możliwość powierzenia pełnienia funkcji sędziowskich asesorowi sądowemu (działającemu w strukturach sądownictwa powszechnego). Abstrahując (w szczególności ze względu na analogiczny charakter wskazanych przepisów) od faktu, iż powołany wyrok Trybunału dotyczy regulacji ustrojowych sądownictwa powszechnego, a nie administracyjnego, stwierdzić trzeba, że odroczono w nim utratę mocy obowiązującej w/w unormowania o 18 miesięcy. Zarazem Trybunał zaznaczył we wspomnianym orzeczeniu, że dotychczasowe czynności asesorów sądowych nie podlegają wzruszeniu na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji (wznowienie postępowania). W związku z powyższym nie budzi wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego teza, iż za dopuszczalne w świetle Konstytucji należy uznać pełnienie czynności sędziowskich przez asesorów, na zasadach określonych w ustawach regulujących organizację oraz procedowanie sądów administracyjnych, do czasu upływu określonego przez Trybunał Konstytucyjny osiemnastomiesięcznego terminu odroczenia (por. np. post. NSA z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 790/08, niepubl., oraz powołane tam orzeczenia). Natomiast zaskarżone obecnie orzeczenie zostało wydane przez asesora sądowego nie tylko przed upływem terminu ustanowionego we wskazanym wyroku Trybunału, ale również przed wydaniem samego orzeczenia. W tym stanie rzeczy fakt, iż zaskarżone postanowienie wydał asesor sądowy pozostaje bez znaczenia dla oceny jego zgodności z prawem. Niezależnie od powyższego Sąd kasacyjny podziela stanowisko wyrażone przez Sąd pierwszej instancji w zakresie oceny wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Trafnie wywiedziono w kwestionowanym postanowieniu, iż okoliczność złożenia wniosku o wyjaśnienie wątpliwości co do treści orzeczenia, nie stanowi przyczyny uzasadniającej przywrócenie terminu do zaskarżenia tego orzeczenia w trybie odwoławczym. Zgodnie z art. 86 § 1 (zdanie pierwsze) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W judykaturze utrwalony jest pogląd, iż o braku winy w niedokonaniu czynności procesowych w terminie, świadczą okoliczności (uniemożliwiające jej terminowe dokonanie) niezależne od strony (por. post. NSA z dnia 6 września 2004 r., sygn. akt FZ 129/04, LexPolonica nr 1926948 i powołane tam orzecznictwo). Jak zauważył Sąd wojewódzki, zgłoszenie wniosku rektyfikacyjnego, nie wyklucza możliwości równoległego złożenia środka odwoławczego (w tym przypadku zażalenia) od orzeczenia, o którego wykładnię strona się ubiega (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 344). Okoliczność tego rodzaju nie może być zatem traktowana jako niezależna od strony. Jej istnienie nie uniemożliwiało bowiem skarżącemu działania w procesie, w tym wszczęcia trybu odwoławczego. Nieskorzystanie przez skarżącego z przysługującego mu prawa do złożenia zażalenia w sytuacji, gdy nie istniała żadna (zewnętrzna) przeszkoda do dokonania tej czynności (jak np. nagła choroba wykluczająca wyręczenie się inną osobą), kwalifikować trzeba jako brak należytej dbałości o swoje interesy w postępowaniu. Uchybienie terminowi nie może być uznane w takiej sytuacji za niezawinione w rozumieniu cytowanego art. 86 § 1 ustawy procesowej. Bez komentarza Sąd odwoławczy pozostawił wywody zażalenia wyrażające niezadowolenie z "biurokratycznych" działań Sądu wojewódzkiego, jako niezwiązane z przedmiotem rozstrzygnięcia. Z tych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.